شوک نفتی در راه است؟ / جنگ خاورمیانه بازار انرژی را به نقطه خطر رساند

به گزارش راهبرد فردا، بازار جهانی نفت روز سه‌شنبه ۲۴ شهریور بار دیگر تحت تأثیر اختلال در عرضه خاورمیانه جهش کرد. قیمت نفت برنت بیش از ۳ دلار افزایش یافت و به محدوده ۱۰۹ تا ۱۱۰ دلار رسید، اما اتفاق مهم‌تر در بازار فیزیکی نفت رخ داد؛ جایی که قیمت بعضی محموله‌های آماده تحویل از مرز ۱۳۰ دلار در هر بشکه عبور کرد.

نفت واقعاً ۱۳۰ دلار شده است؟

بله، اما یک تفاوت مهم وجود دارد.

وقتی درباره قیمت ۱۰۹ یا ۱۱۰ دلاری برنت صحبت می‌کنیم، معمولاً منظور قرارداد آتی نفت است؛ یعنی معامله‌ای برای تحویل در ماه‌های آینده. اما قیمت بالای ۱۳۰ دلار مربوط به برخی محموله‌های فیزیکی و نزدیک به تحویل است.

برای مثال، نفت Forties دریای شمال در معاملات امروز تا حدود ۱۳۶.۷۵ دلار در هر بشکه قیمت‌گذاری شده؛ رقمی که به رکورد حدود ۱۴۷ دلاری ثبت‌شده در ماه آوریل نزدیک شده است.

این اختلاف قیمت یک پیام روشن دارد: بازار برای نفتی که همین حالا قابل تحویل باشد، حاضر است مبلغ بسیار بیشتری بپردازد.

عربستان چگونه بازار نفت را به هم ریخت؟

دلیل اصلی جهش تازه، آسیب به خط لوله شرق به غرب عربستان است؛ خط لوله‌ای که نفت مناطق شرقی عربستان را بدون عبور از تنگه هرمز به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل می‌کند.

پس از حمله به این خط لوله، بارگیری نفت از بندر ینبع متوقف شده و عربستان به برخی مشتریان اروپایی اطلاع داده که بخشی از محموله‌های سپتامبر لغو خواهد شد.

اهمیت این مسیر زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم طی ماه‌های اخیر رفت‌وآمد نفتکش‌ها از تنگه هرمز به شدت کاهش یافته است. داده‌های کپلر نشان می‌دهد روز دوشنبه تنها چهار کشتی حامل کالا از هرمز عبور کرده‌اند؛ در حالی که پیش از شروع جنگ، متوسط عبور روزانه حدود ۱۲۵ شناور بوده است.

به بیان ساده، یکی از مهم‌ترین مسیرهای جایگزین هرمز هم اکنون دچار اختلال شده است.

اروپا دنبال نفت جایگزین افتاد

این اختلال بلافاصله مشتریان نفت عربستان را وارد بازار کرده است.

شرکت لهستانی Orlen که حدود ۴۰ درصد نفت مورد نیاز خود را از آرامکو دریافت می‌کند، برای جایگزینی محموله‌های عربستان به سراغ نفت دریای شمال، آمریکا، قزاقستان، الجزایر و گویان رفته است.

همین رقابت برای پیدا کردن محموله جایگزین، قیمت نفت فیزیکی را بالاتر برده است.

نفت ۱۵۰ دلاری هم ممکن است؟

در کوتاه‌مدت پاسخ بیش از هر چیز به مدت اختلال عرضه بستگی دارد.

اگر خط لوله عربستان ظرف چند روز دوباره وارد مدار شود و صادرات از مسیر دریای سرخ از سر گرفته شود، بخشی از فشار قیمت می‌تواند تخلیه شود. وزیر انرژی آمریکا گفته انتظار دارد این خط لوله ظرف چند روز دوباره عملیاتی شود، هرچند برخی منابع زمان طولانی‌تری برای تعمیر کامل مطرح کرده‌اند.

اما اگر اختلال عربستان طولانی شود، عبور نفتکش‌ها از هرمز پایین بماند و همزمان مشکلات تولید در کشورهایی مانند لیبی ادامه پیدا کند، بازار دوباره با کمبود واقعی بشکه‌های نفت روبه‌رو خواهد شد.

در چنین فضایی، رسیدن برخی گریدهای فیزیکی به ۱۴۰ یا حتی ۱۵۰ دلار دیگر یک سناریوی کاملاً دور از ذهن نیست.

نفت گران فقط مشکل پمپ بنزین نیست

افزایش قیمت نفت مستقیماً به هزینه حمل‌ونقل، تولید، پتروشیمی، کالاهای صنعتی و در نهایت تورم جهانی منتقل می‌شود.

بازارهای مالی نیز همین حالا واکنش نشان داده‌اند. افزایش قیمت انرژی یکی از عواملی است که نگرانی درباره تورم آمریکا را تشدید کرده و بازار اکنون با احتمال بالایی انتظار افزایش نرخ بهره فدرال رزرو را دارد. همزمان بازده اوراق ۱۰ ساله آمریکا از ۵ درصد عبور کرده و بورس وال‌استریت نیز تحت فشار قرار گرفته است.

بنابراین داستان نفت ۱۳۰ دلاری فقط داستان بازار انرژی نیست. اگر بحران عرضه ادامه پیدا کند، شوک نفت می‌تواند از خاورمیانه به تورم جهانی، نرخ بهره و بازارهای سهام منتقل شود.

بازار حالا یک سؤال دارد: اختلال امروز عربستان یک اتفاق چندروزه است یا آغاز مرحله جدیدی از بحران عرضه نفت؟