قیمت میلگرد در چهار ماه بیش از دو برابر شد / زنگ خطر گرانی برای بازار ساختوساز
افزایش بیش از ۱۰۸ درصدی قیمت میلگرد طی چهار ماه گذشته، بازار فولاد را با تحولی قابلتوجه روبهرو کرده است؛ روندی که در کنار رشد نرخ ارز، محدودیت تأمین انرژی و تغییر رفتار خریداران، میتواند هزینه ساختوساز را نیز تحت فشار قرار دهد.
بازار آهن و فولاد ایران در ماههای اخیر شاهد جهش کمسابقه قیمت میلگرد بوده است. بررسی روند معاملات نشان میدهد بهای هر کیلوگرم گواهی سپرده میلگرد که در تیرماه امسال حدود ۵۲ هزار تومان بود، اکنون به محدوده ۱۰۸ هزار تومان رسیده است. به این ترتیب، قیمت این محصول در فاصلهای حدوداً چهارماهه بیش از دو برابر شده و رشد تقریبی ۱۰۸ درصدی را تجربه کرده است.
در بازار فیزیکی نیز میلگرد با قیمتهایی در محدوده ۱۱۰ تا ۱۱۵ هزار تومان معامله میشود. البته قیمت گواهی سپرده کالایی با نرخ معاملات فیزیکی یکسان نیست و عواملی مانند شرایط معامله، هزینه تحویل و مشخصات محصول باید هنگام مقایسه این دو شاخص در نظر گرفته شوند.
چرا قیمت میلگرد با سرعت افزایش یافت؟
افزایش قیمت میلگرد را نمیتوان نتیجه یک عامل مشخص دانست. مجموعهای از متغیرهای اقتصادی و صنعتی در شکلگیری این روند نقش داشتهاند که مهمترین آنها نوسانات ارزی، محدودیتهای تولید و افزایش تقاضای سرمایهای است.
۱. رشد نرخ ارز و افزایش هزینههای تولید
یکی از مهمترین عوامل اثرگذار بر بازار فولاد، افزایش نرخ ارز و تشدید انتظارات تورمی است. اگرچه بخش قابلتوجهی از تولید فولاد در داخل کشور انجام میشود، اما هزینه تولید و قیمتگذاری این محصولات همچنان از تحولات ارزی و قیمتهای جهانی تأثیر میپذیرد.
افزایش نرخ ارز میتواند هزینه تأمین تجهیزات، قطعات و برخی مواد اولیه را بالا ببرد. از سوی دیگر، تولیدکنندگان در محاسبات خود تنها به هزینههای فعلی بسنده نمیکنند و هزینه جایگزینی موجودی انبار و تأمین مجدد مواد اولیه را نیز در نظر میگیرند. همین مسئله میتواند زمینه افزایش قیمت محصولات فولادی را فراهم کند.
۲. محدودیت برق و کاهش ظرفیت تولید فولاد
عامل مهم دیگر به ناترازی انرژی و محدودیت برق در واحدهای فولادی مربوط میشود. فرآیند تولید فولاد به تأمین مستمر انرژی وابستگی زیادی دارد و هرگونه اختلال در برقرسانی میتواند فعالیت کارخانهها را کاهش دهد.
کاهش ساعات کاری خطوط تولید، افت ظرفیت کارخانهها و محدود شدن عرضه در بازار، از پیامدهای احتمالی این شرایط است. معاون وزیر صمت نیز در خردادماه ۱۴۰۵ درباره تأثیر محدودیت برق بر صنعت فولاد هشدار داده و تأکید کرده بود که اختلال در تأمین انرژی میتواند کل زنجیره تولید این صنعت را تحت تأثیر قرار دهد.
البته میزان اثرگذاری محدودیت برق بر قیمت میلگرد به مدت و شدت قطعیها، حجم تولید کارخانهها و میزان موجودی انبارها بستگی دارد و نمیتوان تمام افزایش قیمت اخیر را به این عامل نسبت داد.
۳. افزایش تقاضای سرمایهای و رفتارهای هیجانی
در شرایط تورمی، بخشی از فعالان اقتصادی برای حفظ ارزش داراییهای خود به سمت خرید کالاهای فیزیکی و مواد اولیه حرکت میکنند. میلگرد نیز ممکن است در چنین شرایطی به یکی از گزینههای مورد توجه خریداران تبدیل شود.
افزایش تقاضای سرمایهای در کنار خریدهای هیجانی میتواند در مقاطعی فشار بیشتری بر بازار وارد کند و به رشد قیمتها دامن بزند. با این حال، برای مشخص شدن سهم واقعی این عامل باید حجم معاملات، میزان موجودی انبارها و سطح مصرف واقعی میلگرد در پروژههای ساختمانی نیز بررسی شود.
