سقوط باورنکردنی دلار دیجیتال در چند دقیقه / تتر ۶۰ هزار تومان ریخت
بازار رمزارز ایران شامگاه سهشنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵ یکی از شدیدترین نوسانات کوتاهمدت خود را تجربه کرد.
به گزارش راهبرد فردا، سقوط ناگهانی قیمت تتر در بازار ایران، بار دیگر ریسکهای معاملات رمزارز را به یکی از موضوعات مهم اقتصادی تبدیل کرده است. تتر که به دلیل وابستگی ارزش جهانی آن به دلار آمریکا معمولاً بهعنوان یک دارایی باثبات شناخته میشود، در بازار ریالی ایران با نوسانی کمسابقه مواجه شد؛ نوسانی که شدت آن در صرافیهای مختلف یکسان نبود.
ماجرا از آنجا آغاز شد که فشار فروش در برخی بازارهای معاملاتی افزایش یافت و قیمت تتر در مدت کوتاهی با افتی شدید مواجه شد. کاهش نقدشوندگی در سطوح پایینتر و فعال شدن سفارشهای فروش اجباری میتواند شدت چنین نوساناتی را بیشتر کند؛ هرچند علت قطعی رخداد اخیر هنوز بهطور مستقل روشن نشده است.
قیمت تتر چقدر سقوط کرد؟
بررسی دادههای یکی از بازارهای معاملاتی نشان میدهد قیمت تتر از حدود ۲۵۸ هزار و ۵۶۶ تومان به ۲۰۸ هزار و ۹۵۰ تومان کاهش یافت. این تغییر معادل افت نزدیک به ۱۹.۲ درصد در کمتر از نیم ساعت بود.
در برخی نمودارهای دیگر، نرخهایی در محدوده ۲۰۰ تا ۲۲۳ هزار تومان نیز ثبت شده است. اختلاف میان این ارقام ناشی از تفاوت معاملات و عمق بازار در صرافیهای مختلف است و نمیتوان یک کف قیمتی را به تمام بازار تتر ایران تعمیم داد.
| شاخص | قیمت یا تغییر |
|---|---|
| قیمت پیش از ریزش در بازار نمونه | ۲۵۸٬۵۶۶ تومان |
| قیمت ثبتشده پس از سقوط | ۲۰۸٬۹۵۰ تومان |
| میزان کاهش | ۴۹٬۶۱۶ تومان |
| درصد افت | حدود ۱۹.۲ درصد |
| نرخ بازگشت ثبتشده در همان بازار | ۲۵۵٬۸۷۱ تومان |
| کف گزارششده در برخی بازارهای دیگر | نزدیک ۲۰۰ هزار تومان |
بازگشت سریع قیمت باعث شد بخش بزرگی از کاهش اولیه جبران شود، اما این موضوع به معنای جبران خودکار زیان تمام معاملهگران نبود.
چرا تتر ناگهان ۶۰ هزار تومان ارزان شد؟
یکی از سناریوهای مطرحشده درباره سقوط اخیر، افزایش ناگهانی سفارشهای فروش و کاهش عمق سفارشهای خرید در برخی صرافیهاست. زمانی که سفارش فروش بزرگی وارد بازاری با نقدشوندگی محدود میشود، ممکن است قیمت برای پیدا کردن خریدار به سطوح بسیار پایینتری برسد.
در چنین شرایطی، فعال شدن سفارشهای حد ضرر و بسته شدن اجباری معاملات اهرمی میتواند موج تازهای از فروش ایجاد کند. نتیجه این فرایند، تشدید کاهش قیمت در مدت کوتاه و شکلگیری حرکتی است که در نمودارها به شکل یک سقوط تقریباً عمودی دیده میشود.
همزمانی این رخداد با انتشار اخبار سیاسی و گمانهزنی درباره روابط ایران و آمریکا نیز مورد توجه فعالان بازار قرار گرفته است. با این حال، هنوز شواهد کافی برای نسبت دادن قطعی کل ریزش به یک خبر سیاسی مشخص وجود ندارد.
