نان سنگک چرا ۷۰ درصد گران شد؟ / هزینه صبحانه یک خانواده چقدر بالا رفته است؟
نان، پنیر، تخممرغ و چای سالها جزو سادهترین انتخابها برای صبحانه خانوار ایرانی بودهاند؛ اما افزایش قیمت مواد غذایی باعث شده حتی یک صبحانه معمولی هم دیگر چندان ارزان نباشد.
تازهترین آمار از بازار نان در مشهد نشان میدهد قیمت نانهای سنتی طی دو ماه بهطور میانگین حدود ۵۰ درصد افزایش یافته و رشد قیمت نان سنگک به حدود ۷۰ درصد رسیده است.
همزمان قیمت پنیر، شیر، تخممرغ و چای نیز در سطوح بالایی قرار گرفته و کنار هم گذاشتن این اعداد تصویر متفاوتی از هزینه یک صبحانه ساده خانوادگی ارائه میدهد.
نان سنگک ۷۰ درصد گران شد
فرماندار مشهد اعلام کرده است که طی دو ماه اخیر قیمت نان سنگک در این شهر حدود ۷۰ درصد و میانگین قیمت انواع نان سنتی حدود ۵۰ درصد افزایش پیدا کرده است.
البته این افزایش ۷۰ درصدی مربوط به مشهد و نان سنگک است و نباید آن را به کل کشور یا تمام انواع نان تعمیم داد.
پیش از این، نرخ نان سنگک معمولی در مشهد ۹ هزار و ۳۰۰ تومان اعلام شده بود. اگر افزایش حدود ۷۰ درصدی را روی این عدد در نظر بگیریم، قیمت متناظر آن به حوالی ۱۵ تا ۱۶ هزار تومان میرسد؛ هرچند قیمت واقعی پرداختی در برخی نانواییها با توجه به نوع نان، افزودنیها و شیوه عرضه ممکن است متفاوت باشد.
چرا نان گران شد؟
نکته جالب ماجرا این است که مقامهای محلی افزایش قیمت آرد را عامل اصلی گرانی نان نمیدانند.
برای نانواییهای دولتی و یارانهای، بخش مهمی از هزینه آرد همچنان تحت حمایت قرار دارد. آنچه فشار هزینهای نانواییها را افزایش داده، بیشتر مربوط به هزینههایی است که اطراف فرآیند پخت نان قرار دارند.
اجاره واحد صنفی، دستمزد کارگر، حق بیمه، مالیات، هزینه آب، برق و گاز و همچنین هزینه حملونقل در ماههای اخیر افزایش پیدا کردهاند.
به زبان ساده، ممکن است قیمت ماده اولیه اصلی تحت حمایت باشد، اما هزینه تبدیل آن به نانی که به دست مصرفکننده میرسد افزایش یافته باشد.
یک صبحانه ساده چهار نفره امروز چقدر تمام میشود؟
برای روشن شدن ابعاد ماجرا میتوان یک صبحانه نسبتاً ساده برای خانوادهای چهار نفره را در نظر گرفت:
یک نان سنگک، ۲۰۰ گرم پنیر، چهار عدد تخممرغ، نیم لیتر شیر و مقداری چای.
بر اساس قیمتهای بازار در هفته نخست مهر ۱۴۰۵، پنیر سفید ۴۰۰ گرمی حدود ۱۷۳ تا ۱۸۹ هزار تومان، شیر کمچرب حدود ۱۰۰ تا ۱۳۷ هزار تومان، شانه ۳۰ عددی تخممرغ حدود ۲۶۰ تا ۵۳۰ هزار تومان و چای ایرانی ۴۵۰ گرمی حدود ۷۵۰ هزار تومان قیمت دارد.
حساب تقریبی یک صبحانه چهار نفره
| کالا | مقدار مصرف | هزینه تقریبی |
|---|---|---|
| نان سنگک | یک عدد | حدود ۱۵ تا ۱۶ هزار تومان |
| پنیر | ۲۰۰ گرم | حدود ۸۶ تا ۹۴ هزار تومان |
| تخممرغ | ۴ عدد | حدود ۳۵ تا ۷۱ هزار تومان |
| شیر | نیم لیتر | حدود ۵۰ تا ۶۹ هزار تومان |
| چای | حدود ۲۰ گرم | حدود ۳۳ هزار تومان |
در نتیجه، چنین صبحانهای برای چهار نفر حدود ۲۲۰ تا ۲۸۰ هزار تومان هزینه خواهد داشت.
