این اشتباه میتواند حقوق بازنشستگی شما را کم کند / بازنشستهها قبل از پایان ماه چک کنند
کمتر شدن مبلغی که به حساب بازنشسته واریز میشود همیشه به معنی کاهش حقوق اصلی نیست. در بسیاری از موارد، حقوق پایه و حتی مبلغ حکم تغییری نکرده اما یک کسری جدید در فیش ثبت شده و در نتیجه خالص دریافتی کاهش پیدا کرده است.
اتفاقی که در ماههای اخیر برای بخشی از بازنشستگان نیز خبرساز شده، نشان میدهد بیتوجهی به بخش «کسورات» فیش حقوقی میتواند باعث شود فرد چند ماه بعد متوجه شود مبالغی بابت بیمه تکمیلی، اقساط وام، کارمزد تسهیلات یا سایر تعهدات از حقوقش کسر شده است.
به همین دلیل یکی از مهمترین کارهایی که بازنشستگان بهتر است قبل از پایان هر ماه انجام دهند، بررسی دقیق آخرین فیش حقوقی و مقایسه آن با ماه قبل است.
اشتباهی که خیلیها انجام میدهند؛ فقط مبلغ واریزی را میبینند
بسیاری از بازنشستگان هنگام دریافت حقوق فقط پیامک بانک را بررسی میکنند. اگر مبلغ تقریباً مشابه ماه قبل باشد، فیش را باز نمیکنند و اگر کمتر باشد نیز ممکن است تصور کنند حقوقشان کاهش پیدا کرده است.
در حالی که مبلغ واریزی، حاصل چند بخش مختلف است؛ حقوق و مزایا به آن اضافه میشود و سپس کسورات از آن کم میشود. بنابراین حتی اگر حقوق اصلی افزایش یافته باشد، ممکن است به دلیل افزایش کسورات، مبلغ نهایی واریزی کمتر شود.
این تفاوت زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که یک کسری جدید برای اولین بار وارد فیش شده باشد. اگر فرد چند ماه فیش خود را بررسی نکند، ممکن است تازه پس از چند مرحله کسر متوجه موضوع شود.
اولین چیزی که باید قبل از پایان ماه چک کنید
در فیش حقوقی معمولاً بخشی با عنوان «کسورات» وجود دارد. این بخش را باید با فیش ماه قبل مقایسه کرد.
مهم نیست فقط مجموع کسورات چقدر شده؛ مهمتر این است که آیا ردیف جدیدی به این قسمت اضافه شده یا مبلغ یکی از ردیفهای قبلی تغییر کرده است.
اقساط وام، بیمه تکمیلی، بدهیهای قبلی، کارمزد برخی تسهیلات و سایر تعهدات میتوانند در این بخش ظاهر شوند.
اگر مجموع حقوق و مزایا افزایش یافته اما خالص پرداختی کمتر شده، اولین مظنون همین بخش است.
ماجرای کسر چند میلیون تومان از حقوق برخی بازنشستگان
در هفتههای اخیر گزارشهایی درباره کسر بیش از سه میلیون تومان از حقوق برخی بازنشستگان کشوری منتشر شد. بررسیهای منتشرشده نشان میداد بخشی از این کسورات به کارمزد وام ضروری و حق بیمه تکمیلی مربوط بوده است.
این نمونه نشان میدهد ممکن است فرد در نگاه اول تصور کند حقوقش کاهش یافته، در حالی که اصل حقوق تغییری نکرده و تفاوت از بخش کسورات ایجاد شده است.
بنابراین مقایسه فقط دو پیامک بانکی نمیتواند علت کاهش دریافتی را مشخص کند؛ باید مشخص شود چه مبلغی قبل از کسورات برای فرد محاسبه شده و چه مبالغی از آن کم شده است.
بیمه تکمیلی را جدی بگیرید
یکی از ردیفهایی که بازنشستگان بهتر است بهطور مرتب بررسی کنند، بیمه تکمیلی است.
در سال ۱۴۰۵ نیز گزارشهایی از اعتراض برخی بازنشستگان کشوری به کسورات مرتبط با بیمه تکمیلی منتشر شد. بعضی افراد اعلام کرده بودند مبلغی تحت این عنوان در فیش آنها ثبت شده و درباره نحوه اعمال آن ابهام داشتهاند.
به همین دلیل اگر خود بازنشسته یا یکی از افراد تحت پوشش او تغییری در وضعیت بیمه تکمیلی داشته، بهتر است مبلغ این ردیف در فیش بعدی بررسی شود. اضافه یا حذف شدن افراد تحت پوشش میتواند روی مبلغ کسری اثر بگذارد.
