شوک تازه به سفره خانوار؛ چرا سیبزمینی دوباره گران شد؟
قیمت سیبزمینی در بازار تهران دوباره صعودی شده است؛ این بار کاهش شدید عرضه و تأخیر در برداشت محصول، مهمترین عامل رشد قیمت عنوان میشود. نرخ عمدهفروشی سیبزمینی در یک هفته به ۷۰ تا ۸۵ هزار تومان رسیده و عرضه آن در بازار تهران نیز حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است.
براساس نرخنامه میدان بزرگ میوه و ترهبار تهران برای هفته ۲۳ تا ۲۹ شهریور، هر کیلوگرم سیبزمینی در عمدهفروشی با قیمت ۷۰ تا ۸۵ هزار تومان عرضه میشود.
این در حالی است که هفته قبل، قیمت عمده این محصول در محدوده ۵۵ تا ۷۵ هزار تومان قرار داشت. به این ترتیب، کف قیمت سیبزمینی طی یک هفته حدود ۲۷ درصد افزایش پیدا کرده و سقف قیمت نیز بیش از ۱۳ درصد رشد داشته است.
| سیبزمینی | ۵۵ تا ۷۵ هزار تومان | ۷۰ تا ۸۵ هزار تومان | افزایش |
| پیاز | ۳۵ تا ۸۰ هزار تومان | ۵۰ تا ۹۰ هزار تومان | افزایش |
| هویج | ۶۰ تا ۱۲۰ هزار تومان | ۵۰ تا ۹۰ هزار تومان | کاهش |
عرضه سیبزمینی نصف شد
اکبر یاوری، رئیس اتحادیه صنف بارفروشان تهران، کاهش عرضه را عامل اصلی افزایش قیمت میداند. به گفته او، میزان ورود سیبزمینی به بازار تهران در روزهای اخیر حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است.
بخش مهمی از سیبزمینی مورد نیاز بازار در این مقطع از استانهایی مانند همدان تأمین میشود. تأخیر در برداشت محصول به دلیل شرایط آبوهوایی باعث شده ورود سیبزمینی به بازار با محدودیت بیشتری انجام شود.
در چنین شرایطی، کاهش عرضه در برابر تقاضایی که تغییر محسوسی نکرده، مستقیماً خود را در قیمتها نشان داده است.
سیبزمینی در مغازهها چند میشود؟
نرخ ۷۰ تا ۸۵ هزار تومان مربوط به عمدهفروشی است و قیمت نهایی برای مصرفکننده الزاماً در همین محدوده باقی نمیماند.
براساس ضوابط اعلامشده برای بازار محصولات کشاورزی، قیمت خردهفروشی میتواند با لحاظ هزینههای قانونی توزیع و فروش، بالاتر از نرخ عمدهفروشی باشد. در برخی گزارشهای بازار، افزایش حدود ۳۰ تا ۳۵ درصدی نسبت به نرخ عمده برای خردهفروشی مطرح شده است.
بنابراین اگر قیمت عمده در محدوده فعلی باقی بماند، سیبزمینی در برخی فروشگاهها میتواند از مرز ۱۰۰ هزار تومان برای هر کیلو عبور کند؛ البته قیمت نهایی به کیفیت، محل فروش و هزینههای توزیع بستگی دارد.
پیاز هم گران شد
گرانی این هفته فقط به سیبزمینی محدود نشده است. قیمت عمده پیاز نیز افزایش داشته و کف نرخ آن از حدود ۳۵ هزار تومان به ۵۰ هزار تومان رسیده است.
در مقابل، هویج در همین بازه با کاهش قیمت مواجه شده و محدوده نرخ عمده آن از ۶۰ تا ۱۲۰ هزار تومان به حدود ۵۰ تا ۹۰ هزار تومان رسیده است.
این تفاوت نشان میدهد نوسانات بازار صیفیجات الزاماً یکسان نیست و وضعیت عرضه هر محصول میتواند نقش مهمی در تعیین قیمت آن داشته باشد.
آیا واقعاً سیبزمینی کم داریم؟
نکته قابل توجه اینجاست که افزایش قیمت فعلی لزوماً به معنای کمبود تولید سالانه نیست.
برآوردهای مطرحشده از سوی رئیس اتحادیه بارفروشان نشان میدهد تولید سالانه سیبزمینی کشور حدود ۵ میلیون تن است، در حالی که مجموع نیاز داخلی با احتساب مصرف خانوار، بذر و صنایع تبدیلی حدود ۴.۶ میلیون تن برآورد شده است.
بر این اساس، مسئله فعلی بیشتر به زمان برداشت، میزان عرضه و نحوه توزیع محصول مربوط میشود تا کمبود کلی تولید.
از سوی دیگر، صادرات سیبزمینی نیز در مقطع فعلی ممنوع اعلام شده و همین موضوع اهمیت مدیریت ذخایر و عرضه داخلی را بیشتر میکند.
هزینه تولید سیبزمینی چهار برابر شده است
در کنار کاهش عرضه، افزایش هزینههای تولید نیز عامل دیگری است که میتواند مانع بازگشت قیمتها به سطوح قبلی شود.
به گفته یاوری، هزینه تولید سیبزمینی نسبت به سال گذشته حدود چهار برابر شده است. افزایش هزینه بذر، کود، سم، نیروی انسانی، حملونقل و سایر نهادهها باعث شده قیمت تمامشده تولید برای کشاورزان افزایش پیدا کند.
بنابراین حتی اگر با افزایش برداشت، عرضه در بازار بیشتر شود، لزوماً نمیتوان انتظار داشت قیمت سیبزمینی به نرخهای پایین گذشته بازگردد.
سیبزمینی چه زمانی ارزان میشود؟
پیشبینی مطرحشده از سوی اتحادیه بارفروشان این است که تأخیر در برداشت نمیتواند برای مدت طولانی ادامه پیدا کند و با افزایش برداشت در استان همدان، حجم عرضه به بازار نیز بیشتر خواهد شد.
بر این اساس، آبانماه میتواند یکی از مقاطع مهم برای تعیین مسیر قیمت سیبزمینی باشد. اگر محصول برداشتشده با سرعت وارد شبکه توزیع شود، فشار فعلی بر بازار میتواند کاهش پیدا کند.
با این حال، میزان افت قیمت به نحوه عرضه محصول نیز بستگی دارد؛ زیرا اگر بخشی از سیبزمینی در انبارها باقی بماند و عرضه به شکل محدود ادامه پیدا کند، احتمال تداوم قیمتهای بالا وجود خواهد داشت.
پیشبینی قیمت سیبزمینی
در کوتاهمدت و تا زمانی که عرضه به سطح عادی بازنگشته است، انتظار کاهش شدید قیمت سیبزمینی چندان محتمل نیست. بازار ممکن است همچنان در محدوده فعلی نوسان کند.
اما با شروع موج جدید برداشت و افزایش ورود محصول به میادین، امکان تعدیل قیمتها وجود دارد. در نهایت، آبانماه میتواند مشخص کند که گرانی فعلی یک شوک موقت ناشی از افت عرضه بوده یا افزایش هزینه تولید، قیمت سیبزمینی را در سطح بالاتری تثبیت خواهد کرد.
