یارانه‌تان این ماه کمتر شد؟ / ۴ دلیلی که مبلغ واریزی تغییر می‌کند

رای اینکه بفهمیم یارانه کمتر شده یا نه، ابتدا باید مبلغ پایه را بدانیم.

بر اساس آخرین پرداخت‌های انجام‌شده، یارانه دهک‌های اول تا سوم ۴۰۰ هزار تومان برای هر نفر و یارانه دهک‌های چهارم تا نهم ۳۰۰ هزار تومان برای هر نفر است.

بنابراین یک خانواده چهار نفره در دهک‌های اول تا سوم، در حالت عادی باید یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان یارانه پایه داشته باشد؛ در حالی که همین خانواده اگر در دهک‌های چهارم تا نهم قرار بگیرد، مبلغ پایه آن یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان خواهد بود.

اگر عددی که برای شما واریز شده از مبلغ جدول کمتر است، یکی از چهار مورد زیر می‌تواند دلیل آن باشد.

دلیل اول؛ قسط و بدهی از یارانه کم شده است

این مورد برخلاف بسیاری از شایعات، در آخرین پرداخت‌ها رسماً اتفاق افتاده است.

سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها درباره پرداخت شهریور اعلام کرد یارانه با اعمال کسورات مربوط به اقساط برخی تسهیلات و تعهدات مالی سرپرستان خانوار پرداخت شده است؛ از جمله وام اربعین، تسهیلات کرونا و خریدهای اعتباری. 

بنابراین ممکن است مثلاً یک خانواده چهار نفره انتظار یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان داشته باشد، اما رقمی کمتر در حساب قابل برداشت باشد.

در چنین شرایطی الزاماً مبلغ پایه یارانه تغییر نکرده؛ بلکه بخشی از آن بابت یک تعهد مالی کسر شده است.

پس اگر اختلاف مبلغ نسبتاً محدود است، اولین چیزی که باید بررسی کنید اقساط یا خریدهای اعتباری متصل به یارانه سرپرست خانوار است.

دلیل دوم؛ دهک خانوار تغییر کرده است

یکی از مهم‌ترین دلایل کاهش قابل توجه یارانه می‌تواند تغییر دهک باشد.

فرض کنید یک خانواده سه نفره قبلاً در دهک سوم قرار داشته است. مبلغ پایه یارانه چنین خانواری یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان است.

اگر همین خانواده در ارزیابی جدید وارد دهک چهارم شود، مبلغ پایه آن به ۹۰۰ هزار تومان کاهش پیدا می‌کند.

یعنی بدون اینکه تعداد اعضای خانواده تغییر کرده باشد، ماهانه ۳۰۰ هزار تومان اختلاف ایجاد می‌شود.

برای یک خانواده چهار نفره این اختلاف به ۴۰۰ هزار تومان می‌رسد.

به همین دلیل اگر مبلغ یارانه دقیقاً به اندازه ۱۰۰ هزار تومان به ازای هر عضو خانواده کم شده، بررسی دهک خانوار اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

مبلغ پایه دو گروه درآمدی در پرداخت شهریور همچنان ۴۰۰ هزار تومان برای دهک‌های اول تا سوم و ۳۰۰ هزار تومان برای دهک‌های چهارم تا نهم بوده است.

دلیل سوم؛ تعداد اعضای مشمول خانوار تغییر کرده است

یارانه نقدی بر اساس تعداد افراد خانوار محاسبه می‌شود.

بنابراین اگر یکی از اعضای خانواده به هر دلیل از پرونده خانوار جدا شده باشد، مبلغ واریزی نیز تغییر می‌کند.

ازدواج، تشکیل خانوار جدید، تغییر سرپرست یا سایر تغییرات در ساختار خانوار می‌تواند روی تعداد افرادی که یارانه آنها به حساب یک سرپرست واریز می‌شود اثر بگذارد.

برای مثال اگر خانواده‌ای در دهک‌های چهارم تا نهم چهار عضو داشته باشد، مبلغ پایه آن یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان است.

