نتیجه نشست سه جانبه چه شد؟ بیانیه صلح منتشر شد، اما توافق بزرگی حاصل نشد
نشست تاریخی رؤسای جمهور آمریکا، چین و روسیه با حضور دونالد ترامپ، شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین، پنجشنبه ۲۸ آبان ۱۴۰۵ در شهر شنژن چین برگزار شد و پس از حدود یک ساعت و ۲۰ دقیقه به پایان رسید. این دیدار که نخستین نشست رسمی سهجانبه رهبران فعلی این سه قدرت بزرگ به شمار میرفت، با انتشار بیانیهای مشترک درباره اصلاح سازمان ملل، امنیت انرژی و کاهش خطرات هستهای همراه شد.
با وجود اهمیت سیاسی این دیدار، سه رهبر درباره مهمترین بحرانهای بینالمللی، از جمله جنگ اوکراین و جنگ ایران، به توافق مشخصی دست پیدا نکردند. بیانیه پایانی نیز اشاره مستقیمی به این دو جنگ نداشت و بیشتر بر اصول کلی همکاری میان قدرتهای بزرگ متمرکز بود.
نشست ترامپ، پوتین و شی جینپینگ چگونه برگزار شد؟
این نشست در حاشیه اجلاس سران همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) و در شهر شنژن چین برگزار شد. ترامپ، پوتین و شی جینپینگ در یک دیدار مشترک درباره وضعیت بینالمللی، امنیت جهانی و مسئولیت قدرتهای بزرگ در حفظ صلح گفتوگو کردند.
ترامپ در آغاز نشست، این دیدار را تاریخی توصیف کرد و گفت آمریکا، چین و روسیه بهعنوان سه قدرت بزرگ هستهای، مسئولیت ویژهای برای کاهش خطرات جهانی دارند.
شی جینپینگ نیز بر ضرورت همکاری قدرتهای بزرگ، کنار گذاشتن ذهنیت جنگ سرد و حل اختلافات از مسیر گفتوگو تأکید کرد. پوتین هم با اشاره به مسئولیت مشترک سه کشور در حفظ امنیت بینالمللی، از اهمیت همکاری میان آنها سخن گفت.
چهار محور اصلی بیانیه مشترک سه کشور
پس از پایان مذاکرات، بیانیهای با عنوان «اعلامیه صلح سران چین، روسیه و آمریکا» منتشر شد. مهمترین محورهای این بیانیه عبارتاند از:
۱. اصلاح ساختار سازمان ملل
سه کشور اعلام کردند که بهعنوان اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل، از اصلاح این نهاد حمایت میکنند تا سازمان ملل بتواند مؤثرتر به چالشهای جهانی پاسخ دهد و نقش خود را در حفظ صلح و امنیت بینالمللی ایفا کند.
۲. همکاری در حوزه انرژی
در بیانیه مشترک، افزایش تولید و عرضه فرآوردههای نفتی برای تأمین نیاز کشورهای مختلف مطرح شد. سه کشور همچنین بر اهمیت حفظ جریان پایدار انرژی در جهان تأکید کردند.
۳. موضوع مصونیت مقامهای دولتی و دیوان کیفری بینالمللی
یکی دیگر از محورهای بیانیه، تأکید بر اصل رضایت دولتها و احترام به مصونیت مقامهای رسمی بود. سه رهبر همچنین اعلام کردند دیوان کیفری بینالمللی و نهادهای مشابه نباید از اختیارات قضایی خود سوءاستفاده کنند.
۴. کاهش خطرات هستهای
سه کشور تأکید کردند که هیچکس نمیتواند در جنگ هستهای پیروز شود و چنین جنگی هرگز نباید آغاز شود. همچنین بر ادامه گفتوگو برای کاهش خطرات هستهای و جلوگیری از گسترش تسلیحات اتمی توافق کردند.
چرا جنگ اوکراین و ایران در بیانیه پایانی مطرح نشد؟
یکی از نکات قابلتوجه نشست، نبود اشاره مستقیم به جنگ اوکراین و ایران در متن بیانیه مشترک بود؛ موضوعاتی که پیش از برگزاری نشست، از محورهای مورد انتظار مذاکرات به شمار میرفتند.
ترامپ پیش از دیدار گفته بود مسائل مهم بینالمللی از جمله جنگ اوکراین در مذاکرات مطرح خواهد شد. با این حال، در متن نهایی بیانیه هیچ راهکار مشخصی برای پایان این جنگها ارائه نشد.
در مورد اوکراین نیز پس از نشست، پوتین موضع خود درباره مخالفت با مذاکره مستقیم با کییف را تکرار کرد. بنابراین این دیدار به اعلام توافق تازهای برای پایان جنگ اوکراین منجر نشد.
دستاورد نشست برای آمریکا، چین و روسیه چه بود؟
برگزاری این دیدار در سطح سران سه قدرت بزرگ، از نظر دیپلماتیک اهمیت زیادی داشت؛ اما نتایج عملی آن محدود باقی ماند.
چین با میزبانی نشست توانست نقش خود را بهعنوان یکی از بازیگران اصلی دیپلماسی جهانی برجسته کند. ترامپ نیز فرصت گفتوگوی مستقیم با دو رهبر مهم جهان را به دست آورد و پوتین با حضور در چنین نشستی نشان داد که همچنان در تعاملات سطح بالای بینالمللی حضور دارد.
با این حال، بیانیه مشترک زمانبندی مشخصی برای اجرای توافقها تعیین نکرد و درباره مسائل مهمی مانند جنگ اوکراین، جنگ ایران و اختلافات راهبردی سه کشور راهکار اجرایی ارائه نشد.
جمعبندی نشست سهجانبه چین، آمریکا و روسیه
نشست شنژن بیش از آنکه به توافقهای عملی و فوری منجر شود، پیام سیاسی همکاری میان سه قدرت بزرگ را به همراه داشت. اصلاح سازمان ملل، همکاری انرژی و کاهش خطرات هستهای مهمترین محورهای توافقشده بودند؛ اما درباره بحرانهای نظامی و اختلافات اصلی جهان، نتیجه مشخصی اعلام نشد.
در نتیجه، بیانیه صلح سه کشور را میتوان آغاز یک چارچوب گفتوگو دانست، نه توافقی نهایی برای حل بحرانهای بینالمللی.