اروپا میلیاردها یورو پای اوکراین ریخت / چرا حالا ترامپ و پوتین حرف آخر را میزنند؟
اروپا با وجود اختصاص حدود ۳۰۰ میلیارد یورو کمک به اوکراین، هنوز جایگاه مشخصی در مذاکرات اصلی پایان جنگ ندارد. همزمان با دیدار فرستادگان ترامپ با پوتین، اختلاف رهبران اروپایی بر سر انتخاب نماینده مشترک، نگرانی از تعیین آینده قاره بدون مشارکت آنها را افزایش داده است.
به گزارش راهبرد فردا، در حالی که اتحادیه اروپا، بریتانیا و نروژ در مجموع حدود ۳۰۰ میلیارد یورو برای حمایت از اوکراین اختصاص دادهاند، کشورهای اروپایی همچنان برای به دست آوردن جایگاهی مؤثر در مذاکرات صلح تلاش میکنند. واشنگتن مذاکرات با مسکو را پیش میبرد، اما حامیان اصلی اروپایی کییف هنوز نتوانستهاند مشخص کنند چه کسی باید از طرف آنها با ولادیمیر پوتین مذاکره کند.
این اختلاف در حساسترین مقطع تلاشهای دیپلماتیک برای پایان جنگ آشکار شده است. استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان دونالد ترامپ، روز پنجشنبه ۱۲ نوامبر برای مذاکره با پوتین راهی مسکو شدند؛ درست زمانی که رهبران اروپایی در دوبلین گرد هم آمدهاند تا درباره نقش خود در آینده جنگ اوکراین تصمیم بگیرند.
۳۰۰ میلیارد یورو کمک؛ اروپا چرا در مذاکرات اصلی حضور ندارد؟
حمایت مالی و نظامی اروپا از اوکراین از زمان آغاز تهاجم گسترده روسیه در سال ۲۰۲۲، یکی از عوامل اصلی تداوم توان دفاعی و اقتصادی کییف بوده است. با این حال، این حمایت گسترده هنوز به نفوذی متناسب در مذاکرات سیاسی تبدیل نشده است.
رقم حدود ۳۰۰ میلیارد یورو شامل مجموع حمایتهای اتحادیه اروپا، بریتانیا و نروژ است و نباید آن را صرفاً کمک پرداختشده از بودجه اتحادیه اروپا دانست. تناقض اصلی اینجاست که کشورهایی با چنین حجم تعهد مالی و امنیتی، در مذاکرات مستقیمی که آمریکا میان روسیه و اوکراین مدیریت میکند، نقش تعیینکنندهای ندارند.
در گفتوگوهای اخیر ابوظبی، نمایندگان اروپایی در نشستهای هماهنگی و رایزنیهای مرتبط حضور داشتند، اما در میز اصلی مذاکرات سهجانبه آمریکا، روسیه و اوکراین شرکت نکردند. اکنون بحث بر سر آن است که آیا اروپا میتواند در مراحل بعدی از نقش مشورتی فراتر برود یا خیر.
اختلاف اروپا بر سر یک صندلی؛ چه کسی باید با پوتین مذاکره کند؟
یکی از مهمترین موانع حضور اروپا، اختلاف بر سر انتخاب مذاکرهکننده واحد است. آنتونیو کوشتا، رئیس شورای اروپا، کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و اورزولا فوندرلاین، رئیس کمیسیون اروپا، هرکدام از جایگاه نهادی متفاوتی برخوردارند و هنوز توافقی برای سپردن مأموریت مذاکره به یکی از آنها شکل نگرفته است.
علاوه بر نهادهای اتحادیه اروپا، کشورهای بزرگی مانند آلمان، فرانسه و بریتانیا نیز سازوکارهای مستقلی برای هماهنگی درباره اوکراین دارند. وجود چند گروه مذاکرهکننده باعث شده مسکو و واشنگتن با مواضع و ابتکارهای گاه متفاوتی از سوی کشورهای اروپایی روبهرو شوند.
جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، نیز در نامهای به رئیس شورای اروپا از این پراکندگی انتقاد کرده است. از نگاه او، تماسها و ابتکارهای جداگانه به اعتبار دیپلماتیک اروپا آسیب میزند و اتحادیه باید با اختیاری مشخص و موضعی واحد وارد مذاکرات شود.
