بازگشت اونس؛ دلار و بازده اوراق عقب نشستند

مهم‌ترین محرک رشد اخیر اونس، کاهش ارزش دلار آمریکا و عقب‌نشینی بازده اوراق خزانه‌داری بوده است. اونس جهانی روز پنجشنبه بیش از یک درصد رشد کرد و به حدود ۴۴۳۰ دلار رسید؛ اتفاقی که پس از چند روز فشار فروش در بازار طلا رخ داد.

طلا دارایی بدون سود دوره‌ای است؛ بنابراین زمانی که بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا کاهش پیدا می‌کند، هزینه فرصت نگهداری طلا نیز پایین می‌آید. تضعیف دلار هم خرید طلا را برای سرمایه‌گذاران غیرآمریکایی ارزان‌تر می‌کند و معمولاً به تقاضای این فلز گرانبها کمک می‌کند.

بازار اکنون بیش از هر چیز منتظر گزارش اشتغال آمریکا است. داده‌های ضعیف‌تر بازار کار می‌تواند انتظارات معامله‌گران درباره افزایش دوباره نرخ بهره توسط فدرال رزرو را کاهش دهد و فشار بیشتری بر دلار و بازده اوراق وارد کند. در مقابل، یک گزارش اشتغال قوی می‌تواند دوباره سناریوی سیاست پولی سخت‌گیرانه‌تر را تقویت کند و به اصلاح اونس منجر شود.

جنگ و نااطمینانی دوباره به کمک طلا آمد

عامل دیگری که همچنان زیر قیمت طلا قرار دارد، افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیک است. تشدید دوباره تنش‌های نظامی میان ایران و آمریکا طی روزهای گذشته بازارهای جهانی را تحت تأثیر قرار داده و قیمت نفت نیز افزایش محسوسی داشته است. در چنین فضایی، تقاضا برای دارایی‌های امن مانند طلا معمولاً افزایش پیدا می‌کند.

البته اثر جنگ بر طلا دوگانه است. از یک طرف افزایش نااطمینانی، تقاضای پناهگاه امن را بالا می‌برد؛ اما از طرف دیگر جهش نفت می‌تواند تورم آمریکا را دوباره تشدید کرده و فدرال رزرو را به افزایش نرخ بهره سوق دهد. همین موضوع توضیح می‌دهد که چرا اونس طی هفته‌های اخیر با وجود باقی ماندن ریسک‌های سیاسی، نوسانات بسیار شدیدی داشته است.

بانک‌های مرکزی هنوز خریدار طلا هستند

فراتر از نوسانات روزانه، یکی از مهم‌ترین ستون‌های بنیادی بازار طلا همچنان خرید بانک‌های مرکزی است. طبق گزارش شورای جهانی طلا، بانک‌های مرکزی جهان در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ حدود ۲۸۹ تن طلا به ذخایر خود افزوده‌اند؛ رقمی که پنج برابر سه‌ماهه نخست بوده است.

در نظرسنجی امسال شورای جهانی طلا نیز ۸۹ درصد مدیران ذخایر بانک‌های مرکزی انتظار دارند ذخایر طلای بانک‌های مرکزی جهان طی ۱۲ ماه آینده افزایش پیدا کند و ۴۵ درصد گفته‌اند بانک مرکزی خودشان نیز احتمالاً خرید طلا را افزایش خواهد داد.

این روند نشان می‌دهد افزایش قیمت طلا تنها نتیجه معاملات کوتاه‌مدت نیست. نگرانی درباره بدهی دولت‌ها، تنوع‌بخشی ذخایر ارزی و کاهش وابستگی به اوراق دولتی آمریکا در سال‌های اخیر یک تقاضای ساختاری برای طلا ایجاد کرده است.

دلار؛ موتور اصلی طلای ۲۳ میلیونی در ایران

اما داستان طلای ایران یک متغیر مهم دیگر هم دارد: دلار.

قیمت دلار آزاد در محدوده ۲۲۰ هزار تومان قرار گرفته و تنها همین عامل بخش قابل توجهی از رکورد جدید طلا را توضیح می‌دهد.

اگر اونس ۴۴۳۵ دلاری و دلار حدود ۲۲۰ هزار تومانی را در فرمول ارزش طلای ۱۸ عیار قرار دهیم، ارزش نظری هر گرم طلا به محدوده ۲۳ تا ۲۳.۵ میلیون تومان می‌رسد. بنابراین قیمت فعلی طلا را نمی‌توان صرفاً حاصل افزایش حباب دانست؛ بخش عمده آن از افزایش هم‌زمان ارزش دلار و اونس جهانی ناشی شده است.

همین موضوع تفاوت شرایط فعلی با برخی جهش‌های قبلی بازار طلاست. در حال حاضر، حتی اگر یکی از دو متغیر کمی عقب‌نشینی کند، متغیر دیگر می‌تواند بخشی از افت قیمت را جبران کند.

اصلاح طلا از کجا می‌تواند آغاز شود؟

بزرگ‌ترین ریسک برای طلای داخلی نه کاهش چنددرصدی اونس، بلکه کاهش هم‌زمان دلار و اونس است. کاهش تنش‌های سیاسی، افزایش عرضه ارز یا شکل‌گیری یک توافق سیاسی می‌تواند انتظارات تورمی در ایران را کاهش دهد و دلار را وارد مسیر اصلاح کند.

اگر هم‌زمان داده‌های اقتصاد آمریکا نیز قوی باشد و فدرال رزرو سیاست سخت‌گیرانه‌تری در پیش بگیرد، فشار نزولی بر اونس افزایش خواهد یافت. چنین ترکیبی می‌تواند اصلاح جدی‌تری در طلای داخلی ایجاد کند.

در شرایط فعلی اما هنوز نشانه‌ای از تغییر ساختاری عوامل بنیادی طلا دیده نمی‌شود. تقاضای بانک‌های مرکزی، نااطمینانی ژئوپلیتیک و نگرانی درباره بدهی دولت‌ها همچنان از اونس حمایت می‌کنند و در داخل نیز دلار بالای ۲۰۰ هزار تومان کف ریالی طلا را به‌شدت بالا آورده است.