منتظر اصلاح قیمت دلار باشید /دلار تا کجا میریزد؟ آیا دلار ۲۰۰ هزار تومانی در دسترس است؟
دلار پس از یک رالی کمسابقه تا محدوده ۲۲۰ هزار تومان رسیده است؛ اما بررسی رفتار نرخ ارز در ماههای گذشته نشان میدهد جهشهای ۲۰ تا ۲۵ درصدی دلار معمولا بدون وقفه ادامه پیدا نکرده و پس از هر موج، بازار وارد یک دوره استراحت یا اصلاح شده است. حالا دلار بار دیگر نزدیک به ۲۰ درصد در کمتر از سه هفته رشد کرده و این پرسش مطرح است که آیا زمان اصلاح فرا رسیده؟
دلار دوباره ۲۰ درصد پرید
بررسی نمودار قیمت دلار آزاد نشان میدهد نرخ ارز در موج اخیر از محدوده حدود ۱۸۵ هزار تومان حرکت خود را آغاز کرده و در مدت تنها ۱۹ روز به بالای ۲۲۰ هزار تومان رسیده است. اندازه این حرکت حدود ۳۶ هزار تومان یا ۱۹.۷ درصد بوده است.
این نخستین بار در ماههای اخیر نیست که دلار چنین جهش سریعی را تجربه میکند. نکته جالب نمودار اینجاست که سه موج بزرگ قبلی نیز تقریباً در همین محدوده متوقف شدهاند.
در نخستین موج مورد بررسی، دلار طی حدود ۲۷ روز ۲۲.۸ درصد رشد کرد. موج بعدی تنها طی ۱۵ روز بازدهی ۲۷.۱ درصدی داشت و در موج سوم نیز طی حدود یک ماه قیمت دلار ۲۵.۸ درصد بالا رفت.
هر سه بار پس از این جهشها، شتاب صعودی بازار کاهش یافت و دلار یا وارد اصلاح قیمتی شد یا مدتی در یک محدوده نوسان کرد. اکنون موج چهارم نیز با رشد نزدیک به ۲۰ درصد به همان منطقهای رسیده که در ماههای گذشته بازار معمولاً نیاز به استراحت پیدا کرده است.
تاریخ تکرار میشود؛ نوبت اصلاح دلار است؟
از منظر صرفاً تکنیکال، ادامه رشدهای نزدیک به ۲۰ درصدی در بازههای زمانی بسیار کوتاه بدون اصلاح دشوار است. بخش قابل توجهی از اخبار منفی در مدت کوتاهی وارد قیمت دلار شده و خریدارانی که در محدودههای پایینتر وارد بازار شدهاند نیز اکنون با سود قابل توجهی مواجهاند.
بنابراین در کوتاهمدت، سناریوی اصلاح یا حداقل توقف رشد پرشتاب دلار نسبت به ادامه یک صعود عمودی دیگر محتملتر شده است.
اما یک تفاوت اساسی میان این موج و برخی موجهای قبلی وجود دارد؛ شرایط بنیادی اقتصاد و بهویژه ریسک سیاسی به مراتب سنگینتر شده است.
چرا این بار دلار ممکن است زیاد پایین نیاید؟
فشارهای سیاسی و اقتصادی فعلی اجازه نمیدهد صرفاً با مشاهده الگوی تکنیکال انتظار یک ریزش عمیق در بازار ارز داشت. محاصره دریایی و تشدید فشارهای آمریکا، فروش نفت و دسترسی ایران به منابع ارزی را تحت فشار قرار داده و همین مسئله یکی از مهمترین پشتوانههای بنیادی رشد اخیر دلار بوده است.
رویترز در تازهترین گزارش خود نوشته فشار تحریمها و محاصره بر اقتصاد ایران شدت گرفته و صادرات نفت کشور از حدود ۱.۷ میلیون بشکه در روز به حدود ۲۶۰ هزار بشکه کاهش یافته است. محدودیت دسترسی به ارز و مسیرهای تجاری نیز فشار مضاعفی بر اقتصاد ایجاد کرده است.