بیشتر بخوانید:
دموکراتها سیاست خارجی ترامپ را زیرورو میکنند؟ / از ایران و اسرائیل تا روسیه و اوکراین
ترامپ و پوتین درباره امنیت اروپا بدون حضور اروپاییها توافق میکنند؟
نگرانی کشورهای اروپایی فقط به تقسیم سرزمینهای مورد اختلاف میان روسیه و اوکراین محدود نیست. مسکو خواستار تغییراتی در ترتیبات امنیتی قاره اروپا، از جمله محدودیت بر گسترش ناتو و استقرار برخی توانمندیهای نظامی غربی است؛ موضوعاتی که مستقیماً بر امنیت کشورهای اروپایی اثر میگذارند.
اگر واشنگتن و مسکو درباره چنین مسائل گستردهای مذاکره کنند، کشورهای اروپایی نگران خواهند بود که تصمیمهایی درباره آینده امنیتی آنها بدون مشارکت مستقیمشان شکل بگیرد. این نگرانی با سیاست دولت ترامپ برای بازنگری در بخشی از محدودیتهای اقتصادی روسیه و تلاش برای دستیابی به توافقی فراگیرتر افزایش یافته است.
با این حال، حضور نداشتن اروپا در مذاکرات اصلی به معنای بیاختیار بودن کامل آن نیست. رفع تحریمهای اتحادیه اروپا علیه روسیه، تأمین منابع بازسازی اوکراین و تصمیمگیری درباره عضویت احتمالی کییف در اتحادیه، موضوعاتی هستند که بدون همراهی کشورهای اروپایی بهسادگی قابل اجرا نخواهند بود.
آمریکا برای ورود اروپا به مذاکرات به دنبال موافقت پوتین است
یکی از تحولات مهم مذاکرات ابوظبی، تغییر موضع اعلامی فرستادگان آمریکایی درباره مشارکت اروپا بود. جرد کوشنر تأکید کرده است که بدون حضور کشورهای اروپایی نمیتوان به توافقی پایدار برای پایان جنگ دست یافت و واشنگتن این موضوع را با مسکو مطرح کرده است.
با وجود این، روسیه تاکنون تمایل بیشتری به مذاکره مستقیم با آمریکا نشان داده و نسبت به نقش کشورهای اروپایی در گفتوگوها موضع انتقادی داشته است. به همین دلیل، یکی از موضوعات مورد پیگیری فرستادگان ترامپ در مسکو، جلب موافقت کرملین با حضور مستقیم نماینده اروپا در مراحل بعدی مذاکرات است.
ولودیمیر زلنسکی نیز خواستار انتخاب سریع نماینده اروپایی شده است. رئیسجمهوری اوکراین معتقد است توافقی که آینده امنیت این کشور و قاره اروپا را تغییر میدهد، بدون مشارکت کشورهای اروپایی نمیتواند به نتیجهای قابل اتکا برسد.
نشست دوبلین؛ آخرین فرصت اروپا برای رسیدن به موضع مشترک؟
رهبران اروپایی روز ۱۲ نوامبر در نشست جامعه سیاسی اروپا در دوبلین گرد هم آمدهاند و قرار است سران ۲۷ کشور اتحادیه اروپا روز ۱۳ نوامبر نیز درباره جنگ اوکراین و نقش خود در مذاکرات گفتوگو کنند. انتخاب نماینده مشترک و تعیین حدود اختیارات او از مسائل اصلی پیش روی رهبران اروپایی است.
این تلاشها در شرایطی انجام میشود که مذاکرات ابوظبی بدون توافق نهایی برای آتشبس پایان یافته است. هرچند طرفها درباره تبادل گسترده اسیران به تفاهم اولیه رسیدهاند، اختلاف بر سر سرزمینهای تحت کنترل روسیه و تضمینهای امنیتی اوکراین همچنان مانع اصلی دستیابی به صلح است.
اروپا اکنون با یک مسئله مشخص روبهرو است: کشوری که بخش بزرگی از هزینه دفاع از آن را تأمین کرده، ممکن است آینده خود را در مذاکراتی تعیین کند که حامیان اروپاییاش هنوز نماینده واحدی در میز اصلی آن ندارند. تصمیم رهبران اروپا در روزهای پیش رو نشان خواهد داد آیا این قاره میتواند حمایت مالی و نظامی گسترده خود را به نقش سیاسی مؤثرتری تبدیل کند یا اختلافات داخلی همچنان مانع حضور مستقیم آن خواهد بود.