یارانه این افراد قطع می شود/ ۴معیار جدید دولت اعلام شد

بازبینی دهک‌بندی خانوارها همچنان ادامه دارد و داشتن حقوق پایین به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که یک خانواده در دهک‌های پایین باقی بماند. اطلاعات درآمدی، گردش حساب‌های بانکی، املاک و خودروهای اعضای خانوار در کنار یکدیگر بررسی می‌شوند و تغییر در هرکدام از این متغیرها می‌تواند جایگاه اقتصادی خانوار را تغییر دهد.

یکی از پرتکرارترین اعتراض‌های یارانه‌بگیران این است که چرا با وجود درآمد نه‌چندان بالا، دهک آنها افزایش پیدا کرده یا یارانه‌شان در معرض حذف قرار گرفته است.

پاسخ را باید در شیوه ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوار جست‌وجو کرد. در مدل فعلی، فقط فیش حقوقی سرپرست خانوار ملاک نیست و داده‌های مختلفی از اعضای خانواده در «پایگاه رفاه ایرانیان» کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

به همین دلیل ممکن است دو خانواده با درآمد ماهانه تقریباً یکسان، در دو دهک متفاوت قرار بگیرند.

دولت برای دهک‌بندی یارانه چه چیزهایی را بررسی می‌کند؟

مهم‌ترین اطلاعاتی که در تعیین وضعیت اقتصادی خانوار نقش دارند را می‌توان در چهار گروه اصلی خلاصه کرد:

در کنار این موارد، شاخص‌های دیگری مانند برخی سفرهای خارجی، اقامت خارج از کشور و سایر اطلاعات اقتصادی نیز می‌توانند در ارزیابی خانوار مورد توجه قرار گیرند.

اما نکته مهم این است که وزن دقیق هر شاخص به‌صورت عمومی اعلام نشده است؛ بنابراین نمی‌توان گفت مثلاً صرف داشتن یک خودرو با قیمت مشخص حتماً باعث حذف یارانه می‌شود.

گردش حساب بانکی چگونه دهک را بالا می‌برد؟

یکی از حساس‌ترین بخش‌ها به حساب‌های بانکی مربوط می‌شود.

فرض کنید فردی ماهانه ۲۰ میلیون تومان حقوق دریافت می‌کند، اما حساب شخصی او برای دریافت و پرداخت‌های یک کسب‌وکار، صندوق خانوادگی، ساختمان یا فعالیت فرد دیگری نیز استفاده می‌شود.

در چنین شرایطی، گردش حساب ممکن است بسیار بیشتر از درآمد واقعی شخص باشد.

همین موضوع می‌تواند یکی از دلایل ایجاد اختلاف میان وضعیت واقعی خانوار و تصویری باشد که داده‌های اقتصادی نشان می‌دهند.

به همین دلیل بهتر است حساب شخصی از حساب کاری یا تجاری جدا باشد و مبالغ متعلق به دیگران بدون ضرورت از حساب فرد عبور نکند.

البته یک تراکنش بزرگ به‌تنهایی الزاماً باعث حذف یارانه نمی‌شود و ارزیابی بر اساس مجموعه اطلاعات خانوار انجام می‌شود.

داشتن خودرو باعث قطع یارانه می‌شود؟

خودرو یکی دیگر از معیارهای مورد توجه است؛ اما باز هم مسئله صرفاً «داشتن ماشین» نیست.

ارزش خودرو و تعداد خودروهای متعلق به اعضای خانوار اهمیت دارد. برای مثال، وضعیت خانواری با یک خودروی اقتصادی قدیمی با خانواده‌ای که چند خودروی گران‌قیمت به نام اعضای خود دارد، یکسان ارزیابی نمی‌شود.

نکته مهم‌تر اینکه فقط خودروی سرپرست خانوار دیده نمی‌شود؛ دارایی ثبت‌شده به نام دیگر اعضای خانواده نیز می‌تواند در شناسنامه اقتصادی خانوار قرار گیرد.

بنابراین انتقال یا خرید خودرو ممکن است در بازبینی‌های بعدی روی دهک خانوار اثر بگذارد.

خانه و ملک چقدر اهمیت دارند؟

دارایی ملکی نیز یکی از شاخص‌های مهم است.

در این بخش، ارزش و تعداد املاک می‌تواند بر ارزیابی توان اقتصادی خانوار اثر بگذارد. با این حال صرف مالک بودن خانه محل سکونت به معنی ثروتمند بودن یا قطع خودکار یارانه نیست.