آیا دلار آزاد هم به ۲۰۰ هزار تومان رسید؟
نکته مهم این است که ثبت قیمت تتر در محدوده ۲۰۰ هزار تومان در یک یا چند صرافی، به معنای سقوط نرخ عمومی دلار آزاد به همان سطح نیست. تتر در بازار داخلی از طریق سفارشهای خرید و فروش کاربران قیمتگذاری میشود و ممکن است برای مدت کوتاهی اختلاف زیادی با نرخ دلار نقدی پیدا کند.
از سوی دیگر، ارزش جهانی تتر بر حسب دلار با قیمت ریالی آن تفاوت دارد. افت شدید تتر به تومان در یک صرافی ایرانی الزاماً به معنای ازدسترفتن برابری جهانی تتر با دلار آمریکا نیست.
بنابراین برای تحلیل اتفاق اخیر باید میان نوسان نرخ ارز، مشکل احتمالی نقدشوندگی بازار و تغییرات واقعی قیمت جهانی دارایی تفاوت قائل شد.
ماجرای ضرر معاملهگران و لیکویید شدن چیست؟
یکی از مهمترین پیامدهای سقوط اخیر، بسته شدن اجباری برخی موقعیتهای معاملاتی بود. در معاملات اهرمی، معاملهگر میتواند با استفاده از اعتبار یا وثیقه، موقعیتی بزرگتر از سرمایه اولیه خود ایجاد کند. اگر قیمت برخلاف موقعیت او حرکت کند و وثیقه کافی نباشد، سامانه معاملاتی ممکن است موقعیت را بهصورت خودکار ببندد.
در رویداد ۱۹ آبان، برخی کاربران در قیمتهای غیرعادی با بسته شدن موقعیت یا وثیقههای مرتبط با خدمات اعتباری مواجه شدند. این موضوع باعث شد حتی بازگشت سریع قیمت نیز برای همه آنها به معنای بازگشت دارایی ازدسترفته نباشد.
آیا صرافیها خسارت کاربران تتر را جبران میکنند؟
پس از این نوسان، تعدادی از صرافیهای داخلی از برنامههایی برای رسیدگی به معاملات آسیبدیده خبر دادند. در برخی اطلاعیهها، قیمت ۲۵۰ هزار تومان برای هر تتر بهعنوان مرجع بررسی معاملات ناخواسته یا موقعیتهای بستهشده در نرخهای غیرعادی مطرح شده است.
برای مثال، نوبیتکس از بازگرداندن موقعیتهای تعهدی و وثیقههای مشمول شرایط اعلامشده خبر داده و صرافی تبدیل نیز برنامه بررسی معاملات آسیبدیده را اعلام کرده است. با این حال، سازوکار جبران خسارت، نوع معاملات مشمول و نحوه محاسبه زیان در همه پلتفرمها یکسان نیست.
بنابراین کاربران آسیبدیده باید اطلاعیه رسمی همان صرافی را بررسی کنند و تصور نکنند که تمام خریدوفروشهای انجامشده در محدوده پایین قیمت الزاماً مشمول جبران خواهند شد.
آیا سقوط تتر دوباره تکرار میشود؟
رخداد ۱۹ آبان نشان داد حتی داراییهایی که قیمت جهانی نسبتاً باثباتی دارند، در بازار ریالی و بهویژه در دورههای فشار فروش شدید میتوانند نوسانات قابلتوجهی را تجربه کنند.
در چنین شرایطی، کیفیت اجرای سفارش، عمق بازار، امکان لغو معامله و ریسک استفاده از اعتبار اهمیت زیادی دارد. معاملهگران پیش از ورود به موقعیتهای اهرمی باید در نظر داشته باشند که حرکت کوتاهمدت و غیرعادی قیمت نیز ممکن است به بسته شدن اجباری موقعیت منجر شود.
در مجموع، سقوط اخیر تتر را نمیتوان صرفاً معادل ریزش دلار در اقتصاد ایران دانست. این اتفاق ترکیبی از نوسان قیمت ریالی، ریسک ساختار معاملات و شرایط متفاوت صرافیهای داخلی را آشکار کرده است.
بیشتر بخوانید