سویه ترکیبی جدید کرونا در ایران؛ سهم آن در نمونههای آزمایششده به ۲۳.۷ درصد رسید
رئیس گروه تخصصی مدیریت سل، جذام و عفونتهای حاد تنفسی وزارت بهداشت از شناسایی واریانت نوترکیب XHA کرونا در ایران خبر داده است. سهم این واریانت در نمونههای بررسیشده از ۱۳ درصد در شهریور به ۲۳.۷ درصد در مهرماه رسیده؛ با این حال، وزارت بهداشت میگوید هنوز شواهد کافی درباره افزایش قدرت انتقال یا کاهش اثربخشی واکسنها در برابر آن وجود ندارد.
رئیس گروه تخصصی مدیریت سل، جذام و عفونتهای حاد تنفسی وزارت بهداشت از شناسایی واریانت نوترکیب XHA کرونا در ایران خبر داده است. سهم این واریانت در نمونههای بررسیشده از ۱۳ درصد در شهریور به ۲۳.۷ درصد در مهرماه رسیده؛ با این حال، وزارت بهداشت میگوید هنوز شواهد کافی درباره افزایش قدرت انتقال یا کاهش اثربخشی واکسنها در برابر آن وجود ندارد.
واریانت XHA چیست و از کجا آمده است؟
مهشید ناصحی، رئیس گروه تخصصی مدیریت سل، جذام و عفونتهای حاد تنفسی وزارت بهداشت، اعلام کرده است واریانت نوترکیب XHA در ژوئن ۲۰۲۶ شناسایی شده و در تاریخ ۲۳ ژوئن همان سال به فهرست دودمانهای ژنتیکی کرونا (Pango) اضافه شده است.
این واریانت حاصل ترکیب ژنتیکی دو دودمان RV.1.1.1 و TB.2 از تبار اومیکرون است. با این حال، شکلگیری یک واریانت نوترکیب بهخودیخود به معنای خطرناکتر شدن ویروس یا افزایش قدرت سرایت آن نیست.
بر اساس توضیحات ناصحی، تاکنون ۴۰ مورد شناساییشده از این واریانت در جهان گزارش شده است؛ ۲۲ مورد در آمریکا، ۱۰ مورد در انگلستان، ۶ مورد در آلمان و ۲ مورد در دانمارک.
سهم XHA در نمونههای ایران چقدر است؟
طبق اعلام رئیس گروه تخصصی مدیریت عفونتهای حاد تنفسی وزارت بهداشت، سهم واریانت XHA از نمونههای تنفسی بررسیشده در ایران در شهریورماه ۱۳ درصد و در مهرماه ۲۳.۷ درصد بوده است.
این افزایش نشان میدهد سهم این دودمان در نمونههای شناساییشده طی این دو ماه بیشتر شده است؛ اما برای نتیجهگیری درباره سرعت انتشار آن در کل جامعه، باید حجم نمونهها، روند توالییابی و تغییرات سهم واریانت در هفتههای بعد نیز بررسی شود.
نکته مهم این است که درصد اعلامشده، مربوط به نمونههای بررسیشده است و نباید آن را معادل سهم قطعی این واریانت از تمام مبتلایان کرونا در کشور دانست.
آیا واریانت جدید خطرناکتر است؟
به گفته ناصحی، در حال حاضر شواهد رسمی کافی برای تأیید افزایش قابلیت انتقال XHA یا کاهش اثربخشی واکسنهای کرونا در برابر آن وجود ندارد. همچنین تاکنون علامت بالینی خاص یا متفاوتی برای این واریانت گزارش نشده است.
برای مشخصشدن میزان خطر این واریانت، تنها شناسایی جهشهای ژنتیکی کافی نیست. پژوهشگران باید روند افزایش سهم آن در توالیهای ژنومی، مزیت رشد نسبت به واریانتهای همزمان، شواهد اپیدمیولوژیک انتقال و تغییرات پروتئین اسپایک را بررسی کنند.
همچنین ارزیابی احتمال فرار ایمنی به آزمایشهای خنثیسازی با سرم افراد واکسینهشده و بهبودیافتگان و بررسی میزان محافظت واکسنها در برابر بیماری شدید و بستری نیاز دارد.
افزایش سهم یک واریانت به معنای آغاز موج جدید کرونا نیست
اطلاعات اعلامشده از سوی وزارت بهداشت، شناسایی و افزایش سهم XHA در نمونههای بررسیشده را تأیید میکند؛ اما بهتنهایی نشانه آغاز موج جدید کرونا یا افزایش شدت بیماری در کشور نیست.
سازمان جهانی بهداشت نیز در گزارش پایش واریانتهای کرونا در بازه ۶ سپتامبر تا ۴ اکتبر ۲۰۲۶، چند دودمان از جمله XFG، NB.1.8.1، PQ.16.1.1 و BA.3.2 را در گروه واریانتهای تحت پایش قرار داده است. این گزارش تأکید میکند که دادههای توالییابی کشورها به دلیل کاهش و نابرابری نظام پایش، محدودیتهایی دارند.
در شرایط فعلی، مهمترین شاخص برای ارزیابی وضعیت XHA، ادامه پایش آزمایشگاهی و انتشار آمارهای جدید درباره میزان گردش آن در کنار سایر واریانتهای کروناست. بنابراین، افزایش سهم این واریانت موضوعی قابل توجه برای نظام سلامت است، اما شواهد فعلی برای نتیجهگیری درباره خطرناکتر بودن آن کافی نیست.