اگر تعداد افراد مشمول این خانوار به سه نفر کاهش پیدا کند، مبلغ پایه به ۹۰۰ هزار تومان می‌رسد.

بنابراین کاهش دقیق ۳۰۰ یا ۴۰۰ هزار تومانی می‌تواند نشانه‌ای باشد که باید تعداد اعضای ثبت‌شده خانوار را نیز بررسی کنید.

دلیل چهارم؛ مبلغ یارانه کم نشده، مبلغ «قابل برداشت» کمتر شده است

یک نکته مهم این است که مبلغی که دولت برای خانوار محاسبه می‌کند با رقمی که در نهایت در حساب قابل برداشت است همیشه یکسان نیست.

ممکن است یارانه کامل برای فرد محاسبه شده باشد اما به دلیل کسر یک قسط یا تعهد مالی، رقم باقی‌مانده کمتر باشد.

این دقیقاً همان نکته‌ای است که در اعلام پرداخت شهریور نیز دیده می‌شود؛ سازمان هدفمندسازی مبلغ کل یارانه را اعلام کرده اما همزمان تأکید کرده پرداخت پس از اعمال برخی کسورات انجام شده است. 

به همین دلیل فقط به پیامک بانک نگاه نکنید.

اگر اختلافی می‌بینید، بهتر است ابتدا مشخص شود اصل مبلغ یارانه خانوار چقدر بوده و چه مقدار بابت کسورات کم شده است.

اگر دقیقاً ۱۰۰ هزار تومان برای هر نفر کمتر شده چه؟

این یکی از مهم‌ترین نشانه‌هایی است که باید به آن توجه کرد.

اگر مثلاً خانواده چهار نفره شما قبلاً یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان می‌گرفته اما حالا مبلغ پایه به یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسیده، اختلاف دقیقاً ۴۰۰ هزار تومان است.

این اختلاف با تفاوت یارانه دهک‌های اول تا سوم و چهارم تا نهم مطابقت دارد.

در این حالت بهتر است وضعیت دهک خانوار را بررسی کنید.

اما اگر کاهش مبلغ مثلاً ۷۵ هزار، ۲۰۰ هزار یا رقمی نامنظم است، احتمال کسورات مربوط به اقساط و تعهدات مالی بیشتر می‌شود.

چطور بفهمیم مشکل از دهک است یا کسری وام؟

یک روش ساده این است که اول مبلغ مورد انتظار خود را حساب کنید.

تعداد اعضای خانوار را در مبلغ یارانه هر نفر ضرب کنید.

اگر دهک یک تا سه هستید، هر نفر ۴۰۰ هزار تومان و اگر در دهک چهار تا نه قرار دارید، هر نفر ۳۰۰ هزار تومان در نظر بگیرید.

بعد عدد حاصل را با مبلغ واقعی واریزی مقایسه کنید.

اگر اختلاف دقیقاً متناسب با تغییر ۱۰۰ هزار تومانی سهم هر نفر است، دهک خانوار را بررسی کنید.

اگر اختلاف عدد نامنظمی دارد، سراغ کسورات و اقساط بروید.

آیا کمتر شدن یارانه یعنی در ماه بعد قطع می‌شود؟

خیر؛ کمتر بودن مبلغ یک ماه به‌تنهایی به معنی قطع یارانه در ماه بعد نیست.

به‌خصوص اگر علت کاهش، کسر اقساط یا تعهدات مالی باشد، اصل وضعیت مشمول بودن خانوار لزوماً تغییر نکرده است.

از طرف دیگر اگر کاهش مبلغ ناشی از تغییر دهک باشد، بهتر است وضعیت اقتصادی ثبت‌شده خانوار را بررسی کنید تا مشخص شود آیا دهک‌بندی تغییر کرده است یا خیر.

پس اگر یارانه این ماه کمتر از انتظار شما واریز شده، قبل از نگرانی درباره حذف کامل، این چهار موضوع را بررسی کنید: دهک خانوار، تعداد اعضای مشمول، اقساط وام و سایر کسورات مالی.