افزایش شدید قیمت لبنیات/ شیر، ماست و پنیر چقدر شد؟

قیمت لبنیات در بازار خرده‌فروشی بار دیگر تغییر کرده است. بررسی قیمت محصولات لبنی در فاصله ابتدای مرداد تا ابتدای شهریور نشان می‌دهد قیمت پنیر و برخی انواع ماست افزایش داشته، در حالی که قیمت بعضی دیگر از محصولات ثابت مانده است. بیشترین رشد قیمت در این بررسی به یک نمونه پنیر سفید اختصاص دارد که طی یک ماه حدود ۲۳ درصد گران شده است.

با این حال، بررسی قیمت لبنیات نشان می‌دهد رشد قیمت همه محصولات یکسان نبوده و حتی در فاصله یک ماه، قیمت برخی اقلام بدون تغییر باقی مانده است.

قیمت لبنیات در شهریور چقدر شد؟

مقایسه قیمت برخی محصولات لبنی در ابتدای مرداد و ابتدای شهریور تصویر روشنی از تغییرات بازار ارائه می‌دهد. بر اساس این بررسی، یک نمونه پنیر سفید ۲۱۰ گرمی بیشترین افزایش قیمت را در میان کالاهای مورد بررسی داشته است.

همان‌طور که جدول قیمت لبنیات نشان می‌دهد، بازار در این مدت روندی یکدست نداشته است. در حالی که قیمت پنیر سفید ۲۱۰ گرمی ۲۵ هزار تومان افزایش یافته، یک نمونه ماست پرچرب نیز ۴۸ هزار تومان گران شده است. در مقابل، قیمت برخی محصولات لبنی در همین بازه تغییری نکرده است.

قیمت پنیر؛ افزایش ۲۳ درصدی در یک ماه

در میان محصولات بررسی‌شده، قیمت پنیر بیشترین رشد را داشته است. قیمت یک نمونه پنیر سفید ۲۱۰ گرمی از ۱۰۹ هزار تومان در ابتدای مرداد به ۱۳۴ هزار تومان در ابتدای شهریور رسیده است.

به این ترتیب، قیمت این محصول طی تنها یک ماه ۲۵ هزار تومان افزایش پیدا کرده که معادل رشد حدود ۲۳ درصدی است.

این میزان افزایش قیمت پنیر در شرایطی اتفاق افتاده که پنیر یکی از اقلام ثابت سبد مصرفی خانوار محسوب می‌شود و افزایش قیمت آن می‌تواند هزینه خرید ماهانه خانوار را افزایش دهد.

البته نمی‌توان قیمت یک نوع پنیر را به کل بازار تعمیم داد؛ چراکه قیمت محصولات لبنی به عواملی مانند وزن، درصد چربی، نوع محصول، برند و نوع بسته‌بندی بستگی دارد. به همین دلیل ممکن است قیمت پنیر در بسته‌بندی‌های مختلف اختلاف قابل توجهی داشته باشد.

قیمت ماست چقدر گران شد؟

در کنار پنیر، قیمت ماست نیز در برخی نمونه‌ها افزایش داشته است.

قیمت یک نمونه ماست پرچرب ۲.۷ کیلوگرمی از ۴۰۹ هزار تومان در ابتدای مرداد به ۴۵۷ هزار تومان در ابتدای شهریور رسیده است. بنابراین قیمت این محصول ۴۸ هزار تومان افزایش داشته و رشد آن به حدود ۱۲ درصد می‌رسد.

در مورد یک نمونه ماست کم‌چرب ۱.۵ کیلوگرمی نیز قیمت از ۳۹۹ هزار تومان به ۴۱۸ هزار تومان افزایش یافته است. این یعنی مصرف‌کننده برای خرید این محصول ۱۹ هزار تومان بیشتر از ابتدای مرداد پرداخت می‌کند.

با این حال، همه انواع ماست با افزایش قیمت مواجه نشده‌اند. قیمت نمونه ماست سنتی ۹۰۰ گرمی مورد بررسی در این فاصله ثابت مانده است.

قیمت شیر هم تحت تأثیر هزینه تولید است

اگرچه در مقایسه انجام‌شده، قیمت نمونه شیر پرچرب یک لیتری تغییر نکرده، اما قیمت شیر یکی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر بازار لبنیات است.

شیر خام به عنوان ماده اولیه اصلی در تولید بسیاری از فرآورده‌های لبنی، سهم قابل توجهی از هزینه تولید را تشکیل می‌دهد. بر اساس اعلام انجمن صنایع لبنی، شیر خام حدود ۷۰ درصد هزینه تولید محصولات لبنی را شامل می‌شود.

قیمت هر کیلوگرم شیر خام با ۳.۲ درصد چربی درب دامداری در سال جاری ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان تعیین شده است. بنابراین تغییر هزینه تأمین شیر خام می‌تواند مستقیماً روی قیمت شیر، پنیر، ماست و سایر فرآورده‌های لبنی اثر بگذارد.

البته افزایش هزینه تولید لبنیات فقط به شیر خام مربوط نمی‌شود. هزینه بسته‌بندی، حمل‌ونقل، انرژی و دستمزد نیز بخشی از قیمت تمام‌شده محصولات را تشکیل می‌دهند. در نتیجه، هرگونه افزایش در این هزینه‌ها می‌تواند فشار بیشتری بر قیمت محصولات لبنی وارد کند.

