نشست ترامپ و سران خلیج فارس: طرفین در بحبوحه جنگ با ایران چه میخواهند؟
رهبران شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس قرار است روز سهشنبه در نیویورک با دونالد ترامپ دیدار کنند. این نشست در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل و در حالی برگزار میشود که جنگ هفت ماهه آمریکا و اسرائیل علیه ایران، اقتصاد کشورهای منطقه را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.
رهبران شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس (GCC) قرار است روز سهشنبه در نیویورک با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، دیدار و گفتگو کنند. این نشست در حالی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد برگزار میشود که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به هفتمین ماه خود نزدیک شده و این کشورها آسیبهای فراوانی از جنگی که خود آغازگر آن نبودهاند، متحمل شدهاند.
از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، ایران بارها به پایگاههای آمریکایی در سراسر خاورمیانه و همچنین فرودگاهها، تأسیسات انرژی و هتلها حمله کرده است. این جنگ به ویژه به کشورهای حاشیه خلیج فارس آسیب جدی وارد کرده، زیرا صادرات نفت و گاز آنها - که ستون اصلی اقتصادشان است - مختل شده و یک بحران جهانی انرژی را به وجود آورده است.
این گفتگوها در شرایطی انجام میشود که ترامپ میگوید با یک «تصمیم بزرگ» در مورد جنگ روبرو است و همزمان رئیسجمهور و وزیر امور خارجه ایران نیز برای شرکت در مجمع عمومی در نیویورک به سر میبرند.
اهداف کشورهای شورای همکاری خلیج فارس
به گفته کارشناسان، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس (بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی) هدف مشترکی را برای این نشست دنبال میکنند. لوچانو زاکارا، پژوهشگر اندیشکده «نیو گراوند ریسرچ» در دوحه، میگوید این شورا «مواضع مشترکی در مورد اصول اصلی امنیت منطقهای و کاهش تنش» دارد.
جورجیو کافیرو، مدیرعامل «گلف استیت آنالیتیکس»، به الجزیره گفت:
انتظار دارم شش کشور عضو شورای همکاری خلیج فارس، یا حداقل بیشتر آنها، نگرانیهای جدی خود را در مورد عواقب احتمالی دور دیگری از حملات نظامی شدید آمریکا به ایران به رئیسجمهور آمریکا منتقل کنند. — جورجیو کافیرو
به گفته او، این کشورها تلاش خواهند کرد تا ترامپ را برای دادن امتیازاتی به تهران متقاعد کنند و به دنبال ایجاد ترتیبی هستند که بر اساس تفاهمنامه قبلی، «عملیترین مسیر برای پایان دادن به بحران» را ارائه دهد. یکی از نگرانیهای اصلی مشترک آنها، آزادی ناوبری در تنگه هرمز و دریای سرخ است.
اولویتهای متفاوت اعضا
با وجود اهداف مشترک، کشورهای حاشیه خلیج فارس پیامدهای متفاوتی از جنگ تجربه کردهاند و هر کدام به دنبال حل مشکلات خاص خود هستند. به گفته احمد هلال، مدیرعامل منطقه خلیج فارس در «گروه آسیا»، امارات توانسته است صادرات نفت خود را از طریق خط لوله به بندر فجیره که تنگه هرمز را دور میزند، ادامه دهد، هرچند نه در حجم دلخواه.
اما قطر که صادرات گاز آن به تنگه هرمز وابسته است، با کاهش شدید محمولههای LNG خود مواجه شده و میخواهد از هرگونه تشدید تنش جدید که زیرساختهای انرژیاش را هدف قرار دهد، اجتناب کند. نخستوزیر قطر روز یکشنبه در نیویورک، پیامدهای اقتصادی این جنگ را یک «زلزله» توصیف کرد.
عربستان سعودی نیز با مشکل دیگری روبروست؛ این کشور با پیشروی حوثیها در یمن تحت «فشار عظیمی» قرار گرفته و «لابیگری خود را برای حملات آمریکا به این گروه تشدید کرده است».
ترامپ چه میخواهد؟
کارشناسان میگویند پیشبینی برنامه رئیسجمهور آمریکا از زمان آغاز جنگ دشوار بوده است. لوچانو زاکارا در این باره میگوید:
ممکن است آمریکا در ازای مداخله مستقیم برای متوقف کردن حملات حوثیها علیه عربستان سعودی، انتظار تعامل مستقیمتری از سوی شورای همکاری خلیج فارس علیه ایران را داشته باشد، اما نه به گونهای که این شورا از نقش اصلی خود در دفاع از خود دست بکشد. — لوچانو زاکارا
به گفته زاکارا، «در مورد ایران، ترامپ تشدید نظامی بزرگ دیگری را رد نکرده است. در عین حال، به نظر میرسد دولت برای بررسی گزینههای دیپلماتیک نیز آماده است». شایعاتی مبنی بر احتمال دیدار غیرمستقیم آمریکا و ایران در حاشیه مجمع عمومی پیش از سخنرانی مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در روز چهارشنبه وجود دارد.
احمد هلال معتقد است که تمرکز دولت ترامپ با توجه به انتخابات میاندورهای که چند هفته دیگر برگزار میشود و کاهش بیسابقه محبوبیت او، بر مسائل داخلی است و «فشار زیادی» برای کاهش قیمت بنزین وجود دارد. به گفته او، بعید است این گفتگوها به یک پیشرفت چشمگیر منجر شود و بهترین سناریو، توافق برای بازگشت به مذاکراتی است که احتمالاً با میانجیگری قطر یا پاکستان انجام خواهد شد.
