دلار چرا ریخت؟ / آیا قیمت دلار به ۲۰۰ هزار تومان برمیگردد؟
قیمت دلار پس از یک صعود سریع و رسیدن به محدوده ۲۲۹ هزار تومان، تغییر مسیر داد و تا محدوده ۲۲۲ هزار تومان عقب نشست. به این ترتیب اسکناس آمریکایی در فاصله کوتاهی حدود ۳ درصد از سقف اخیر خود فاصله گرفته است. اما سؤال مهم این است که چه عاملی دلار را از نزدیکی ۲۳۰ هزار تومان پایین کشید و آیا این کاهش میتواند تا بازگشت دلار به محدوده ۲۰۰ هزار تومان ادامه پیدا کند؟
یکی از مهمترین عوامل کوتاهمدت اصلاح بازار ارز، تغییر انتظارات معاملهگران پس از موضعگیری بانک مرکزی بود. مقامهای بانک مرکزی بر مداخله در بازار و افزایش عرضه ارز در صورت تشدید نوسانات تأکید کردند؛ موضوعی که میتواند بخشی از خریداران کوتاهمدت را از بازار خارج کند.
بازار ارز بیش از هر چیز به انتظارات واکنش نشان میدهد. زمانی که معاملهگران احتمال بدهند عرضه بازار افزایش پیدا میکند یا سیاستگذار قصد دارد اجازه ادامه جهش سریع قیمت را ندهد، بخشی از تقاضای سفتهبازانه کاهش پیدا میکند. همین اتفاق میتواند یکی از دلایل عقبنشینی دلار از سقف ۲۲۹ هزار تومانی باشد.
رشد دلار آنقدر سریع بود که بازار آماده اصلاح شده بود
عامل دوم را باید در سرعت رشد قیمت جستوجو کرد. دلار طی مدت کوتاهی از محدوده ۲۰۶ تا ۲۰۹ هزار تومان به نزدیکی ۲۳۰ هزار تومان رسید؛ رشدی بیش از ۱۰ درصد که بدون وقفه قابل توجهی در بازار اتفاق افتاد.
چنین جهش سریعی معمولاً احتمال شناسایی سود را افزایش میدهد. معاملهگرانی که در قیمتهای پایینتر وارد بازار شدهاند، در نزدیکی سقفهای جدید بخشی از دارایی خود را میفروشند و همزمان خریداران جدید نیز نسبت به ورود در قیمتهای بالا محتاطتر میشوند.
بنابراین رسیدن دلار به ۲۲۹ هزار تومان خود میتوانست زمینه یک اصلاح کوتاهمدت را فراهم کند و تنها به یک محرک خبری برای شروع کاهش قیمت نیاز داشت.
بخشی از دلار ۲۲۹ هزار تومانی حاصل ترس بود
تمام افزایش قیمت دلار در روزهای گذشته را نمیتوان تنها با تغییر متغیرهای اقتصادی توضیح داد. بخش مهمی از رشد بازار ارز تحت تأثیر افزایش ریسکهای سیاسی، تقاضای احتیاطی و رفتار هیجانی معاملهگران شکل گرفته است.
در چنین شرایطی بخشی از مردم و فعالان بازار برای حفظ ارزش دارایی یا پوشش ریسک به سمت خرید ارز حرکت میکنند. افزایش این تقاضا میتواند قیمت را در مدت کوتاهی حتی سریعتر از متغیرهای بنیادی اقتصاد بالا ببرد.
اما همانطور که این تقاضا با افزایش نگرانیها به سرعت ایجاد میشود، با کاهش نسبی ترس بازار نیز قابلیت عقبنشینی دارد. به همین دلیل بخشی از افت دلار از ۲۲۹ به ۲۲۲ هزار تومان را میتوان تخلیه بخشی از همین هیجان دانست.
