یک بازنشسته برای خرید خانه چند سال باید کار کند؟ / حساب خرید یک آپارتمان ۵۰ متری

حداقل مستمری بازنشستگان تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ به ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان در ماه رسیده است. سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده اصل مستمری حداقل‌بگیران امسال ۶۰ درصد افزایش یافته و به ۱۶۶ میلیون و ۲۵۵ هزار و ۵۰۰ ریال رسیده است. 

در سمت دیگر این مقایسه، بررسی قیمت‌های پیشنهادی بازار مسکن تهران در ابتدای شهریور ۱۴۰۵، متوسط قیمت را حدود ۱۴۸ میلیون تومان برای هر مترمربع نشان می‌دهد. باید توجه داشت که این رقم قیمت پیشنهادی فایل‌های فروش است و الزاماً با متوسط قیمت معاملات قطعی برابر نیست. 

با همین دو عدد می‌توان فاصله حقوق بازنشسته با بازار مسکن را محاسبه کرد.

یک خانه ۵۰ متری در تهران چقدر پول می‌خواهد؟

اگر متوسط قیمت هر متر آپارتمان تهران را حدود ۱۴۸.۲ میلیون تومان در نظر بگیریم، قیمت یک آپارتمان ۵۰ متری به حدود ۷ میلیارد و ۴۱۰ میلیون تومان می‌رسد.

حالا این عدد را مقابل حقوق یک بازنشسته حداقل‌بگیر قرار دهیم.

نتیجه حتی در خوش‌بینانه‌ترین حالت قابل توجه است.

یک بازنشسته حداقل‌بگیر باید حدود ۴۴۶ ماه تمام حقوق خود را کنار بگذارد تا بتواند پول یک آپارتمان ۵۰ متری با قیمت متوسط تهران را تأمین کند.

یعنی چیزی حدود ۳۷ سال حقوق کامل.

این محاسبه فرض می‌کند بازنشسته در تمام این ۳۷ سال حتی یک تومان از حقوق خود را صرف خوراک، اجاره خانه، درمان، پوشاک، حمل‌ونقل یا سایر هزینه‌های زندگی نکند.

همچنین فرض شده قیمت مسکن طی این ۳۷ سال هیچ تغییری نکند.

بنابراین عدد ۳۷ سال نه یک سناریوی واقعی، بلکه بهترین حالت ریاضی ممکن است.

فقط یک متر خانه؛ معادل ۹ ماه حقوق بازنشسته

شاید مقایسه قیمت یک متر مسکن با حقوق ماهانه تصویر روشن‌تری از شرایط فعلی بدهد.

با متوسط متری ۱۴۸.۲ میلیون تومان، قیمت فقط یک مترمربع آپارتمان در تهران تقریباً معادل حقوق ۹ ماه یک بازنشسته حداقل‌بگیر است.

بازنشسته با کل حقوق یک ماه خود تنها حدود ۰.۱۱ مترمربع از یک آپارتمان متوسط تهران را می‌تواند بخرد.

به بیان دیگر، یک ماه حقوق امروز حتی قدرت خرید یک هشتم متر خانه را هم ندارد.

در مناطق ارزان‌تر تهران چطور؟

حتی حرکت به سمت مناطق ارزان‌تر پایتخت مسئله را به‌طور اساسی حل نمی‌کند.

بررسی قیمت‌های پیشنهادی مناطق ۱۵ تا ۲۱ تهران در ابتدای شهریور نشان می‌دهد متوسط قیمت هر متر آپارتمان در این مناطق حدود ۱۴۱ میلیون تومان بوده است. 

در این حالت قیمت یک آپارتمان ۵۰ متری تقریباً ۷ میلیارد و ۵۰ میلیون تومان خواهد بود.

در مناطق ۸، ۱۳ و ۱۴ نیز متوسط قیمت پیشنهادی آپارتمان‌های ۱۰ تا ۲۵ ساله در شهریور به حدود ۱۸۹ میلیون تومان برای هر متر رسیده است. در چنین شرایطی یک واحد ۵۰ متری حدود ۹.۴۵ میلیارد تومان قیمت دارد و معادل بیش از ۴۷ سال کل مستمری یک حداقل‌بگیر است. 

اگر بازنشسته فقط بخشی از حقوقش را پس‌انداز کند چه؟

محاسبه ۳۷ سال بر مبنای پس‌انداز ۱۰۰ درصد حقوق است؛ شرایطی که در زندگی واقعی تقریباً امکان‌پذیر نیست.

اگر فرض کنیم یک بازنشسته بتواند ۳۰ درصد حقوقش را برای خرید خانه کنار بگذارد، با ثابت ماندن همه قیمت‌ها زمان مورد نیاز به حدود ۱۲۴ سال می‌رسد.

اگر قدرت پس‌انداز ۲۰ درصد حقوق باشد، این زمان به حدود ۱۸۶ سال افزایش پیدا می‌کند.

البته این جدول صرفاً نسبت قیمت امروز خانه به حقوق امروز را اندازه‌گیری می‌کند. فرض ثابت ماندن قیمت مسکن برای ده‌ها سال واقع‌بینانه نیست و در صورت افزایش قیمت خانه، زمان واقعی می‌تواند بسیار بیشتر شود.

مشکل فقط قیمت خانه نیست

فاصله میان درآمد بازنشسته و قیمت مسکن فقط مسئله خرید ملک نیست. بازنشسته‌ای که صاحب خانه نیست، هم‌زمان باید بخش قابل توجهی از درآمد ماهانه خود را برای اجاره یا تأمین ودیعه کنار بگذارد؛ بنابراین همان میزان محدود پس‌انداز نیز کاهش پیدا می‌کند.

برای یک حداقل‌بگیر، قیمت یک آپارتمان ۵۰ متری متوسط در تهران اکنون بیش از ۴۴۰ برابر حقوق ماهانه است.

این نسبت نشان می‌دهد چرا افزایش سالانه حقوق، حتی زمانی که درصد آن بالا به نظر می‌رسد، الزاماً به معنای بهبود قدرت خرید دارایی‌هایی مانند مسکن نیست.

حقوق بازنشسته در سال ۱۴۰۵ به بیش از ۱۶ میلیون تومان رسیده، اما در بازاری که قیمت یک متر خانه حدود ۱۴۸ میلیون تومان است، تقریباً ۹ ماه حقوق تنها برای خرید یک متر آپارتمان لازم است.

محاسبه نهایی ساده است: یک واحد ۵۰ متری متوسط در تهران حدود ۷.۴ میلیارد تومان قیمت دارد و یک بازنشسته حداقل‌بگیر، حتی با فرض غیرواقعی پس‌انداز تمام حقوق و ثابت ماندن قیمت خانه، باید بیش از ۳۷ سال برای خرید آن پس‌انداز کند.