شب بیسابقه مسکو / بیش از هزار پهپاد به روسیه حمله کردند
روسیه یکی از سنگینترین شبهای حملات پهپادی از زمان آغاز جنگ اوکراین را پشت سر گذاشت. بیش از هزار پهپاد در موجی گسترده به سمت اهدافی در خاک روسیه و مناطق تحت کنترل این کشور پرواز کردند و صدها فروند از آنها به سمت مسکو و حومه پایتخت رفتند. در جریان این حملات، پالایشگاه نفت مسکو نیز هدف قرار گرفت؛ اتفاقی که بار دیگر جنگ انرژی میان کییف و مسکو را به قلب پایتخت روسیه کشاند.
وزارت دفاع روسیه اعلام کرده است نیروهای پدافندی این کشور بیش از ۱۱۰۰ پهپاد را در روسیه، کریمه و دیگر مناطق تحت کنترل مسکو رهگیری کردهاند. شهردار مسکو نیز گفته حدود ۴۵۰ پهپاد در مسیر رسیدن به پایتخت سرنگون شدهاند و این موج را بزرگترین حمله پهپادی به مسکو تا امروز توصیف کرده است.
با وجود فعالیت گسترده سامانههای پدافندی، همه پهپادها متوقف نشدند. گزارشها از اصابت به ساختمانهای مسکونی، زیرساختهای اقتصادی و پالایشگاه نفت مسکو حکایت دارد. رویترز در تازهترین گزارش خود از کشتهشدن سه نفر در منطقه مسکو خبر داده است؛ گزارشهای اولیه شمار قربانیان را دو نفر اعلام کرده بودند.
صدها نفر نیز از یک ساختمان مسکونی آسیبدیده در منطقه رامنسکویه تخلیه شدند و فعالیت فرودگاههای اصلی مسکو برای مدتی با اختلال روبهرو شد.
پالایشگاه مسکو زیر آتش
مهمترین هدف اقتصادی این حمله، پالایشگاه نفت مسکو بود؛ تأسیساتی که در منطقه کاپوتنیا در جنوبشرقی پایتخت قرار دارد و یکی از مراکز مهم تأمین فرآوردههای نفتی منطقه مسکو محسوب میشود.
رویترز ظرفیت فرآورش این پالایشگاه را حدود ۱۱.۶ میلیون تن نفت در سال اعلام کرده است. گزارشهای منتشرشده از واردشدن خسارت به این مجموعه حکایت دارند، هرچند ابعاد دقیق خسارت و میزان تأثیر آن بر تولید هنوز بهطور مستقل مشخص نشده است.
اهمیت این اتفاق تنها در نزدیکی جغرافیایی پالایشگاه به پایتخت نیست. اوکراین طی ماههای اخیر حملات خود به صنعت پالایش نفت روسیه را افزایش داده و تلاش کرده است بخشی از زیرساختی را هدف قرار دهد که هم برای تأمین سوخت داخلی و هم برای درآمدهای صادراتی روسیه اهمیت دارد.
بر اساس گزارش رویترز در ۱۵ سپتامبر، حملات پهپادی باعث شده بود نیمی از پالایشگاههای بزرگ تولیدکننده دیزل روسیه تولید خود را کاهش دهند یا با اختلال روبهرو شوند. مسکو نیز برای کنترل بازار داخلی محدودیتهایی بر صادرات برخی فرآوردههای نفتی وضع کرده است.
هدف اوکراین چیست؟
ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، پس از حمله گفت نیروهای اوکراینی با استفاده از تسلیحات ساخت داخل، اهداف مرتبط با صنعت نفت و لجستیک روسیه را زدهاند. کییف استدلال میکند این زیرساختها در تأمین منابع مالی و سوخت مورد نیاز عملیات نظامی روسیه نقش دارند.
در مقابل، مقامهای روسی حمله را اقدامی برای واردکردن فشار به مسکو همزمان با آخرین روز انتخابات پارلمانی این کشور توصیف کردهاند. این ارزیابی موضع مقامهای روسیه است و انگیزه دقیق عملیات را نمیتوان مستقلاً از بیرون تأیید کرد.
زمانبندی حمله نیز توجه زیادی جلب کرده است؛ موج پهپادی درست در روز پایانی انتخابات پارلمانی روسیه رخ داد.
جنگ پهپادها وارد مرحله تازهای شده است؟
حمله به مسکو بخشی از روند بزرگتری در جنگ روسیه و اوکراین است. برد پهپادهای اوکراینی طی ماههای گذشته افزایش یافته و زیرساختهایی در عمق خاک روسیه بارها هدف قرار گرفتهاند.
این فشار حتی روی برنامههای امنیتی مقامهای ارشد روسیه اثر گذاشته است. فایننشالتایمز چند روز پیش گزارش داده بود که نشست سالانه والدای، یکی از مهمترین گردهماییهای سیاست خارجی روسیه، به دلیل نگرانی از حملات پهپادی از سوچی به مسکو منتقل شده است.
اما ماجرا یکطرفه نیست. روسیه نیز حملات هوایی خود علیه اوکراین را ادامه داده و همزمان زیرساختهای انرژی، صنعتی و لجستیکی این کشور را هدف قرار داده است. فایننشالتایمز گزارش کرده که در موج تازه حملات روسیه، انبارها، شبکه حملونقل و بخشهایی از صنایع اوکراین آسیب دیدهاند.
چرا حمله به پالایشگاهها برای بازار جهانی مهم است؟
حملات به صنعت پالایش روسیه دیگر صرفاً یک مسئله نظامی میان مسکو و کییف نیست. روسیه یکی از صادرکنندگان مهم گازوئیل و فرآوردههای نفتی در جهان است و کاهش ظرفیت پالایشی آن میتواند عرضه جهانی دیزل را محدود کند.
این اتفاق در زمانی رخ میدهد که بازار جهانی انرژی از قبل تحت فشار کمبود فرآوردههای پالایشی و تنشهای خاورمیانه قرار دارد. کاهش بیشتر صادرات روسیه میتواند فشار بر قیمت گازوئیل، سوخت هواپیما و سایر فرآوردههای نفتی را تشدید کند.
به همین دلیل شاید مهمترین بخش حمله شب گذشته نه تعداد پهپادها، بلکه هدف انتخابشده باشد.
جنگی که زمانی عمدتاً در خطوط مقدم شرق اوکراین جریان داشت، حالا بیش از گذشته به پالایشگاهها، شبکههای انرژی و زیرساختهای اقتصادی دو کشور رسیده است. حمله به پالایشگاه نفت مسکو نشان میدهد فاصله جغرافیایی پایتخت روسیه دیگر به اندازه سالهای نخست جنگ، سپری در برابر حملات دوربرد نیست.