بین فردی که یک آپارتمان مصرفی دارد و خانواری که چند ملک سرمایه‌ای در اختیار دارد، تفاوت وجود دارد.

مشکل اصلی اینجاست که ارزش ملک در سال‌های اخیر شدیداً افزایش یافته و ممکن است فردی صاحب ملکی گران‌قیمت باشد اما درآمد نقدی بالایی نداشته باشد؛ موضوعی که یکی از محل‌های اعتراض به نظام دهک‌بندی است.

حقوق همه اعضای خانواده حساب می‌شود؟

بله؛ ارزیابی به وضعیت کل خانوار مربوط است.

اگر چند عضو خانوار درآمد رسمی داشته باشند، مجموع درآمد آنها می‌تواند تصویر اقتصادی متفاوتی ایجاد کند.

برای مثال خانواده‌ای چهار نفره که پدر و مادر هر دو شاغل‌اند و یکی از فرزندان نیز درآمد ثبت‌شده دارد، ممکن است حتی بدون داشتن دارایی چشمگیر در دهک بالاتری نسبت به خانواده‌ای با یک حقوق‌بگیر قرار گیرد.

به همین دلیل مقایسه «حقوق سرپرست خانوار» به تنهایی معیار دقیقی برای مقایسه دهک دو خانواده نیست.

چرا ناگهان دهک من تغییر کرد؟

دهک‌بندی یک عدد ثابت برای همیشه نیست.

اطلاعات اقتصادی خانوارها به‌صورت دوره‌ای بازبینی می‌شود و اتفاقاتی مانند افزایش درآمد، خرید یا فروش خودرو، تغییر مالکیت ملک و ثبت تراکنش‌های جدید می‌تواند باعث تغییر جایگاه خانوار شود.

حتی تغییر ترکیب خانوار، ازدواج، طلاق یا استقلال یکی از اعضا نیز ممکن است نتیجه ارزیابی را تغییر دهد.

به همین دلیل ممکن است فرد ماه قبل یارانه دریافت کرده باشد اما پس از به‌روزرسانی اطلاعات، وضعیت او تغییر کند.

اگر حساب بانکی متعلق به کار باشد چه؟

این یکی از مهم‌ترین نکاتی است که صاحبان کسب‌وکارهای کوچک باید به آن توجه کنند.

گردش بالای حساب الزاماً به معنای درآمد بالا نیست. ممکن است یک فروشنده ماهانه چند صد میلیون تومان تراکنش داشته باشد اما بخش عمده آن هزینه خرید کالا، اجاره، حقوق کارکنان و سایر مخارج کسب‌وکار باشد.

با این حال مخلوط کردن تراکنش تجاری و شخصی می‌تواند ارزیابی وضعیت اقتصادی فرد را پیچیده کند.

جداکردن حساب‌های تجاری از شخصی علاوه بر مسائل مالیاتی، در شفاف‌تر شدن وضعیت اقتصادی خانوار نیز اهمیت دارد.

اگر دهک اشتباه باشد چه کار کنیم؟

سرپرست خانوار می‌تواند وارد سامانه حمایت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی شود و وضعیت اقتصادی و دهک خانوار را مشاهده کند.

در صورت وجود مغایرت نیز امکان ثبت درخواست بررسی وجود دارد.

بنابراین اگر فرد تصور می‌کند به دلیل اطلاعات اشتباه درباره خودرو، ملک، حساب بانکی یا ترکیب خانوار در دهک نامناسب قرار گرفته، مسیر درست ثبت اعتراض و درخواست بازبینی است؛ نه مراجعه به بانک یا سازمان هدفمندی برای تغییر دستی دهک.

آیا یک خرید بزرگ یارانه را قطع می‌کند؟

نه لزوماً.

یکی از اشتباهات رایج این است که تصور شود مثلاً خرید یک خودرو، دریافت یک مبلغ سنگین یا فروش یک ملک بلافاصله باعث قطع یارانه می‌شود.

دهک‌بندی بر اساس مجموعه اطلاعات اقتصادی انجام می‌شود. با این حال چنین تغییراتی می‌توانند در به‌روزرسانی بعدی وضعیت خانوار تأثیرگذار باشند.

بنابراین مهم‌ترین نکته این است که یارانه فقط به حقوق ماهانه وابسته نیست؛ دولت تصویری گسترده‌تر از وضعیت اقتصادی خانوار می‌سازد.