با حقوق بازنشستگی امروز چه چیزهایی می‌شود خرید؟ / مقایسه مستمری با سبد خوراک یک خانواده

افزایش حقوق بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ روی کاغذ قابل توجه بود، اما رشد شدید قیمت مواد غذایی بخش بزرگی از این افزایش را بلعیده است. یک محاسبه ساده نشان می‌دهد حداقل مستمری پایه یک بازنشسته تأمین اجتماعی، حتی پیش از آنکه هزینه مسکن، درمان، دارو، قبوض و حمل‌ونقل پرداخت شود، ممکن است بخش عمده‌اش فقط صرف چند قلم اصلی خوراک خانوار شود.

براساس اعلام تأمین اجتماعی، مستمری حداقل‌بگیران در سال ۱۴۰۵ با افزایش ۶۰ درصدی به ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان رسیده است. البته دریافتی نهایی هر بازنشسته می‌تواند با توجه به مزایا، متناسب‌سازی و کسورات متفاوت باشد.

یک حقوق بازنشستگی در برابر چند قلم خوراکی

برای اینکه بتوان تصویر ملموس‌تری از قدرت خرید بازنشستگان داشت، «راهبرد فردا» یک سبد نمونه و حداقلی برای خانوار سه‌نفره در نظر گرفته است. این سبد، سبد رسمی معیشت نیست و فقط شامل چند قلم پرمصرف است.

براساس قیمت‌های ثبت‌شده در بازار در هفته منتهی به ۱۹ شهریور، مرغ کیلویی حدود ۲۷۵ تا ۳۳۰ هزار تومان، برنج ایرانی کیلویی ۲۴۳ تا ۵۶۰ هزار تومان، شقه گوسفندی حدود یک میلیون و ۵۳۰ هزار تومان و شانه ۳۰ عددی تخم‌مرغ حدود ۲۴۵ تا ۴۸۵ هزار تومان قیمت داشته است. قیمت لبنیات و روغن نیز در همین دوره در سطوح بالایی قرار داشته است. 

محاسبات جدول بر مبنای نرخ‌های بازار و مقادیر فرضی مصرف انجام شده و قیمت واقعی بسته به شهر، برند و محل خرید متفاوت است. 

تا ۱۰۰ درصد مستمری فقط برای همین چند قلم؟

نتیجه این محاسبه قابل توجه است. اگر حداقل مستمری پایه ۱۶.۶ میلیون تومان را ملاک قرار دهیم، همین سبد محدود خوراکی حدود ۶۹ تا ۱۰۱ درصد کل مستمری پایه یک حداقل‌بگیر را مصرف می‌کند.

در سناریوی ارزان‌تر، حدود ۵ میلیون تومان از مستمری باقی می‌ماند؛ اما در سناریوی گران‌تر، هزینه همین هشت گروه کالایی تقریباً به اندازه تمام مستمری ماهانه می‌شود.

تازه در این محاسبه نان، میوه، سبزیجات، حبوبات، قند و شکر، چای، ماکارونی، ماهی، تنقلات و بسیاری دیگر از نیازهای غذایی خانواده اصلاً لحاظ نشده است.

اجاره، دارو و قبض را از کجا باید پرداخت کرد؟

مشکل اصلی از همین نقطه شروع می‌شود. حقوق بازنشسته فقط برای خرید مواد غذایی نیست. بسیاری از مستمری‌بگیران باید از همین درآمد، اجاره یا هزینه مسکن، دارو و درمان، آب، برق، گاز، تلفن، حمل‌ونقل و سایر مخارج زندگی را هم بپردازند.

به همین دلیل مقایسه صرف درصد افزایش حقوق با سال قبل نمی‌تواند تصویر دقیقی از وضعیت معیشتی بازنشسته ارائه کند. آنچه اهمیت بیشتری دارد این است که با حقوق جدید چند واحد کالا و خدمت می‌توان خرید؟

این نگرانی در شرایطی جدی‌تر می‌شود که طبق گزارش مرکز آمار، تورم نقطه‌به‌نقطه مرداد ۱۴۰۵ به ۸۹ درصد و تورم سالانه به ۶۹.۹ درصد رسیده است. تورم ماهانه خوراکی‌ها نیز ۳.۶ درصد گزارش شده؛ یعنی فشار قیمت‌ها روی سفره خانوار همچنان ادامه دارد. بازنشسته افزایش حقوق گرفت؛ اما قدرت خرید چه شد؟

بازنشستگان سال‌ها حق بیمه پرداخت کرده‌اند تا در دوران بازنشستگی از حداقلی از امنیت اقتصادی برخوردار باشند. اما وقتی هزینه چند قلم خوراکی می‌تواند تقریباً تمام حداقل مستمری را مصرف کند، طبیعی است که مطالبه ترمیم حقوق دوباره مطرح شود.

بحث اصلی دیگر این نیست که حقوق بازنشسته چند درصد افزایش یافته؛ سؤال مهم‌تر این است که این حقوق چند روز از هزینه یک زندگی معمولی را پوشش می‌دهد؟

اگر تورم با همین سرعت ادامه پیدا کند و حقوق تا پایان سال ثابت بماند، حتی بدون کاهش اسمی مستمری، قدرت خرید بازنشستگان باز هم کمتر خواهد شد. به همین دلیل درخواست برای ترمیم حقوق در نیمه دوم سال را باید در کنار واقعیت هزینه‌های روزمره خانوار بررسی کرد، نه صرفاً در قالب درصدهای افزایش حقوق.