افزایش قیمت میلگرد چه اثری بر هزینه ساخت مسکن دارد؟
جهش قیمت میلگرد تنها یک اتفاق در بازار آهن نیست و میتواند پیامدهای مستقیمی برای صنعت ساختمان داشته باشد. برخلاف تصور برخی افراد، مصرف میلگرد به ساختمانهای دارای اسکلت فلزی محدود نمیشود و بخش بزرگی از ساختمانهای بتنآرمه نیز به این محصول وابستگی دارند.
بر اساس آمار مرکز آمار ایران درباره پروانههای ساختمانی صادرشده در سال ۱۳۹۹، حدود ۶۸.۱ درصد پروانههای احداث ساختمان مسکونی مربوط به سازههای بتنآرمه بوده است. در مقابل، سهم ساختمانهای دارای اسکلت فلزی حدود ۱۴.۳ درصد و ساختمانهای ساختهشده با مصالح آجر، آهن و ترکیبهای مشابه حدود ۱۶.۴ درصد گزارش شده است.
در ساختمانهای بتنی، میلگرد یکی از اجزای اصلی سازه محسوب میشود و در بخشهایی مانند فونداسیون، ستونها، تیرها و سقفها کاربرد دارد. این محصول با تحمل نیروهای کششی، نقش مهمی در افزایش مقاومت و استحکام ساختمان ایفا میکند.
بنابراین افزایش قیمت میلگرد صرفاً سازندگان ساختمانهای فلزی را تحت تأثیر قرار نمیدهد، بلکه پروژههای مبتنی بر اسکلت بتنی را نیز با افزایش هزینه تأمین مصالح مواجه میکند.
آیا گرانی میلگرد به همان نسبت مسکن را گران میکند؟
افزایش قیمت میلگرد بهطور مستقیم هزینه خرید مصالح ساختمانی را برای سازندگان بالا میبرد، اما نمیتوان رشد بیش از ۱۰۸ درصدی این محصول را معادل همین میزان افزایش در هزینه نهایی ساخت مسکن دانست.
برای محاسبه تأثیر واقعی این افزایش قیمت باید میزان مصرف میلگرد در هر مترمربع ساختمان، نوع سازه، تعداد طبقات، مشخصات فنی پروژه و قیمت سایر مصالح ساختمانی مشخص باشد.
از طرف دیگر، هزینه ساخت مسکن تنها به قیمت فولاد وابسته نیست. دستمزد نیروی انسانی، هزینه تجهیزات، حملونقل، زمین، مجوزهای ساختمانی و سایر نهادههای تولید نیز در تعیین قیمت تمامشده نقش دارند.
با این حال، ادامه روند صعودی قیمت میلگرد میتواند سرمایه اولیه موردنیاز برای اجرای پروژههای ساختمانی را افزایش دهد؛ موضوعی که بهویژه برای پروژههای تازه آغازشده اهمیت بیشتری دارد.
از سوی دیگر، افزایش هزینههای ساخت الزاماً به معنای رشد فوری و متناسب قیمت فروش مسکن نیست. در شرایطی که بازار معاملات مسکن با رکود و کاهش قدرت خرید خانوارها مواجه است، سازندگان ممکن است نتوانند تمام هزینههای اضافی را به خریداران منتقل کنند. در چنین وضعیتی، کاهش حاشیه سود سازندگان یا به تعویق افتادن آغاز پروژههای جدید از پیامدهای احتمالی افزایش هزینه ساخت خواهد بود.
چشمانداز بازار میلگرد؛ تداوم فشار هزینهها بر صنعت ساختمان
مجموع تحولات بازار ارز، وضعیت تأمین انرژی و شرایط عرضه و تقاضا نشان میدهد بازار میلگرد تحت تأثیر مجموعهای از فشارهای اقتصادی و تولیدی قرار دارد.
اگر محدودیتهای انرژی ادامه پیدا کند و انتظارات تورمی همچنان در سطح بالایی باقی بماند، هزینه تولید و قیمت محصولات فولادی میتواند با فشار بیشتری مواجه شود. در مقابل، بهبود شرایط تولید، افزایش عرضه و کاهش نوسانات ارزی میتواند از شدت رشد قیمتها بکاهد.
در مجموع، دو برابر شدن قیمت میلگرد طی چهار ماه، علاوه بر تغییر معادلات بازار فولاد، ضرورت توجه بیشتر به هزینههای ساختوساز و پیامدهای آن برای پروژههای عمرانی و مسکونی را برجسته کرده است.