زاکانی از تصویب طرح تورم صفر برای ۶۰ تا ۷۰ میلیون ایرانی خبر داد؛ جزئیات اجرای سراسری چیست؟
شهردار تهران از تصویب اجرای طرح «تورم صفر» برای جمعیتی بین ۶۰ تا ۷۰ میلیون نفر در کمیسیون اقتصادی دولت خبر داده است؛ طرحی که با هدف تثبیت قیمت تعدادی از کالاهای اساسی و کاهش فشار هزینههای معیشتی خانوارها مطرح شده، اما جزئیات اجرای سراسری و زمان آغاز آن هنوز بهطور کامل اعلام نشده است.
علیرضا زاکانی، شهردار تهران، روز سهشنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵ در جمع شورای شهرداران اعلام کرد که در جلسه پیشین کمیسیون اقتصادی دولت، موضوع اجرای طرح تورم صفر برای ۶۰ تا ۷۰ میلیون ایرانی به تصویب رسیده است.
به گفته زاکانی، این طرح با هدف افزایش تابآوری معیشتی مردم دنبال میشود و تجربه اجرای آن در تهران میتواند زمینه گسترش برنامه به سطح ملی را فراهم کند. او همچنین مدعی شد که اجرای طرح تاکنون با چالش جدی روبهرو نشده و مدیریت شهری از ظرفیتهای موجود برای پیشبرد آن استفاده کرده است.
با این حال، اعلام تصویب طرح در کمیسیون اقتصادی دولت به معنای آغاز اجرای سراسری آن نیست و هنوز اطلاعات دقیقی درباره زمان شروع، نحوه تأمین منابع و فهرست مشمولان در سطح کشور منتشر نشده است.
طرح تورم صفر چیست و چه کالاهایی را شامل میشود؟
طرح تورم صفر در ابتدا از سوی شهرداری تهران با هدف تثبیت قیمت تعدادی از کالاهای اساسی سبد خانوار مطرح شد. در مرحله نخست، قرار بود قیمت ۱۲ قلم کالای اساسی برای مدت شش ماه ثابت بماند.
برنج، گوشت، حبوبات، ماکارونی، سویا، خرما، شکر و روغن از جمله اقلام اعلامشده در این برنامه بودند. همچنین طبق برنامه اعلامشده از سوی شهردار تهران، مرغ، رب و پنیر نیز قرار بود به فهرست کالاها اضافه شوند و تعداد اقلام به ۱۵ مورد برسد.
در مدل اجرایی تهران، سهمیه خرید هر خانوار بر اساس تعداد اعضای خانواده تعیین شده است و شهروندان میتوانند کالاهای مشمول را از میادین میوه و ترهبار، فروشگاههای شهروند یا از طریق سامانه شهرزاد تهیه کنند.
طبق توضیحات قبلی شهردار تهران، هدف این برنامه عرضه کالاها با قیمت ثابت در یک دوره ششماهه و کاهش نقش واسطهها در زنجیره تأمین و توزیع است.
آیا طرح تورم صفر در سراسر کشور اجرا میشود؟
آنچه در خبر جدید اعلام شده، تصویب موضوع اجرای طرح برای جمعیتی بین ۶۰ تا ۷۰ میلیون نفر در کمیسیون اقتصادی دولت است. این عدد نشان میدهد که دامنه موردنظر برای برنامه ملی بسیار فراتر از جمعیت تحت پوشش طرح اولیه تهران در نظر گرفته شده است.
پیش از این، زاکانی اعلام کرده بود که تجربه اجرای طرح در تهران برای جمعیتی حدود ۹.۵ میلیون نفر دنبال میشود و امکان توسعه آن به سایر مناطق کشور نیز وجود دارد.
با وجود اعلام خبر تصویب در کمیسیون اقتصادی دولت، هنوز مشخص نیست اجرای سراسری از چه استانهایی آغاز میشود، چه مراکزی مسئول عرضه کالا خواهند بود و آیا همان سازوکار سهمیهبندی بر اساس کد ملی و تعداد اعضای خانوار در سراسر کشور اجرا خواهد شد یا خیر.
بنابراین در حال حاضر نمیتوان زمان مشخصی برای آغاز استفاده خانوارهای خارج از تهران از این طرح اعلام کرد.
آیا تورم در کشور با اجرای این طرح صفر میشود؟
عنوان «تورم صفر» ممکن است این تصور را ایجاد کند که با اجرای برنامه، نرخ تورم عمومی کشور به صفر میرسد؛ اما سازوکار اعلامشده برای این طرح چنین مفهومی ندارد.
در واقع، برنامه اولیه شهرداری تهران بر ثابت نگه داشتن قیمت گروهی مشخص از کالاهای اساسی در مراکز عرضه منتخب متمرکز است. بنابراین حتی در صورت اجرای موفق آن، قیمت سایر کالاها و خدمات و همچنین شاخص عمومی تورم لزوماً ثابت نخواهد ماند.
از سوی دیگر، تثبیت قیمت کالاها نیازمند تأمین مستمر محصولات، منابع مالی کافی و جبران اختلاف احتمالی میان هزینه خرید و قیمت فروش است. به همین دلیل، نحوه تأمین منابع و استمرار عرضه کالاها از مهمترین موضوعاتی است که در اجرای گسترده این برنامه اهمیت دارد.
منابع مالی و زمان اجرای طرح تورم صفر مشخص شد؟
تا زمان تنظیم این گزارش، جزئیات تازهای درباره بودجه موردنیاز برای اجرای طرح در مقیاس ۶۰ تا ۷۰ میلیون نفر، منابع تأمین کالا و زمانبندی آغاز اجرای ملی منتشر نشده است.
در مرحله اجرای طرح در تهران، شهرداری از ظرفیت میادین میوه و ترهبار، فروشگاههای شهروند، سامانه شهرزاد و همکاری با تولیدکنندگان و تأمینکنندگان برای عرضه کالاها استفاده کرده است. اما گسترش این مدل به جمعیتی چند ده میلیون نفری، به هماهنگی و منابع گستردهتری نیاز دارد.
در نتیجه، خبر اعلامشده از سوی شهردار تهران را باید بهعنوان اعلام تصویب موضوع اجرای طرح در کمیسیون اقتصادی دولت در نظر گرفت؛ نه اعلام آغاز قطعی طرح در تمام استانها.
آخرین وضعیت طرح تورم صفر برای ۶۰ تا ۷۰ میلیون نفر
بر اساس اظهارات علیرضا زاکانی در ۱۹ آبان ۱۴۰۵، اجرای طرح تورم صفر برای جمعیتی بین ۶۰ تا ۷۰ میلیون نفر در کمیسیون اقتصادی دولت به تصویب رسیده است. با این حال، هنوز جزئیات اجرایی و زمانبندی گسترش طرح به سراسر کشور اعلام نشده است.
مهمترین موضوع برای خانوارها در روزهای آینده، مشخص شدن فهرست کالاهای مشمول، میزان سهمیه هر نفر، مراکز عرضه و نحوه دسترسی مردم در استانهای مختلف خواهد بود.