قانون نانوشته کلاسهای درس تغییر کرد / معلمان دیگر مجبور نیستند کتاب را صفحهبهصفحه تدریس کنند
شیوه تدریس در مدارس ابتدایی در حال تغییر است. طبق برنامه جدید آموزشوپرورش، معلمان مدارس منتخب میتوانند بهجای تمرکز صرف بر تدریس صفحهبهصفحه کتاب، روش آموزش را متناسب با نیاز دانشآموزان تنظیم کنند. اجرای این تحول فعلاً بهصورت آزمایشی در حدود ۲۰۰ مدرسه آغاز شده است.
به گزارش راهبرد فردا، وزارت آموزشوپرورش در برنامه تازه خود برای تحول آموزش ابتدایی، از افزایش اختیار حرفهای معلمان و مدارس در طراحی روشهای یاددهی و یادگیری خبر داده است. این تغییر در چارچوب برنامه موسوم به «زیستبوم جدید برنامه درسی» دنبال میشود و هدف آن فاصله گرفتن از آموزش صرفاً کتابمحور است.
سیدمهدی باقریان، مدیرکل دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی ابتدایی و متوسطه نظری، در تازهترین توضیحات خود اعلام کرده که کتاب درسی همچنان جایگاه اصلی خود را حفظ میکند، اما معلم نباید صرفاً به اجرای صفحات کتاب محدود بماند. در الگوی جدید، تحقق اهداف آموزشی و تربیتی دانشآموزان بر پایان رساندن مکانیکی صفحات کتاب اولویت دارد.
آیا تدریس صفحهبهصفحه کتابهای درسی حذف شد؟
تغییر اعلامشده به معنای حذف کتابهای درسی یا اختیاری شدن آموزش محتوای مصوب نیست. هدف آموزشوپرورش این است که معلمان برای انتخاب روش تدریس و تنظیم فعالیتهای آموزشی انعطاف بیشتری داشته باشند.
در شیوه سنتی، بخش زیادی از فعالیت کلاس بر تدریس متن کتاب و پیشروی طبق ترتیب صفحات متمرکز بود. در رویکرد جدید، انتظار میرود معلمان با توجه به سطح یادگیری دانشآموزان، روشهای متفاوتی برای آموزش مفاهیم انتخاب کنند.
برای مثال، یک مفهوم درسی میتواند علاوه بر مطالعه کتاب، با فعالیت گروهی، مشاهده، گفتوگو و تمرین عملی آموزش داده شود. البته انتخاب این فعالیتها باید در چارچوب اهداف برنامه درسی و ضوابط مدرسه باشد.
اجرای روش جدید تدریس در ۲۰۰ مدرسه ابتدایی
بر اساس دستورالعمل ابلاغشده آموزشوپرورش، زیستبوم جدید برنامه درسی در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ بهصورت آزمایشی در حدود ۲۰۰ مدرسه منتخب از استانهای مختلف اجرا میشود.
این طرح در مرحله نخست بر دوره اول ابتدایی تمرکز دارد و قرار است تجربه اجرای آن برای اصلاح و تکمیل برنامههای آموزشی در سالهای بعد مورد استفاده قرار گیرد.
بنابراین نمیتوان اعلام کرد که از آبان ۱۴۰۵ روش تدریس تمام معلمان کشور تغییر کرده است. اجرای سراسری طرح به ارزیابی مرحله آزمایشی، آمادهسازی مدارس و تصمیمهای بعدی وزارت آموزشوپرورش وابسته خواهد بود.
معلمان در برنامه جدید چه اختیاراتی دارند؟
یکی از محورهای مهم طرح، افزایش نقش معلم و مدرسه در طراحی فرایند یادگیری است. مدارس منتخب میتوانند با توجه به امکانات آموزشی، شرایط محیطی و نیازهای دانشآموزان، فعالیتهای مناسبتری برای تحقق اهداف درسی انتخاب کنند.
| موضوع | رویکرد برنامه جدید |
|---|---|
| کتاب درسی | همچنان از منابع اصلی آموزش است |
| روش تدریس | انعطاف بیشتر متناسب با شرایط کلاس |
| هدف آموزشی | تأکید بر یادگیری و تحقق اهداف درسی |
| نقش معلم | مشارکت فعالتر در طراحی آموزش |
| نقش مدرسه | تنظیم برنامه متناسب با امکانات و نیازها |
| دامنه اجرا | حدود ۲۰۰ مدرسه منتخب |
| مرحله اجرا | آزمایشی در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ |
در این چارچوب، مدیر مدرسه نیز با همکاری معلمان باید برنامه سالانه آموزشی را متناسب با الزامات برنامه درسی و شرایط مدرسه تنظیم کند.
آیا کتابهای درسی در سال آینده تغییر میکنند؟
اجرای زیستبوم جدید برنامه درسی لزوماً به معنای تغییر فوری همه کتابهای درسی نیست. در این طرح، کتاب یکی از اجزای بسته آموزشی محسوب میشود و سایر منابع مانند راهنمای معلم، راهنمای والدین و فعالیتهای تکمیلی نیز مورد توجه قرار میگیرند.
در کنار تغییر شیوه تدریس، وزارت آموزشوپرورش برنامههایی برای تقویت توانمندی معلمان و استفاده از ابزارهای آموزشی متنوع پیشبینی کرده است. موفقیت این تغییرات تا حد زیادی به امکانات مدرسه، آموزش معلمان و کیفیت پشتیبانی علمی بستگی خواهد داشت.
بیشتر بخوانید: آخرین وضعیت تعطیلی مدارس شمال کشور ۲۶ آبان؛ کدام شهرها حضوری و کدام غیرحضوری هستند؟
آیا امتحانات و ارزشیابی دانشآموزان هم تغییر میکند؟
در الگوی جدید، تأکید بر یادگیری واقعی دانشآموزان میتواند توجه معلمان را از صرف پیشروی در صفحات کتاب به بررسی میزان تحقق اهداف آموزشی معطوف کند. با این حال، درباره تغییر عمومی مقررات امتحانات یا حذف شیوههای ارزشیابی موجود، تصمیم تازهای در این اظهارات اعلام نشده است.
در مدارس مجری طرح، قرار است فرایند آموزش و میزان موفقیت برنامه بهصورت مستمر پایش شود. مسئولان آموزشی نیز باید نقاط قوت و ضعف اجرا را شناسایی کنند تا اصلاحات لازم در مراحل بعدی انجام شود.
تغییر جدید برای دانشآموزان چه معنایی دارد؟
مهمترین تفاوت این رویکرد آن است که میزان یادگیری دانشآموز باید بیش از تعداد صفحات تدریسشده مورد توجه قرار گیرد. این تغییر میتواند امکان استفاده از روشهای آموزشی متناسب با تفاوتهای فردی دانشآموزان را افزایش دهد.
با وجود این، آثار واقعی طرح هنوز باید در مدارس منتخب ارزیابی شود و نمیتوان پیش از انتشار نتایج، درباره موفقیت قطعی آن قضاوت کرد.
در مجموع، آموزشوپرورش به دنبال تغییر تدریجی نقش معلم از مجری صرف صفحات کتاب به طراح فعال فرایند یادگیری است؛ تغییری که فعلاً در محدوده آزمایشی آغاز شده و اجرای گستردهتر آن به نتایج مرحله نخست بستگی دارد.