عراقچی: اورانیوم ۶۰ درصد را از ایران خارج نمیکنیم؛ پیشنهاد دوروزه ایران همچنان روی میز است
لید: عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در تازهترین اظهارات خود درباره مذاکرات با آمریکا اعلام کرد که ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، از جمله حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد، از کشور خارج نخواهد شد؛ با این حال، تهران امکان دستیابی به یک راهحل منصفانه درباره این ذخایر را منتفی نمیداند. او همچنین از باقی ماندن پیشنهاد دوروزه ایران برای آغاز مذاکرات خبر داد و تأکید کرد که بازگشایی تنگه هرمز به اجرای شروط ایران از سوی آمریکا وابسته است.
عراقچی در گفتوگو با روزنامه ایران، از بیموضوعیت شدن اجرایی یادداشت تفاهم اسلامآباد، مخالفت آمریکا با پیشنهاد دوروزه تهران، ادامه بحث درباره تغییر دکترین هستهای و ضرورت پایان دادن به وضعیت «نه جنگ و نه صلح» سخن گفت. او همچنین تأکید کرد که موضع رسمی ایران درباره دکترین هستهای و عضویت در چارچوبهای فعلی تغییری نکرده است.
سرنوشت ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصد ایران چه میشود؟
یکی از مهمترین بخشهای اظهارات وزیر امور خارجه به ذخایر اورانیوم غنیشده ایران مربوط میشود. عراقچی درباره سرنوشت حدود ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد گفت که امکان دستیابی به یک فرمول برای حل اختلاف بر سر این مواد وجود دارد.
او دو خط قرمز اصلی ایران را نیز مشخص کرد:
-
مواد هستهای غنیشده از ایران خارج نخواهد شد.
-
ذخایر اورانیوم متناسب با نیازهای کشور مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
عراقچی توضیح داد که واسطهها پیشنهادها و فرمولهای مختلفی برای حل این موضوع مطرح کردهاند؛ برخی از این پیشنهادها قابل بررسی هستند و برخی دیگر ملاحظات و نقاط منفی بیشتری دارند.
به گفته وزیر امور خارجه، مسئله ذخایر اورانیوم را نمیتوان جدا از سایر اختلافات ایران و آمریکا بررسی کرد و هر راهحل احتمالی باید در قالب یک بسته جامع و با در نظر گرفتن منافع ملی ایران مورد ارزیابی قرار بگیرد.
پیشنهاد دوروزه ایران برای مذاکره با آمریکا چیست؟
عراقچی در بخش دیگری از مصاحبه خود، جزئیات طرح ایران برای آغاز مذاکرات با آمریکا را تشریح کرد. به گفته او، تهران ابتدا طرحی هفتروزه تنظیم کرده بود که بر اساس آن، آمریکا باید در پنج یا شش روز نخست تعهدات خود را اجرا میکرد؛ سپس ایران در روز ششم تنگه هرمز را باز میکرد و مذاکرات از روز هفتم آغاز میشد.
این پیشنهاد در ادامه و با توصیه واسطهها برای کوتاهتر شدن زمان اجرای طرح، به یک برنامه دوروزه تبدیل شد.
بر اساس طرح جدید:
۱. آمریکا باید در روز نخست تعهدات و اقدامات موردنظر ایران را اجرا کند.
۲. ایران در روز دوم تنگه هرمز را باز میکند.
۳. مذاکرات ایران و آمریکا برای دستیابی به توافق نهایی از روز دوم آغاز میشود.
عراقچی تأکید کرد که شروع مذاکرات در روز دوم به معنای دستیابی به توافق نهایی در همان روز نیست؛ بلکه قرار بود گفتوگوها از آن زمان آغاز شود و تا هر اندازه لازم باشد ادامه پیدا کند.
چرا یادداشت تفاهم اسلامآباد دیگر روی میز نیست؟
وزیر امور خارجه در توضیح روند مذاکرات گفت که ایران و آمریکا پس از طی یک مسیر طولانی به یادداشت تفاهم اسلامآباد رسیده بودند و رؤسای جمهور دو کشور نیز نسخههای مربوط به آن را امضا کرده بودند.
با این حال، به گفته عراقچی، پس از نقض یکی از بندهای مهم توافق از سوی آمریکا، شرایط دوباره به سمت درگیری رفت و دو طرف انگیزه خود را برای ادامه مسیر بر اساس آن یادداشت تفاهم از دست دادند.
