قیمت خرید تضمینی گندم اعلام شد؟/ هشدار برای آینده تولید گندم
در شرایطی که فصل جدید کشت در حال نزدیک شدن است، بخش قابل توجهی از مطالبات گندمکاران همچنان پرداخت نشده است.
رئیس بنیاد ملی گندمکاران میگوید تاکنون تنها ۵۴ درصد بهای گندم خریداریشده به کشاورزان پرداخت شده و ۴۶ درصد مطالبات گندمکاران باقی مانده است؛ موضوعی که میتواند نقدینگی تولیدکنندگان و حتی برنامه کشت سال آینده را تحت تأثیر قرار دهد.
عطالله هاشمی، رئیس بنیاد ملی گندمکاران، درباره آخرین وضعیت پرداخت مطالبات خرید تضمینی گندم اظهار کرد که هنوز تسویه کامل با تولیدکنندگان انجام نشده است. به گفته او، با وجود اینکه سازوکار قانونی برای پرداخت بهای گندم مشخص است، بخش زیادی از کشاورزان همچنان در انتظار دریافت پول محصول خود هستند.
چرا مطالبات گندمکاران پرداخت نشده است؟
مطابق قانون، دولت موظف است بهای گندم خریداریشده را حداکثر ۴۸ ساعت پس از تحویل محصول به کشاورز پرداخت کند. با این حال، در عمل پرداختها با تأخیر انجام شده و همین مسئله به یکی از دغدغههای اصلی گندمکاران تبدیل شده است.
هاشمی معتقد است مشکلات مربوط به بودجه و تأمین منابع نمیتواند مسئولیت دولت در قبال کشاورز را از بین ببرد. تولیدکننده پس از تحویل محصول، برای ادامه فعالیت خود به پول آن نیاز دارد و تأخیر در پرداخت، عملاً سرمایه در گردش او را متوقف میکند.
این مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که کشاورز باید همزمان خود را برای فصل کشت بعدی آماده کند؛ یعنی هزینه خرید بذر، کود، نهاده، سوخت، آمادهسازی زمین، تعمیرات ماشینآلات و سایر هزینههای تولید را تأمین کند.
تأخیر در پرداخت گندم میتواند کشت سال آینده را تهدید کند
به اعتقاد رئیس بنیاد ملی گندمکاران، تأخیر در پرداخت مطالبات تنها یک بدهی معوق نیست و میتواند مستقیماً به مرحله بعدی تولید منتقل شود.
اگر کشاورز در زمان مناسب نقدینگی کافی نداشته باشد، ممکن است خرید نهادهها را به تعویق بیندازد یا حتی در انتخاب محصول برای کشت بعدی تجدیدنظر کند. در چنین شرایطی، کاهش سرمایه در گردش میتواند کیفیت عملیات کشاورزی و در نهایت میزان برداشت را نیز کاهش دهد.
گندم از محصولات راهبردی کشور محسوب میشود و هرگونه اختلال در زنجیره تولید آن، فراتر از مشکلات یک گروه از تولیدکنندگان است. کاهش انگیزه برای کشت یا افت بهرهوری میتواند در نهایت بر تولید گندم، ذخایر استراتژیک و امنیت غذایی کشور اثر بگذارد.
هزینه تولید گندم به ۸۰ هزار تومان رسید
یکی دیگر از موضوعات مهم برای گندمکاران، قیمت خرید تضمینی گندم در سال زراعی جدید است. طبق قانون، قیمت محصولات اساسی کشاورزی باید در موعد مقرر تعیین و اعلام شود تا کشاورزان بتوانند بر اساس آن درباره الگوی کشت و میزان سرمایهگذاری خود تصمیم بگیرند.
رئیس بنیاد ملی گندمکاران میگوید بررسیهای این تشکل نشان میدهد هزینه تولید هر کیلو گندم به حدود ۷۹ تا ۸۰ هزار تومان رسیده است.
به گفته هاشمی، افزایش قیمت نهادهها، خدمات کشاورزی، حملونقل، ماشینآلات و سایر هزینههای تولید باعث شده هزینه تمامشده گندم نسبت به گذشته افزایش قابل توجهی داشته باشد.
