تولید لاستیک ۳۰ درصد کاهش یافت / چرا با وجود افت تولید، قیمت تایر در بازار ارزان شد؟
صنعت لاستیک ایران با کاهش محسوس تولید در نیمه نخست سال روبه‌رو شده است. با وجود افت حدود ۳۰ درصدی تولید تایر خودرویی، گزارش‌های بازار از کاهش قیمت برخی لاستیک‌های پرمصرف حکایت دارد؛ تناقضی که آینده عرضه و قیمت لاستیک را با ابهام مواجه کرده است.
به گزارش راهبرد فردا، تازه‌ترین اطلاعات منتشرشده از وضعیت صنعت تایر نشان می‌دهد تولید داخلی لاستیک در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته کاهش قابل توجهی داشته است. بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی سخنگوی انجمن صنفی صنعت تایر، حجم تولید کل از حدود ۱۵۰ هزار تن در شش‌ماهه نخست سال قبل به نزدیک ۱۰۰ هزار تن رسیده است؛ کاهشی معادل یک‌سوم تولید.
در بخش تایر خودرویی نیز افت تولید حدود ۳۰ درصد اعلام شده است. این آمار در حالی منتشر می‌شود که بازار لاستیک طی هفته‌های اخیر برخلاف انتظار، در برخی سایزهای پرمصرف شاهد کاهش قیمت بوده است. به همین دلیل، تحلیل وضعیت تایر تنها با بررسی تولید کارخانه‌ها امکان‌پذیر نیست و باید نحوه توزیع، موجودی بازار و هزینه مواد اولیه را نیز در نظر گرفت.
چرا تولید لاستیک در ایران کاهش یافته است؟
تولیدکنندگان تایر برای ادامه فعالیت به مواد اولیه‌ای مانند کائوچوی طبیعی، کائوچوی مصنوعی، دوده صنعتی و سایر مواد شیمیایی نیاز دارند. بخشی از این نهاده‌ها مستقیماً یا غیرمستقیم به شرایط تجارت خارجی و نرخ ارز وابسته است.
بر اساس اظهارات فعالان صنعت تایر، افزایش قیمت مواد اولیه، مشکلات تأمین ارز و رشد هزینه حمل‌ونقل از عوامل فشار بر تولیدکنندگان بوده‌اند. در همین گزارش‌ها، قیمت هر تن کائوچوی طبیعی از حدود ۱۹۱۰ دلار در دی ۱۴۰۴ به ۲۶۲۱ دلار در اکتبر ۲۰۲۶ رسیده است.
افزایش هزینه تولید در شرایطی که قیمت‌گذاری و قدرت خرید مصرف‌کنندگان محدودیت‌هایی ایجاد می‌کنند، می‌تواند حاشیه سود کارخانه‌ها را تحت فشار قرار دهد. در چنین وضعیتی، برخی تولیدکنندگان برای تأمین نقدینگی و خرید مواد اولیه با مشکلات بیشتری روبه‌رو می‌شوند.
کدام لاستیک‌ها بیشترین افت تولید را داشته‌اند؟
کاهش تولید میان گروه‌های مختلف تایر یکسان نبوده است. طبق آمار اعلامی انجمن صنفی، افت در برخی محصولات سنگین و گروه‌های خاص بیشتر از متوسط تایر خودرویی بوده است.
| گروه تایر | تغییر تولید در شش‌ماهه نخست ۱۴۰۵ |
|---|---|
| کل تولید صنعت از نظر وزنی | حدود ۳۳ درصد کاهش |
| مجموع تایر خودرویی | حدود ۳۰ درصد کاهش |
| تایر باری و اتوبوسی | حدود ۵۴ درصد کاهش |
| تایر رادیال در گروه اعلام‌شده | حدود ۴۴ درصد کاهش |
| تایر بایاس سواری | حدود ۸۰ درصد کاهش |
البته افت شدید تایر بایاس سواری باید با توجه به کاهش مصرف این نوع تایر و تغییر فناوری خودروها بررسی شود. همچنین ارقام اعلام‌شده از سوی انجمن برای ارزیابی دقیق‌تر به انتشار آمار تفصیلی تولید و موجودی صنعت نیاز دارند.
چرا قیمت لاستیک پراید کاهش یافت؟
با وجود کاهش تولید، اظهارات رئیس اتحادیه فروشندگان تایر نشان می‌دهد قیمت برخی لاستیک‌های پرمصرف در بازار آزاد کاهش یافته است. بر اساس این گزارش، قیمت تایر پرایدی در یک دوره ۱۵ روزه از ۱۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان به ۷ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسیده و نرخ تایر سایز ۱۴ نیز از ۱۶ میلیون و ۵۰۰ هزار به ۹ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان کاهش یافته است.
این ارقام مربوط به نمونه‌های مورد اشاره اتحادیه هستند و نباید به تمام برندها و اندازه‌های لاستیک تعمیم داده شوند.
عامل اصلی این کاهش، گسترش عرضه مستقیم و توزیع مویرگی عنوان شده است؛ روشی که با کاهش تعداد واسطه‌ها می‌تواند فاصله قیمت کارخانه و بازار آزاد را کمتر کند.
بنابراین، ممکن است هم‌زمان با افت تولید کارخانه‌ها، قیمت مصرف‌کننده در بعضی محصولات کاهش یابد. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که حاشیه واسطه‌گری کاهش پیدا کند یا موجودی قبلی بازار از مسیرهای مستقیم‌تری به دست مصرف‌کننده برسد.
آیا لاستیک دوباره گران می‌شود؟
برای بررسی آینده قیمت تایر باید میان تحولات کوتاه‌مدت و مشکلات ساختاری صنعت تفاوت قائل شد. عرضه مستقیم ممکن است در کوتاه‌مدت مانع افزایش قیمت برخی محصولات شود، اما اگر افت تولید ادامه یابد و مشکلات تأمین مواد اولیه برطرف نشود، احتمال محدود شدن عرضه در ماه‌های بعد وجود دارد.
از سوی دیگر، ظرفیت واردات و موجودی انبارها نیز بر تعادل بازار تأثیر می‌گذارد. بدون اطلاع دقیق از این دو متغیر نمی‌توان گفت کاهش تولید فعلی الزاماً به کمبود لاستیک در فروشگاه‌ها منجر خواهد شد.
نکته مهم برای خریداران، مقایسه قیمت مصوب، برند، اندازه و تاریخ تولید لاستیک است. کاهش قیمت یک سایز یا یک برند به معنای ارزان شدن تمام محصولات بازار نیست.
در مجموع، بازار لاستیک اکنون با دو روند متفاوت روبه‌روست: فشار هزینه و کاهش تولید در کارخانه‌ها، در برابر کاهش حاشیه توزیع و افت قیمت برخی محصولات در بازار آزاد. دوام کاهش قیمت‌ها به آن بستگی دارد که آیا اصلاح شبکه توزیع می‌تواند هم‌زمان با تأمین پایدار مواد اولیه ادامه پیدا کند یا خیر.
