ادعای جدید ترامپ درباره تفاهم با ایران؛ مذاکره منتفی شد؟
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تازهترین اظهارات خود درباره ایران بار دیگر از موضعی متفاوت درباره توافق و مذاکره سخن گفت. ترامپ مدعی شده است که برای رسیدن به نتیجه با ایران، الزاماً نیازی به امضای مقامهای ایرانی پای یک توافق رسمی ندارد؛ اظهاراتی که بار دیگر این پرسش را مطرح کرده که آیا مسیر مذاکره ایران و آمریکا متوقف شده است؟
ترامپ در صحبتهای خود درباره ایران گفت در نهایت یکی از دو حالت رخ خواهد داد؛ یا آمریکا به آنچه پیروزی میداند دست پیدا میکند یا ایران دست به اقدام دیگری خواهد زد. او تأکید کرد که برای رسیدن به نتیجه موردنظر خود، به امضای ایران پای یک برگه نیاز ندارد.
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که موضوع تفاهم ایران و آمریکا و آینده روابط دو کشور همچنان یکی از مهمترین مسائل سیاسی منطقه است و هر موضعگیری جدید از سوی واشنگتن میتواند بر ارزیابیها درباره ادامه یا توقف مذاکرات تأثیر بگذارد.
ترامپ: ایران حمایت کشورهای منطقه را از دست داد
بخش دیگری از صحبتهای ترامپ به تحولات منطقهای و روابط ایران با کشورهای عربی اختصاص داشت. رئیسجمهور آمریکا مدعی شد ایران با حمله به برخی کشورهای منطقه، از جمله عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی، بحرین و کویت، بخشی از حمایتهایی را که پیشتر در منطقه در اختیار داشت از دست داده است.
ترامپ گفت کشورهای مذکور از این اتفاقات شوکه شدهاند و حتی خود او نیز از وقوع چنین تحولاتی متعجب شده است. از نگاه رئیسجمهور آمریکا، تغییر موضع این کشورها شرایط منطقه را نسبت به گذشته متفاوت کرده است.
او همچنین در بخش دیگری از سخنانش به فضای سیاسی داخلی آمریکا اشاره کرد و مدعی شد مخالفان سیاسیاش خواهان شکست آمریکا در جنگ با ایران هستند؛ موضوعی که نشان میدهد ترامپ همچنان تحولات ایران را با مسائل سیاسی داخلی ایالات متحده نیز پیوند میدهد.
آیا مذاکره ایران و آمریکا متوقف شده است؟
با وجود اظهارات تازه ترامپ، نمیتوان صرفاً بر اساس این صحبتها اعلام کرد که مذاکره ایران و آمریکا بهطور کامل منتفی شده است. تفاوت میان مذاکره، توافق سیاسی و امضای یک سند رسمی اهمیت زیادی دارد و ممکن است حتی در شرایطی که مذاکرات رسمی متوقف یا محدود شدهاند، کانالهای غیرمستقیم ارتباطی همچنان فعال باشند.
از سوی دیگر، تأکید ترامپ بر اینکه به امضای ایران نیاز ندارد، بیشتر نشاندهنده نوع نگاه دولت آمریکا به نتیجه مذاکرات است. او تلاش دارد این پیام را منتقل کند که از نظر واشنگتن، دستیابی به نتیجه الزاماً وابسته به شکل سنتی یک توافق مکتوب و امضاشده نیست.
با این حال، برای شکلگیری یک تفاهم پایدار میان ایران و آمریکا، صرف اعلام موضع از سوی یکی از طرفین کافی نیست و نحوه اجرای توافق، تعهدات دو طرف و ضمانتهای آن نیز اهمیت دارد.
موضع ترامپ درباره ایران چه پیامی دارد؟
اظهارات جدید ترامپ را میتوان ادامه همان رویکردی دانست که در آن واشنگتن تلاش میکند ضمن حفظ فشار بر تهران، شرایط موردنظر خود را برای پایان تنشها تعیین کند.
در طرف مقابل، ایران نیز بارها بر ضرورت مشخص بودن چارچوب هرگونه توافق و حفظ منافع خود تأکید کرده است. به همین دلیل، فاصله میان مواضع دو کشور همچنان میتواند یکی از مهمترین موانع بر سر راه رسیدن به یک توافق جدید باشد.
در نتیجه، ادعای جدید ترامپ به معنای منتفی شدن قطعی مذاکره با ایران نیست؛ اما لحن او نشان میدهد که دستکم در مقطع فعلی، واشنگتن تمایلی ندارد نتیجه تعامل با تهران را صرفاً به امضای یک توافق رسمی گره بزند. آینده مذاکرات بیش از هر چیز به تغییر مواضع دو طرف، شرایط میدانی و نحوه شکلگیری یک چارچوب قابل قبول برای هر دو کشور بستگی خواهد داشت.
