پولی که دولت باید به خانوادهها میداد، اما نداد! / ماجرای یارانه ۴.۴ میلیونی و حق قانونی فراموششده
یارانه نقدی برخی خانوارهای دارای سه فرزند طبق قانون باید به میزان قابلتوجهی افزایش پیدا میکرد؛ بهطوریکه دریافتی ماهانه یک خانوار پنجنفره واجد شرایط در دهکهای اول تا سوم میتوانست به چهار میلیون و ۴۰۰ هزار تومان برسد.
به گزارش راهبرد فردا، ماجرای پرداخت یارانه سهبرابری به فرزندان خانوادههای کمدرآمد بار دیگر به یکی از موضوعات مهم معیشتی تبدیل شده است. بر اساس قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، دولت موظف بوده یارانه فرزندان گروهی از خانوارهای پرجمعیت را افزایش دهد، اما با وجود گذشت چند سال از تصویب این قانون، بخش مهمی از این تعهد هنوز اجرا نشده است.
تازهترین بررسی دیوان محاسبات کشور نشان میدهد که حکم مربوط به افزایش یارانه فرزندان خانوادههای واجد شرایط، با وجود تأکید دوباره در قانون بودجه سال ۱۴۰۵، همچنان معطل تأمین اعتبار باقی مانده است. این نهاد نظارتی با احراز اجرا نشدن تکلیف قانونی، به مسئولان مربوط تذکر داده و پیگیری موضوع را در دستور کار خود قرار داده است.
یارانه چه خانوادههایی باید سه برابر شود؟
مبنای قانونی این حمایت، ماده ۱۳ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت است. بر اساس این ماده، افزایش یارانه شامل تمام خانوارهای دارای سه فرزند نمیشود، بلکه چند شرط مشخص برای برخورداری از آن تعیین شده است.
خانوار باید در یکی از دهکهای درآمدی اول تا چهارم قرار داشته باشد و دستکم سه فرزند تحت تکفل داشته باشد. همچنین هیچیک از والدین نباید در دستگاههای مشمول ماده ۲۹ قانون برنامه ششم توسعه شاغل باشند.
نکته مهم این است که طبق متن قانون، یارانه فرزندان واجد شرایط باید سه برابر شود، نه یارانه تمام اعضای خانواده. بنابراین مبلغ پرداختی به والدین با همان نرخ عادی محاسبه میشود و افزایش سهبرابری فقط به سهم فرزندان تعلق میگیرد.
جدول یارانه سهبرابری خانوارهای پنجنفره
برای روشن شدن میزان افزایش، میتوان مبلغ یارانه یک خانواده شامل دو والد و سه فرزند را با شرایط اجرای کامل قانون محاسبه کرد.
| وضعیت خانوار پنجنفره | دهکهای ۱ تا ۳ | دهک چهارم |
|---|---|---|
| یارانه عادی ماهانه | ۲ میلیون تومان | ۱.۵ میلیون تومان |
| یارانه سه فرزند پس از افزایش | ۳.۶ میلیون تومان | ۲.۷ میلیون تومان |
| یارانه دو والد | ۸۰۰ هزار تومان | ۶۰۰ هزار تومان |
| مجموع یارانه در صورت اجرای قانون | ۴.۴ میلیون تومان | ۳.۳ میلیون تومان |
| افزایش نسبت به مبلغ فعلی | ۲.۴ میلیون تومان | ۱.۸ میلیون تومان |
این جدول یک محاسبه فرضی بر اساس نرخهای فعلی یارانه نقدی است و به معنای تصویب پرداخت این مبالغ از آبان ۱۴۰۵ نیست.
بر این اساس، خانوار پنجنفره واجد شرایط در دهکهای اول تا سوم میتوانست ماهانه دو میلیون و ۴۰۰ هزار تومان بیشتر دریافت کند. در دهک چهارم نیز میزان افزایش ماهانه برای چنین خانواری یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان محاسبه میشود.
چرا دولت یارانه سهبرابری را پرداخت نکرده است؟
دیوان محاسبات کشور در گزارش خود، تأمین نشدن منابع مالی را دلیل اصلی اجرا نشدن این حکم اعلام کرده است. طبق قانون، منابع مورد نیاز برای افزایش یارانه فرزندان خانوارهای مشمول باید از محل درآمدهای ناشی از حذف یارانه سه دهک بالای درآمدی تأمین شود.
با وجود این، تأکید مجدد بر اجرای حکم در ردیف ۹-۶ جدول الزامات مصارف قانون بودجه سال ۱۴۰۵ نیز تاکنون به پرداخت منجر نشده است. این مسئله نشان میدهد که درج تکلیف در قانون بودجه، بدون تحقق منابع و اجرای سازوکار مالی آن، لزوماً به افزایش دریافتی خانوارها منتهی نخواهد شد.
اهمیت این موضوع در شرایطی بیشتر میشود که خانوارهای پرجمعیت کمدرآمد با هزینههای بالاتری برای تأمین خوراک، پوشاک، آموزش و خدمات درمانی روبهرو هستند. افزایش یارانه فرزندان میتوانست بخشی از این فشار را کاهش دهد، اما فعلاً خانوارهای مشمول همچنان یارانه عادی دریافت میکنند.
آیا معوقات یارانه سهبرابری هم پرداخت میشود؟
یکی از مهمترین پرسشهای خانوارهای مشمول این است که اگر قانون با تأخیر اجرا شود، آیا مبالغ پرداختنشده ماههای گذشته نیز به حساب آنها واریز خواهد شد یا خیر.
در حال حاضر، جزئیات مشخصی درباره زمان آغاز پرداخت، نحوه محاسبه معوقات یا برنامه تسویه مبالغ پرداختنشده اعلام نشده است. دیوان محاسبات بر پیگیری اجرای قانون تأکید کرده، اما این موضوع به معنای اعلام برنامه قطعی برای پرداخت معوقات نیست.
برای تعیین تکلیف بدهی احتمالی دولت به خانوارها، باید نحوه اجرای قانون، دوره زمانی محاسبات، اعتبار تخصیصیافته و وضعیت مشمولان مشخص شود. بنابراین نمیتوان بدون اعلام رسمی، مبلغ معینی را بهعنوان طلب قطعی هر خانواده اعلام کرد.
یارانه سهبرابری از آبان ۱۴۰۵ واریز میشود؟
تا چهارشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۵، تاریخ مشخصی برای شروع واریز یارانه سهبرابری فرزندان اعلام نشده است. آخرین تحول، ورود دیوان محاسبات به موضوع و پیگیری اجرا نشدن تکلیف قانونی است و نباید آن را با اعلام آغاز پرداخت اشتباه گرفت.
در صورت تأمین اعتبار و فراهم شدن شرایط اجرایی، خانوارهای واجد شرایط میتوانند از افزایش یارانه فرزندان بهرهمند شوند. با این حال، تا زمان انتشار برنامه رسمی سازمان هدفمندسازی یارانهها، مبلغ و زمان پرداخت این حمایت قطعی نیست.
بیشتر بخوانید