همزمان هنوز نشانهای از یک گشایش سیاسی سریع دیده نمیشود. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، سوم سپتامبر اعلام کرد واشنگتن تا زمانی که حملات ایران به کشتیهای تجاری متوقف نشود وارد مذاکره نخواهد شد؛ موضوعی که نشان میدهد دستکم در کوتاهمدت، ریسک سیاسی همچنان بالاست.
همین شرایط نیز دلار را در روزهای اخیر به رکوردهای تازه رسانده و نرخ بازار آزاد از محدوده ۲۲۰ هزار تومان عبور کرده است.
دلار تا کجا میتواند اصلاح کند؟
مهمترین محدودهای که اکنون میتوان زیر نظر داشت حوالی ۲۰۰ هزار تومان است. کاهش دلار از ۲۲۱ هزار تومان به ۲۰۰ هزار تومان به معنای اصلاحی در حدود ۹ تا ۱۰ درصد خواهد بود؛ اصلاحی که با رفتار دلار پس از برخی جهشهای قبلی نیز چندان دور از ذهن نیست.
از سوی دیگر عدد ۲۰۰ هزار تومان یک مرز روانی مهم برای بازار محسوب میشود. در صورتی که اتفاق سیاسی مثبت بزرگی رخ ندهد و شرایط فعلی در فروش نفت، تحریم و محاصره ادامه داشته باشد، میتوان محدوده ۱۹۵ تا ۲۰۰ هزار تومان را نخستین منطقه جدی حمایتی بازار در نظر گرفت.
به همین دلیل سناریوی پایه میتواند این باشد که دلار پس از هیجان اخیر بخشی از رشد خود را پس بدهد، اما در شرایط فعلی انتظار بازگشت سریع به قیمتهای بسیار پایینتر چندان با متغیرهای بنیادی اقتصاد سازگار نیست.
یک خبر سیاسی میتواند تمام محاسبات را عوض کند
بازار ارز ایران اکنون بیش از هر متغیر دیگری به سیاست وابسته است. اگر مذاکرات جدی آغاز شود، محاصره کاهش پیدا کند یا توافقی شکل بگیرد که چشمانداز فروش نفت و دسترسی ایران به منابع ارزی را تغییر دهد، اصلاح دلار میتواند بسیار عمیقتر از محدوده ۲۰۰ هزار تومان باشد.
اما در سناریوی تداوم وضعیت موجود، ۲۰۰ هزار تومان میتواند کف مهم کوتاهمدت دلار باشد و عبور پایدار به زیر این محدوده نیازمند تغییر جدی در انتظارات سیاسی و اقتصادی است.
فعلاً انتظار دلار ۲۵۰ هزار تومانی نداشته باشیم؟
نمودار یک پیام دیگر هم دارد. دلار در کمتر از سه هفته تقریباً ۲۰ درصد رشد کرده است و بخش بزرگی از شوک اخیر با سرعت زیادی در قیمت منعکس شده؛ بنابراین حتی اگر روند بلندمدت نرخ ارز همچنان صعودی باقی بماند، انتظار یک حرکت شارپ دیگر بلافاصله پس از این جهش منطقی نیست.
به بیان ساده، اصلاح دلار به معنای پایان روند صعودی آن نیست. بازار میتواند مدتی عقبنشینی کند، در محدودههای پایینتر تثبیت شود و سپس بسته به وضعیت سیاسی مسیر بعدی خود را انتخاب کند.
بر اساس الگویی که در ماههای اخیر دیدهایم، محدوده ۲۰۰ هزار تومان اکنون یکی از مهمترین نقاطی است که باید زیر نظر داشت؛ مگر آنکه خبر سیاسی تازهای دوباره قواعد بازی در بازار ارز را تغییر دهد.
