پول از ریال فرار میکند؛ بورس، طلا و دلار همزمان رکورد شکستند
بازارهای ایران در ۱۸ شهریور تصویری کمسابقه ساختهاند؛ دلار در محدوده رکوردهای تاریخی معامله میشود، طلای ۱۸ عیار به مرز ۲۴ میلیون تومان رسیده و شاخص کل بورس نیز از سطح ۷.۱ میلیون واحد عبور کرده است. رشد همزمان بازارهای دارایی یک پیام مهم دارد: نگهداری پول نقد و ریال برای بخش بیشتری از سرمایهگذاران جذابیت خود را از دست داده و تقاضا برای داراییهایی که بتوانند در برابر کاهش ارزش پول مقاومت کنند، افزایش یافته است.
در معاملات امروز، شاخص کل بورس تهران در محدوده ۷ میلیون و ۱۱۵ هزار واحد قرار گرفت و همچنان در ارتفاعات تاریخی حرکت کرد. همزمان طلای ۱۸ عیار تا محدوده ۲۴ میلیون تومان پیش رفت و قیمت دلار آزاد نیز بالای ۲۳۰ هزار تومان دیده شد. این همزمانی شاید مهمتر از رکوردشکنی هرکدام از بازارها بهتنهایی باشد.
وقتی دلار، طلا و سهام تقریباً همزمان صعود میکنند، میتوان بخشی از ماجرا را نه از زاویه جذابیت یک بازار خاص، بلکه از زاویه کاهش تمایل به نگهداری ریال توضیح داد. سرمایهگذار ممکن است میان طلا، ارز، سهام، ملک یا حتی کالاهای بادوام انتخابهای متفاوتی داشته باشد، اما نقطه مشترک بسیاری از این تصمیمها تلاش برای حفظ قدرت خرید است.
چرا پول به سمت داراییها حرکت میکند؟
مهمترین متغیر در چنین فضایی «انتظارات» است. زمانی که فعالان اقتصادی احتمال میدهند سطح عمومی قیمتها در آینده بالاتر برود یا ارزش پول ملی کاهش بیشتری پیدا کند، هزینه نگهداری نقدینگی ریالی برای آنها افزایش پیدا میکند. در چنین شرایطی حتی کسانی که الزاماً به دنبال سودهای بزرگ نیستند نیز ممکن است فقط برای حفظ ارزش دارایی خود به بازار طلا، ارز یا سهام پناه ببرند.
طلا اکنون علاوه بر رشد دلار داخلی، از قیمت بالای طلای جهانی نیز حمایت میشود. اونس جهانی طلا امروز در محدوده ۴۴۰۰ دلار قرار گرفته و افزایش تنشهای منطقهای نیز بار دیگر تقاضا برای داراییهای امن را تقویت کرده است.
بورس هم پناهگاه فرار از ریال شده است؟
رشد بورس البته با خرید دلار و طلا تفاوت دارد. سهام یک دارایی مولد است و وضعیت سودآوری شرکتها، نرخ بهره، سیاستهای اقتصادی و ریسکهای سیاسی میتواند مسیر آن را تغییر دهد. با این حال، جهش نرخ ارز و افزایش سطح عمومی قیمتها معمولاً ارزش اسمی فروش، داراییها و هزینه جایگزینی بسیاری از شرکتها را نیز بالا میبرد؛ موضوعی که میتواند بخشی از تقاضا برای سهام را توضیح دهد.
عبور شاخص کل از سطح ۷.۱ میلیون واحد، پس از رشد سنگین ماههای اخیر، نشان میدهد بورس نیز فعلاً بخشی از موج افزایش قیمت داراییها شده است. دادههای بازار نشان میدهد شاخص کل نسبت به سه ماه قبل بیش از ۵۰ درصد رشد کرده است.
رکوردشکنی بازارها خبر خوبی است؟
در نگاه اول، رکورد بورس یا طلا ممکن است برای دارندگان این داراییها خبر خوبی باشد؛ اما وقتی تقریباً همه داراییها به تومان گران میشوند، باید سمت دیگر معادله را هم دید. افزایش قیمت دارایی الزاماً به معنای ثروتمندتر شدن واقعی جامعه نیست. بخشی از این افزایش میتواند صرفاً نتیجه کوچکتر شدن واحد اندازهگیری، یعنی ریال باشد.
به بیان ساده، ممکن است خانه، طلا، دلار و سهام گرانتر شوند، اما اگر درآمد خانوار با همان سرعت افزایش پیدا نکند، قدرت خرید واقعی کاهش پیدا میکند. به همین دلیل رکوردشکنی همزمان بازارها بیش از آنکه فقط داستان «سود کردن سرمایهگذاران» باشد، میتواند داستان نگرانی از آینده ارزش پول نیز باشد.
پول از ریال فرار میکند؛ مقصد بعدی کجاست؟
رفتار امروز بازارها یک سؤال مهم برای روزهای آینده ایجاد کرده است: آیا موج تبدیل ریال به دارایی ادامه خواهد داشت؟
اگر انتظارات تورمی، ریسکهای سیاسی و فشار بر بازار ارز کاهش پیدا نکند، تقاضا برای داراییهایی که سرمایهگذاران آنها را سپری در برابر افت ارزش پول میدانند میتواند ادامه پیدا کند. با این حال، پس از جهشهای سنگین اخیر، ریسک اصلاح کوتاهمدت در دلار، طلا و بورس نیز بالا رفته است.
آنچه فعلاً میان سه بازار مشترک است یک چیز است: سرمایهگذار ایرانی بیش از گذشته از نگهداری ریال میترسد. وقتی دلار، طلا و بورس همزمان رکورد میزنند، شاید مهمترین سؤال دیگر این نباشد که «کدام بازار گران شده؟»؛ سؤال مهمتر این است که «ریال چقدر ارزانتر شده است؟»