چرا قیمت لبنیات افزایش پیدا می‌کند؟

برای بررسی علت افزایش قیمت لبنیات باید مجموعه‌ای از هزینه‌ها را در نظر گرفت. مهم‌ترین عامل در این میان قیمت شیر خام است، اما هزینه تولید شیر خام نیز خود تحت تأثیر عوامل متعددی قرار دارد.

قیمت نهاده‌های دامی، هزینه خوراک دام، انرژی، دستمزد و حمل‌ونقل از جمله عواملی هستند که بر هزینه تولید شیر خام اثر می‌گذارند. وقتی هزینه تولید شیر خام افزایش پیدا کند، هزینه تولید فرآورده‌هایی مانند شیر، ماست و پنیر نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

از سوی دیگر، تولیدکننده برای رساندن محصول به دست مصرف‌کننده با هزینه‌های دیگری از جمله بسته‌بندی، نگهداری و توزیع مواجه است. بنابراین قیمت نهایی محصول در قفسه فروشگاه تنها به قیمت ماده اولیه وابسته نیست.

قیمت مصوب لبنیات چقدر است؟

یکی از نکات مهم در بازار قیمت محصولات لبنی این است که تمام کالاهای این گروه مشمول قیمت‌گذاری مستقیم نیستند.

در خردادماه، قیمت چهار قلم از محصولات پرمصرف لبنی شامل شیر نایلونی، شیر بطری، پنیر UF و ماست دبه‌ای تعیین شد. قیمت‌های اعلام‌شده برای این چهار محصول به ترتیب ۸۴ هزار تومان، ۹۸ هزار تومان، ۲۰۳ هزار تومان و ۲۲۸ هزار تومان بود.

پس از آن، یک قلم دیگر نیز از سوی انجمن صنایع فرآورده‌های لبنی به فهرست محصولات مشمول قیمت‌گذاری اضافه شد و در مجموع پنج قلم از محصولات پرمصرف لبنی تحت نظارت قیمتی قرار گرفتند.

در نتیجه، هنگام بررسی قیمت لبنیات باید میان کالاهای مشمول نرخ مصوب و محصولاتی که قیمت آنها براساس سازوکارهای دیگر تعیین می‌شود، تفاوت قائل شد.

چرا قیمت محصولات لبنی در فروشگاه‌ها متفاوت است؟

یکی از دلایلی که باعث می‌شود مصرف‌کنندگان با قیمت‌های متفاوتی برای محصولات لبنی مواجه شوند، تنوع بسیار زیاد این کالاهاست.

برای مثال، پنیر در وزن‌های مختلف و با درصد چربی متفاوت عرضه می‌شود. ماست نیز در بسته‌بندی‌های کوچک و بزرگ، کم‌چرب، پرچرب و سنتی به فروش می‌رسد. همین تفاوت‌ها باعث می‌شود مقایسه قیمت دو محصول بدون در نظر گرفتن وزن و مشخصات آنها چندان دقیق نباشد.

به همین دلیل، افزایش قیمت لبنیات باید بر اساس هر محصول و مشخصات آن بررسی شود. جدول قیمت بالا نیز بر مبنای نمونه‌های مشخص بازار تهیه شده و نمی‌توان درصدهای ثبت‌شده را به تمام انواع پنیر، ماست یا شیر تعمیم داد.

هشدار وزارت جهاد درباره افزایش قیمت لبنیات

اکبر فتحی، معاون امور برنامه‌ریزی و اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی، درباره نحوه تعیین و نظارت بر قیمت محصولات لبنی توضیح داده است که کالاها از نظر شیوه قیمت‌گذاری در گروه‌های مختلف قرار می‌گیرند.

به گفته او، پنج قلم از محصولات پرمصرف لبنی مشمول قیمت‌گذاری هستند و باید مطابق نرخ مصوب به مصرف‌کننده عرضه شوند. سایر محصولات نیز از سازوکار قیمت‌گذاری انجمن مربوطه با هماهنگی سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان تبعیت می‌کنند.

فتحی همچنین تأکید کرده است که قیمت شیر خام یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های تعیین‌کننده قیمت فرآورده‌های لبنی است و قیمت این ماده اولیه نیز تحت تأثیر هزینه‌هایی مانند نهاده‌های دامی، تولید، حمل‌ونقل، انرژی و دستمزد قرار دارد.

بر این اساس، اگر یک محصول لبنی در گروه کالاهای دارای نرخ مصوب قرار داشته باشد، عرضه آن بالاتر از قیمت تعیین‌شده تخلف محسوب می‌شود و دستگاه‌های نظارتی باید موضوع را پیگیری کنند.

نظارت بر قیمت لبنیات چگونه انجام می‌شود؟

طبق توضیحات معاون وزارت جهاد کشاورزی، سازوکار نظارت بر بازار کالاهای اساسی در استان‌ها نیز تغییر کرده است. قرارگاه‌هایی با ریاست استانداران تشکیل شده‌اند و اداره‌کل تعزیرات حکومتی استان مسئولیت دبیری این قرارگاه‌ها را بر عهده دارد.

وزارت جهاد کشاورزی و سازمان جهاد کشاورزی استان نیز در این ساختار حضور دارند و قرار است قیمت کالاهای اساسی به شکل مستمر رصد شود.

بنابراین اگرچه افزایش هزینه‌های تولید می‌تواند زمینه افزایش قیمت لبنیات را فراهم کند، اما در مورد کالاهایی که نرخ مصوب دارند، تولیدکننده و فروشنده ملزم به رعایت قیمت تعیین‌شده هستند.