این عدد یک برآورد نمونه بر اساس قیمتهای فعلی بازار است و الگوی مصرف خانوادهها، برند کالاها و محل خرید میتواند هزینه نهایی را تغییر دهد.
صبحانه ماهانه یک خانواده چقدر میشود؟
اگر همین ترکیب فرضی هر روز مصرف شود، هزینه آن در یک ماه میتواند به حدود ۶.۶ تا ۸.۴ میلیون تومان برسد.
البته در عمل خانوادهها هر روز دقیقاً همین ترکیب را مصرف نمیکنند؛ ممکن است یک روز تخممرغ حذف شود، روز دیگر شیر مصرف نشود یا میزان پنیر و چای کمتر باشد.
اما همین محاسبه ساده نشان میدهد وعدهای که زمانی یکی از کمهزینهترین وعدههای روز محسوب میشد، حالا میتواند سهم قابلتوجهی از بودجه خوراک خانوار را به خود اختصاص دهد.
فقط گرانی نان نیست
اگر تنها نان گران شده بود، فشار روی هزینه صبحانه محدودتر باقی میماند. مسئله این است که چند قلم اصلی این وعده همزمان قیمت بالایی دارند.
در هفته منتهی به ۳ مهر، هر شانه تخممرغ بسته به نوع و محل عرضه تا حدود ۵۳۰ هزار تومان قیمت داشته است.
پنیر سفید ۴۰۰ گرمی نیز در محدوده ۱۷۲ تا ۱۸۹ هزار تومان و شیر بطری کمچرب در محدوده ۱۰۰ تا ۱۳۷ هزار تومان عرضه شده است.
حتی چای نیز به کالای قابلتوجهی در سبد هزینه خانوار تبدیل شده و یک بسته ۴۵۰ گرمی چای ایرانی حدود ۷۵۰ هزار تومان قیمت دارد.
سهم خود نان از گرانی صبحانه چقدر است؟
با وجود افزایش ۷۰ درصدی سنگک در مشهد، هنوز بخش عمده هزینه یک صبحانه کامل الزاماً مربوط به خود نان نیست.
در نمونه بالا، پنیر، تخممرغ، شیر و چای روی هم چند برابر قیمت نان هزینه دارند.
اما اهمیت افزایش قیمت نان از جای دیگری میآید: نان برخلاف بسیاری از مواد غذایی، کالایی است که تقریباً هر روز و در چند وعده مصرف میشود.
اگر یک خانوار روزانه فقط یک سنگک بخرد، افزایش حدود ۶ تا ۷ هزار تومانی قیمت هر نان میتواند در یک ماه نزدیک به ۲۰۰ هزار تومان هزینه اضافه فقط از محل خرید نان ایجاد کند.
در خانوادههای پرجمعیت یا خانوارهایی که مصرف روزانه نان بیشتری دارند، این رقم بالاتر میرود.
چرا قیمت یک نان در دو نانوایی متفاوت است؟
یکی دیگر از مشکلات بازار نان، اختلاف قیمت میان واحدهای مختلف است.
نوع آرد، وزن چانه، نان کامل یا معمولی، کنجد و سایر افزودنیها میتوانند قیمت نهایی را تغییر دهند؛ اما گزارشهایی نیز درباره دریافت نرخهای متفاوت و تخلفات برخی واحدها منتشر شده است.
به همین دلیل صرف مشاهده یک قیمت در یک نانوایی نمیتواند معیار دقیقی برای قیمت کل بازار باشد.
نان هنوز ارزانترین بخش سفره است؟
نان همچنان در مقایسه با بسیاری از مواد پروتئینی و غذایی، یکی از ارزانترین منابع تأمین انرژی خانوار محسوب میشود؛ اما افزایش قیمت آن اهمیت زیادی دارد، زیرا مصرفش گسترده و روزانه است.
از طرف دیگر، وقتی افزایش قیمت نان همزمان با بالا رفتن هزینه لبنیات، تخممرغ، چای و سایر کالاهای خوراکی اتفاق میافتد، فشار نهایی روی خانوار بسیار بیشتر از افزایش قیمت یک قلم کالا خواهد بود.
آنچه اکنون در هزینه صبحانه دیده میشود در واقع نمونه کوچکی از همین اتفاق است؛ تورم تنها قیمت یک کالا را تغییر نمیدهد، بلکه قیمت مجموعهای از کالاهایی را بالا میبرد که کنار هم یک وعده غذایی ساده را تشکیل میدهند.