بر همین اساس، بنیاد ملی گندمکاران پیشنهاد کرده است قیمت خرید تضمینی گندم برای سال زراعی جدید در محدوده ۸۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم تعیین شود.
قیمت خرید تضمینی گندم چرا مهم است؟
قیمت خرید تضمینی فقط یک عدد برای محاسبه درآمد کشاورز نیست؛ این نرخ میتواند روی تصمیم تولیدکننده برای سال بعد اثر مستقیم داشته باشد.
اگر قیمت خرید گندم فاصله زیادی با هزینه واقعی تولید داشته باشد، احتمال کاهش انگیزه کشاورزان برای ادامه کشت وجود دارد. در مقابل، تعیین نرخ متناسب با هزینههای تولید میتواند به حفظ سطح زیرکشت و استمرار تولید کمک کند.
از همین رو، فعالان بخش کشاورزی تأکید دارند نرخ خرید تضمینی گندم باید بر اساس هزینههای واقعی تولید تعیین شود، نه صرفاً ملاحظات بودجهای.
چرا گندم کمتری به دولت تحویل داده شد؟
یکی از نکات قابل توجه در آمار امسال، فاصله میان میزان تولید گندم و حجم خرید تضمینی است.
هاشمی معتقد است نباید میزان گندم تحویلشده به مراکز دولتی را برابر با کل تولید کشور در نظر گرفت. به گفته او، تولید گندم بیش از میزان خرید تضمینی بوده، اما مشکلات مربوط به فرآیند خرید و پرداخت مطالبات بر حجم گندم تحویلی به دولت اثر گذاشته است.
برآورد بنیاد ملی گندمکاران این بوده که در صورت فراهم بودن شرایط مناسب، میزان خرید تضمینی میتوانست به حدود ۱۲.۵ میلیون تن برسد؛ اما در نهایت خرید گندم در محدوده ۸ میلیون و ۳۵۰ هزار تن قرار گرفت.
به این ترتیب، اختلاف قابل توجه میان ظرفیت تولید و میزان خرید تضمینی، موضوعی است که از نگاه این تشکل باید در سیاستگذاریهای بخش کشاورزی مورد بررسی قرار گیرد.
آیا خرید تضمینی گندم باید تغییر کند؟
رئیس بنیاد ملی گندمکاران معتقد است در شرایط فعلی نمیتوان نقش دولت را در بازار گندم به طور کامل حذف کرد. گندم یک محصول استراتژیک است و دولت همچنان باید برای تأمین امنیت غذایی کشور نقش مشخصی در این زنجیره داشته باشد.
با این حال، افزایش سهم بخش خصوصی در خرید محصولات کشاورزی نیز میتواند در بلندمدت بخشی از مشکلات موجود را کاهش دهد.
در برخی بازارها، از جمله گندم صنعتی و آرد، بخش خصوصی تجربه بیشتری در معامله مستقیم با تولیدکنندگان دارد. در محصولات دیگری مانند گوجهفرنگی نیز نمونههایی از مشارکت پررنگتر بخش خصوصی در خرید محصول دیده شده است.
اما ورود گستردهتر بخش خصوصی به بازار گندم نیازمند ثبات در سیاستگذاری است. فعالان اقتصادی زمانی برای سرمایهگذاری در این حوزه وارد عمل میشوند که نسبت به قوانین، نحوه قیمتگذاری و تصمیمات دولت اطمینان داشته باشند.
چشم گندمکاران به پرداخت مطالبات و تعیین قیمت جدید
در مجموع، دو موضوع اکنون بیش از هر چیز برای گندمکاران اهمیت دارد: تسویه مطالبات گندم خریداریشده و تعیین قیمت خرید تضمینی گندم برای سال زراعی جدید.
از یک سو، هنوز ۴۶ درصد بهای گندم خریداریشده پرداخت نشده و از سوی دیگر، هزینه تولید هر کیلو گندم به حدود ۸۰ هزار تومان رسیده است. در چنین شرایطی، تصمیم دولت درباره نحوه پرداخت بدهیها و نرخ جدید خرید تضمینی میتواند نقش مهمی در میزان کشت و تولید گندم در سال آینده داشته باشد.
