دهک‌بندی یارانه تغییر کرد / از کجا بفهمیم در کدام گروه درآمدی هستیم؟
شیوه شناسایی وضعیت اقتصادی خانوارها در آستانه یک تغییر مهم قرار گرفته است. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرده دهک‌بندی خانوارها دیگر به شیوه قبلی انجام نمی‌شود و قرار است خانوارها بر اساس سطح درآمد در سه گروه قرار گیرند.
این تغییر می‌تواند برای میلیون‌ها دریافت‌کننده یارانه و کالابرگ مهم باشد؛ زیرا بسیاری از خانوارها تاکنون وضعیت خود را با عنوان‌هایی مانند دهک سوم، ششم، هشتم یا نهم می‌شناختند و حالا این سؤال ایجاد شده که در مدل جدید در کدام گروه قرار خواهند گرفت.
دهک‌بندی خانوارها چه تغییری می‌کند؟
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی گفته است شیوه قبلی دهک‌بندی ملاک نخواهد بود و خانوارها بر اساس سطح درآمد در سه گروه دسته‌بندی می‌شوند.
هنوز جزئیات کامل این سه گروه، سقف درآمد هر گروه و نحوه تبدیل دهک‌های فعلی به گروه‌های جدید اعلام نشده است.
به همین دلیل فعلاً نمی‌توان گفت مثلاً خانواری که در دهک هفتم قرار دارد، در مدل جدید حتماً وارد کدام گروه خواهد شد.
سه گروه درآمدی جدید چه کسانی هستند؟
در اظهارات تازه وزیر رفاه هنوز عدد مشخصی برای مرز درآمدی سه گروه اعلام نشده است.
این موضوع اهمیت زیادی دارد؛ زیرا درآمد یک خانوار دو نفره با یک خانوار پنج نفره قابل مقایسه مستقیم نیست و نحوه محاسبه درآمد خانوار می‌تواند تعیین کند هر خانواده در کدام گروه قرار بگیرد.
بنابراین تا زمان انتشار جزئیات رسمی، هر عددی که با عنوان «درآمد لازم برای قرار گرفتن در گروه اول، دوم یا سوم» منتشر شود باید با احتیاط بررسی شود.
آیا دهک‌بندی ۱ تا ۱۰ حذف می‌شود؟
صحبت تازه وزیر رفاه نشان می‌دهد شیوه ارزیابی خانوارها در حال تغییر است، اما هنوز جزئیات اجرایی به اندازه‌ای منتشر نشده که بتوان گفت ساختار دهک‌های یک تا ۱۰ در تمام سامانه‌ها و حمایت‌های دولتی به‌طور کامل کنار گذاشته خواهد شد.
آنچه فعلاً قطعی است، حرکت به سمت یک دسته‌بندی مبتنی بر سطح درآمد و تقسیم خانوارها به سه گروه است.
آیا با تغییر دهک‌بندی یارانه قطع می‌شود؟
فعلاً اعلام نشده که اجرای این مدل به معنی قطع فوری یارانه گروه مشخصی باشد.
اما از آنجا که وضعیت اقتصادی خانوارها مبنای پرداخت بسیاری از حمایت‌ها از جمله یارانه و کالابرگ است، تغییر شیوه ارزیابی می‌تواند در نهایت روی فهرست مشمولان اثر بگذارد.
به‌ویژه در شرایطی که همزمان بحث هدفمندتر شدن کالابرگ و تمرکز حمایت‌ها بر خانوارهای کم‌درآمد مطرح شده، تعیین جایگاه هر خانواده در مدل جدید اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
داشتن خانه و خودرو چه می‌شود؟
یکی از ابهام‌های مهم این است که آیا در مدل جدید، دارایی‌هایی مانند خانه و خودرو کنار گذاشته می‌شوند و فقط حقوق ماهانه ملاک خواهد بود یا خیر.
در صحبت تازه وزیر رفاه صرفاً بر دسته‌بندی خانوارها بر اساس سطح درآمد تأکید شده و هنوز جزئیات کامل شاخص‌های مورد استفاده اعلام نشده است. بنابراین نمی‌توان نتیجه گرفت که خودرو، ملک، تراکنش‌های بانکی یا سایر اطلاعات اقتصادی دیگر در ارزیابی وضعیت خانوار نقشی ندارند.
از کجا بفهمیم در کدام گروه قرار گرفته‌ایم؟
در حال حاضر جزئیات تازه‌ای درباره نحوه نمایش این سه گروه در سامانه‌های مربوط به یارانه اعلام نشده است.
بنابراین مهم‌ترین مرحله بعدی، اعلام سه موضوع خواهد بود: مرز درآمدی هر گروه، نحوه محاسبه درآمد خانوار و اثر قرار گرفتن در هر گروه بر یارانه و کالابرگ.
تا آن زمان، خانوارها نباید صرفاً بر اساس دهک فعلی خود نتیجه بگیرند که در مدل جدید نیز حتماً در گروه مشخصی قرار خواهند گرفت.
تغییر شیوه دهک‌بندی می‌تواند یکی از مهم‌ترین تغییرات نظام پرداخت یارانه در ماه‌های آینده باشد؛ اما پاسخ به سؤال اصلی مردم، یعنی «یارانه چه کسانی بیشتر، کمتر یا قطع می‌شود؟» به اعلام جزئیات اجرایی مدل سه‌گروهی بستگی دارد.