آیا روند صعودی دلار تمام شده است؟
اینجا باید میان «اصلاح قیمت» و «تغییر روند» تفاوت قائل شد. کاهش هفت هزار تومانی دلار به تنهایی به معنای پایان روند صعودی بازار ارز نیست. متغیرهای بنیادی مؤثر بر نرخ ارز همچنان در اقتصاد ایران حضور دارند؛ تورم بالا، رشد نقدینگی، کسری بودجه دولت، محدودیتهای درآمد ارزی و ریسکهای سیاسی از جمله عواملی هستند که در بلندمدت بر قیمت دلار فشار وارد میکنند. بنابراین تا زمانی که تغییر معناداری در این عوامل دیده نشود، نمیتوان صرفاً با چند روز کاهش قیمت نتیجه گرفت که مسیر بلندمدت دلار تغییر کرده است.
آیا دلار دوباره ۲۰۰ هزار تومان میشود؟
بازگشت دلار به محدوده ۲۰۰ هزار تومان غیرممکن نیست. فاصله دلار ۲۲۲ هزار تومانی با ۲۰۰ هزار تومان حدود ۱۰ درصد است و همین چند روز قبل بازار در محدوده ۲۰۶ تا ۲۰۹ هزار تومان معامله میشد.
در نتیجه از نظر دامنه نوسان، بازگشت دوباره دلار به حوالی ۲۰۰ تا ۲۰۵ هزار تومان اتفاق عجیبی نخواهد بود؛ اما برای تحقق چنین سناریویی احتمالاً بازار به محرک قویتری نیاز دارد.
اگر اخبار سیاسی مثبت و معناداری منتشر شود، ریسکهای منطقهای کاهش پیدا کند و همزمان عرضه ارز از سوی بازارساز افزایش یابد، دلار میتواند ابتدا محدوده ۲۱۰ هزار تومان و سپس کانال ۲۰۰ هزار تومان را دوباره آزمایش کند.
اما رسیدن دلار به ۲۰۰ هزار تومان با تثبیت آن در این محدوده یکسان نیست. برای ماندگار شدن کاهش قیمت، بازار نیازمند کاهش پایدار انتظارات تورمی و ریسک سیاسی و همچنین بهبود سمت عرضه ارز است.
محدوده ۲۲۰ هزار تومان برای دلار مهم شد
در کوتاهمدت رفتار دلار در حوالی ۲۲۰ هزار تومان اهمیت زیادی دارد. اگر بازار بتواند این محدوده را به سمت پایین از دست بدهد و قیمت برای مدتی زیر آن تثبیت شود، احتمال ادامه اصلاح به سمت ۲۱۰ هزار تومان افزایش پیدا خواهد کرد.
در آن صورت محدوده ۲۰۰ تا ۲۰۵ هزار تومان نیز میتواند به هدف بعدی اصلاح تبدیل شود.
در مقابل، اگر تقاضا در حوالی ۲۲۰ هزار تومان دوباره تقویت شود، بازار ممکن است این محدوده را به عنوان حمایت شناسایی کند. در چنین سناریویی دلار میتواند بار دیگر برای بازپسگیری سقف ۲۲۹ تا ۲۳۰ هزار تومان تلاش کند.
دلار اصلاح کرد؛ اما هنوز نمیتوان از تغییر روند گفت
در مجموع، عقبنشینی دلار از ۲۲۹ به محدوده ۲۲۲ هزار تومان را میتوان حاصل ترکیبی از سیگنال مداخله بازارساز، شناسایی سود پس از رشد سریع و تخلیه بخشی از تقاضای هیجانی دانست.
بازگشت دلار به محدوده ۲۰۰ هزار تومان از نظر قیمتی کاملاً ممکن است، اما برای ماندگار شدن چنین کاهشی باید یکی از متغیرهای اصلی بازار تغییر کند. بدون کاهش ریسک سیاسی یا افزایش پایدار عرضه ارز، رسیدن مقطعی به قیمتهای پایینتر لزوماً به معنای پایان روند صعودی دلار نخواهد بود.
