برخلاف ادعای ترامپ؛ دادهها میگویند کنترل کامل تنگه هرمز در دست ایران است
با وجود ادعای دونالد ترامپ مبنی بر پاکسازی مینهای تنگه هرمز و نظارت آمریکا بر «هر وجب» از این آبراه، تازهترین دادههای کشتیرانی تصویر متفاوتی ارائه میکنند. تردد کشتیها همچنان کسری از شرایط عادی است، ایران دامنه محدودیتهای خود علیه نفتکشها را گسترش داده و حتی صادرکنندگان بزرگ انرژی منطقه برای دورزدن ریسک هرمز به روشهای غیرمعمول روی آوردهاند. مجموعه این شواهد نشان میدهد ایران همچنان اهرم عملیاتی قدرتمندی بر مهمترین گلوگاه انرژی جهان در اختیار دارد.
ترامپ: هر وجب هرمز را زیر نظر داریم
دونالد ترامپ ۲۵ اوت اعلام کرد تمامی مینهای موجود در آبهای بینالمللی تنگه هرمز منفجر یا پاکسازی شدهاند. او همچنین مدعی شد آمریکا با استفاده از توان فضایی خود «هر وجب» این تنگه را زیر نظر دارد و در برابر مینگذاری جدید ایران سیاست «تحمل صفر» اعمال خواهد کرد.
اما کمتر از ده روز بعد، آمار واقعی تردد کشتیها نشان میدهد میان کنترل نظامی و بازگرداندن آزادی کشتیرانی فاصله قابل توجهی وجود دارد.
فقط چهار کشتی؛ هرمز هنوز عادی نشده است
بر اساس دادههای اولیه شرکت ردیابی کشتی Kpler، روز سهشنبه تنها چهار کشتی کالایی از تنگه هرمز عبور کردند؛ این رقم یک روز قبل ۱۰ کشتی و میانگین ۱۰ روز گذشته حدود ۱۳ کشتی بود. پیش از جنگ نیز حجم عبور و مرور بهمراتب بیشتر از سطح فعلی بود.
حتی در ۲۵ اوت، یعنی همان روزی که ترامپ از پاکسازی مینها سخن میگفت، دادههای Vortexa نشان میداد حجم نفت عبوری از هرمز حدود ۵ میلیون بشکه در روز است؛ در حالی که پیش از آغاز جنگ بیش از ۲۰ میلیون بشکه در روز از این مسیر عبور میکرد. به بیان دیگر، در آن مقطع جریان نفت هنوز حدود یکچهارم شرایط پیش از جنگ بود.
این اعداد مهماند؛ زیرا اگر معیار موفقیت آمریکا «باز نگه داشتن تنگه» و تضمین عبور آزاد کشتیهای تجاری باشد، آمار هنوز از بازگشت هرمز به وضعیت عادی حکایت نمیکند.
ایران تعیین میکند چه کشتیای پرریسک است
تهران همزمان دامنه فشار بر کشتیرانی را افزایش داده است. ایران امروز ۱۱ کشتی دیگر را به فهرست سیاه خود اضافه کرد و تعداد شناورهای مشمول محدودیت را به ۵۶ فروند رساند. این فهرست شامل نفتکشهای خام، حاملهای LNG و LPG و کشتیهای فرآوردههای نفتی است.
مهمتر آنکه تهدید ایران صرفاً روی کاغذ باقی نمانده است. رویترز گزارش داده برخی پالایشگاههای هندی و یک شرکت بزرگ بینالمللی انرژی تصمیم گرفتهاند از کشتیهای قرارگرفته در فهرست سیاه ایران استفاده نکنند. این موضوع نشان میدهد حتی بدون توقف فیزیکی همه کشتیها، تهدید ایران توانسته بر تصمیم تجاری شرکتهای بزرگ اثر بگذارد.
صادرکنندگان LNG هرمز را دور میزنند
نشانه مهمتر را باید در رفتار کشورهای حاشیه خلیج فارس جستوجو کرد. سه محموله LNG قطر و امارات طی هفتههای اخیر در خارج از تنگه هرمز به روش کشتیبهکشتی منتقل شدهاند؛ روشی که برای تجارت LNG غیرمعمول محسوب میشود.
هدف روشن است: کاهش ریسک عبور مستقیم کشتیهای حامل گاز از هرمز. اختلال در صادرات منطقه نیز قیمت نقدی LNG در آسیا را به حدود ۲۳.۲ دلار به ازای هر MMBtu رسانده؛ بیش از دو برابر سطح پیش از درگیری.
وقتی صادرکنندگان بزرگ انرژی برای رساندن محمولههای خود به مشتریان مجبور به تغییر الگوی لجستیکی میشوند، نمیتوان از بازگشت شرایط عادی به مهمترین مسیر انرژی خاورمیانه سخن گفت.
تناقض بزرگ؛ آمریکا مینگذاری ایران را بمباران میکند
حتی عملیات نظامی اخیر آمریکا نیز بهنوعی اهمیت این اهرم ایران را تأیید میکند. فرماندهی مرکزی آمریکا اعلام کرده در حملات اول سپتامبر، علاوه بر رادارها و سامانههای پدافندی ایران، توان مینگذاری دریایی و تجهیزات مرتبط با عملیات دریایی سپاه را نیز هدف قرار داده است.
اگر خطر ایجاد اختلال در تنگه عملاً از میان رفته بود، توان مینگذاری و تجهیزات دریایی ایران نمیتوانست یکی از اهداف اصلی موج تازه حملات آمریکا باشد.