او اعلام کرد که یادداشت تفاهم اسلامآباد در شرایط فعلی دیگر روی میز نیست و موضوعیت اجرایی ندارد؛ اما تعهداتی که آمریکا در آن پذیرفته بود همچنان میتواند مبنایی برای دستیابی به توافق نهایی باشد.
عراقچی همچنین گفت ایران تعهدات قبلی آمریکا را بهاضافه موضوعات جدید، از جمله تحریمهای تازه و درخواست برای لغو آنها، در قالب طرح هفتروزه تنظیم کرده است.
شرط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز چیست؟
عراقچی با اشاره به پیشنهاد دوروزه ایران گفت آمریکاییها پاسخ مساعدی به این طرح ندادهاند؛ با این حال، پیشنهاد همچنان روی میز است.
او دو شرط اصلی برای ادامه مسیر مذاکره را چنین توضیح داد:
-
آمریکا باید بهصراحت اعلام کند که خواهان دستیابی به توافق است.
-
واشنگتن باید اقدامات اعتمادساز انجام دهد تا ایران از جدیت طرف مقابل اطمینان پیدا کند.
وزیر امور خارجه تأکید کرد که اگر این دو شرط محقق شوند، ایران برای گفتوگو درباره نحوه اجرای طرح و حتی تغییر زمانبندی آن آمادگی دارد.
به گفته او، اگر آمریکا بخواهد زمانبندی دوروزه به یک روز یا حتی دو ساعت تغییر کند، از نظر ایران مانعی وجود ندارد؛ آنچه اهمیت دارد، اجرای شروط تهران است. عراقچی همچنین تصریح کرد که در صورت تأمین خواستههای ایران، تنگه هرمز باز خواهد شد.
آیا دکترین هستهای ایران تغییر میکند؟
بخش دیگری از مصاحبه عراقچی به بحثهای مطرحشده درباره بازنگری در دکترین هستهای ایران و عضویت کشور در پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) اختصاص داشت.
او این موضوع را یک بحث جدی و راهبردی دانست و گفت موافقان و مخالفان تغییر دکترین هستهای، هر دو استدلالهای خود را دارند. به گفته عراقچی، گروهی معتقدند چارچوب فعلی نتوانسته از تأسیسات هستهای ایران در برابر حملات محافظت کند؛ در مقابل، تغییر دکترین و خروج از چارچوبهای موجود نیز میتواند هزینهها و پیامدهای مهمی داشته باشد.
با این حال، وزیر امور خارجه تأکید کرد که موضع رسمی ایران تاکنون تغییر نکرده و دکترین هستهای کشور همچنان همان سیاست قبلی است.
او همچنین گفت روسیه و چین نیز با تغییر این دکترین مخالف هستند و طرح دیدگاههای مختلف در فضای کارشناسی کشور را قابل قبول دانست.
عراقچی: وضعیت نه جنگ و نه صلح باید پایان پیدا کند
عراقچی در بخش پایانی اظهارات خود، وضعیت کنونی ایران را شرایطی نامطلوب توصیف کرد و گفت وضعیت «نه جنگ، نه صلح» باید به پایان برسد.
او دو مسیر پیش روی کشور را جنگ یا صلح دانست و تأکید کرد که راهحل مورد نظر ایران، حرکت به سمت توافق است؛ البته توافقی که به گفته او باید خوب، شرافتمندانه و عزتمندانه باشد.
وزیر امور خارجه همچنین با اشاره به اختلاف دیدگاهها در داخل آمریکا، از وجود جریانهایی برای ادامه جنگ، مذاکره و اعمال فشار اقتصادی علیه ایران سخن گفت. او مدعی شد بنیامین نتانیاهو به دنبال کشاندن دوباره آمریکا به جنگ است.
جمعبندی؛ توپ مذاکرات در زمین آمریکاست؟
اظهارات تازه عراقچی نشان میدهد ایران همچنان مسیر مذاکره را بهطور کامل نبسته، اما ادامه آن را به اجرای شروط مشخص و اقدامات اعتمادساز از سوی آمریکا وابسته میداند.
در موضوع هستهای نیز تهران حاضر به خروج ذخایر اورانیوم غنیشده از کشور نیست، اما امکان بررسی راهحلهای دیگر را در قالب یک توافق جامع مطرح کرده است.
در حال حاضر، پیشنهاد دوروزه ایران همچنان روی میز قرار دارد؛ با این حال، عراقچی از دریافت پاسخ مساعد آمریکا خبر نداده است. بنابراین هنوز نمیتوان از آغاز قریبالوقوع مذاکرات یا توافق بر سر ذخایر اورانیوم و تنگه هرمز سخن گفت.