اقساط وام؛ کسری که ممکن است ناگهان ظاهر شود
وامهای ضروری و سایر تسهیلات نیز یکی دیگر از دلایل رایج کاهش خالص دریافتی هستند.
ممکن است بازنشسته وامی دریافت کرده باشد اما اولین قسط آن چند هفته یا حتی یک دوره بعد در فیش ظاهر شود. به همین دلیل فرد ممکن است در ماه نخست تصور کند مبلغ دریافتی ثابت میماند و در ماه بعد با کاهش چند میلیون تومانی مواجه شود.
در چنین شرایطی ابتدا باید دید آیا در بخش کسورات ردیفی با عنوان قسط وام، تسهیلات یا کارمزد اضافه شده است یا خیر.
اگر چنین ردیفی وجود داشته باشد، اختلاف دریافتی الزاماً به کاهش حقوق ارتباطی ندارد.
پنج ردیفی که باید هر ماه مقایسه شوند
برای بررسی سریع فیش، بهتر است بازنشسته فیش ماه جاری و ماه قبل را کنار هم قرار دهد و این پنج بخش را بررسی کند:
| ردیف | چه چیزی بررسی شود؟ |
|---|---|
| حقوق یا مستمری پایه | آیا اصل حقوق تغییر کرده است؟ |
| متناسبسازی | مبلغ آن نسبت به ماه قبل چه تغییری داشته؟ |
| مزایا | آیا مزایایی اضافه یا حذف شده است؟ |
| کسورات | آیا قسط، بیمه یا بدهی جدید ثبت شده است؟ |
| خالص پرداختی | پس از همه افزایشها و کسورات چه مبلغی باقی مانده؟ |
اگر چهار ردیف اول بررسی نشوند، عدد «خالص پرداختی» بهتنهایی اطلاعات زیادی درباره علت تغییر حقوق نمیدهد.
اگر کسری ناشناس دیدیم چه کنیم؟
اگر ردیفی در فیش وجود دارد که دلیل آن را نمیدانید، بهتر است آن را نادیده نگیرید. ابتدا فیش ماه قبل را بررسی کنید تا مشخص شود این کسری تازه ایجاد شده یا قبلاً هم وجود داشته است.
در مرحله بعد باید نام دقیق ردیف و مبلغ آن یادداشت شود. اگر مربوط به وام است، مانده اقساط و قرارداد تسهیلات باید بررسی شود و اگر مربوط به بیمه تکمیلی است، وضعیت خود بازنشسته و افراد تحت پوشش اهمیت دارد.
اگر توضیح فیش با سوابق فرد همخوانی نداشت، موضوع باید از صندوق بازنشستگی مربوطه پیگیری شود.
یک نکته مهم؛ برداشت ممکن است بعد از واریز انجام شود
گاهی فیش حقوقی کاملاً درست است اما بازنشسته در حساب خود مبلغ کمتری میبیند.
در این شرایط باید گردش حساب بانکی بررسی شود. ممکن است صندوق مثلاً ۳۰ میلیون تومان به حساب واریز کرده باشد اما بانک بلافاصله دو میلیون تومان بابت قسط یا تعهد دیگری برداشت کرده باشد.
اگر این اتفاق افتاده باشد، مبلغ «خالص پرداختی» فیش با مبلغ واریزی اولیه مطابقت دارد و کاهش موجودی حساب بعد از آن رخ داده است.
به همین دلیل در صورت وجود اختلاف، سه عدد باید کنار هم قرار گیرند: خالص پرداختی فیش، مبلغ واریز اولیه و برداشتهای بعد از واریز.
چرا بهتر است تا ماه بعد صبر نکنیم؟
اگر یک کسری ناشناس فقط یکبار اتفاق بیفتد، تشخیص آن سادهتر است. اما اگر چند ماه ادامه پیدا کند، پیدا کردن نقطه شروع و علت دقیق آن سختتر میشود.
به همین دلیل بهترین زمان بررسی، همان روزهای پس از صدور فیش است. در این حالت بازنشسته میتواند بلافاصله فیش جدید را با ماه قبل مقایسه کند و اگر ردیفی تغییر کرده، علت آن را همان زمان دنبال کند.
در نهایت، مهمترین اشتباهی که میتواند باعث شود بازنشسته کاهش دریافتی خود را دیر متوجه شود، نادیده گرفتن فیش و نگاه کردن صرف به پیامک بانک است. اصل حقوق، مزایا، متناسبسازی و کسورات باید جداگانه بررسی شوند تا مشخص شود پول دقیقاً از کدام بخش کم یا به کدام بخش اضافه شده است.
