با کالابرگ ۱.۵ میلیون تومانی چند قلم کالای اساسی می توان خرید؟ / فاصله ۱۰ میلیون تومانی با هزینه خانوار چهارنفره + جدول
افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ الکترونیکی، مبلغ حمایت دولت از برخی مشمولان را به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسانده است؛ اما بررسی هزینه ۱۱ قلم کالای اساسی نشان می‌دهد این اعتبار همچنان فاصله زیادی با هزینه واقعی تأمین سبد غذایی خانوار دارد.
برآوردها حاکی از آن است که خرید سبد مورد بررسی برای یک نفر در نیمه مهرماه ۱۴۰۵ حدود ۴ میلیون و ۱۲۷ هزار تومان هزینه دارد و اعتبار جدید تنها ۳۶.۳ درصد این مبلغ را پوشش می‌دهد. این وضعیت در شرایطی رخ داده که تورم نقطه‌به‌نقطه گروه خوراکی‌ها در شهریورماه از ۱۲۱ درصد عبور کرده است.
بیشتر بخوانید:
پنجره ملی خدمات دولت هوشمند برای دهک‌بندی یارانه/ آیا خوداظهاری کالابرگ باعث تغییر دهک می‌شود؟
افزایش اعتبار کالابرگ به ۱.۵ میلیون تومان؛ آیا قدرت خرید بیشتر شده است؟
افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ الکترونیکی از شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵ برای نخستین گروه از مشمولان اجرایی شد. بر اساس اعلام وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اعتبار این گروه از یک میلیون تومان به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان افزایش یافته است؛ رشدی معادل ۵۰ درصد.
این افزایش پس از چند ماه ثابت ماندن اعتبار کالابرگ اتفاق افتاده است؛ دوره‌ای که در آن قیمت بسیاری از کالاهای اساسی از جمله برنج، روغن، گوشت، لبنیات و تخم‌مرغ افزایش یافته بود.
با این حال، افزایش اسمی اعتبار لزوماً به معنای بهبود متناسب قدرت خرید خانوارها نیست. برای ارزیابی اثر واقعی این سیاست باید مبلغ جدید کالابرگ را با هزینه روز خرید کالاهای اساسی مقایسه کرد.
محاسبات منتشرشده در اقتصادنیوز، با استناد به مقادیر اعلامی وزارت رفاه و قیمت‌های گزارش‌شده در بازار در روزهای منتهی به ۱۸ مهرماه، نشان می‌دهد هزینه تهیه سبد ۱۱ قلم کالای اساسی برای هر نفر به حدود ۴ میلیون و ۱۲۷ هزار تومان رسیده است.
هزینه سبد ۱۱ قلم کالای اساسی چقدر است؟
برآورد هزینه سبد غذایی نشان می‌دهد اعتبار یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومانی، با وجود افزایش اخیر، برای تأمین تمام مقادیر تعیین‌شده کافی نیست. بخش عمده هزینه خرید همچنان باید از درآمد خانوار پرداخت شود.
بر اساس این محاسبات، وضعیت پوشش هزینه سبد با اعتبار قبلی و جدید به شرح زیر است:
| شاخص | مبلغ یا سهم |
|---|---|
| هزینه سبد ۱۱ قلم کالای اساسی برای هر نفر | ۴,۱۲۷,۴۰۰ تومان |
| اعتبار قبلی کالابرگ | ۱,۰۰۰,۰۰۰ تومان |
| سهم پوشش با اعتبار قبلی | ۲۴.۲ درصد |
| اعتبار جدید کالابرگ | ۱,۵۰۰,۰۰۰ تومان |
| سهم پوشش با اعتبار جدید | ۳۶.۳ درصد |
| هزینه باقی‌مانده برای هر نفر | ۲,۶۲۷,۴۰۰ تومان |
بنابراین، افزایش اعتبار باعث شده سهم پوشش هزینه سبد حدود ۱۲.۱ واحد درصد بیشتر شود؛ با این حال، نزدیک به ۶۴ درصد هزینه خرید این اقلام همچنان خارج از پوشش کالابرگ باقی می‌ماند.
به بیان ساده، فردی که یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان اعتبار دریافت می‌کند، برای تهیه تمام مقادیر در نظر گرفته‌شده در این سبد باید حدود ۲ میلیون و ۶۲۷ هزار تومان دیگر از منابع شخصی خود هزینه کند.
برنج و گوشت قرمز؛ دو قلم پرهزینه‌تر سبد غذایی
یکی از نکات قابل‌توجه در محاسبات، سهم بالای برنج و گوشت قرمز از هزینه خرید کالاهای اساسی است. بر اساس نرخ‌های مورد استفاده در گزارش، خرید دو کیلوگرم برنج ایرانی حدود ۸۴۵ هزار تومان هزینه دارد. هزینه نیم کیلوگرم گوشت منجمد گوساله نیز به حدود ۷۷۲ هزار و ۵۰۰ تومان می‌رسد.
در نتیجه، مجموع هزینه این دو قلم به یک میلیون و ۶۱۷ هزار و ۵۰۰ تومان می‌رسد؛ رقمی که به‌تنهایی از کل اعتبار یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومانی کالابرگ بیشتر است.
این یعنی حتی پیش از خرید سایر اقلام ضروری مانند شیر، پنیر، ماست، مرغ، تخم‌مرغ، روغن، حبوبات، ماکارونی و قند و شکر، اعتبار حمایتی یک نفر به پایان می‌رسد.
البته باید توجه داشت که این محاسبه به مقادیر مشخص‌شده در سبد مورد بررسی مربوط است و به معنای آن نیست که همه خانوارها دقیقاً همین ترکیب خرید را دارند.
کالابرگ یک خانواده چهارنفره چقدر از هزینه‌ها را پوشش می‌دهد؟
اگر هزینه سبد غذایی یک نفر برای چهار عضو خانواده در نظر گرفته شود، مجموع هزینه تهیه ۱۱ قلم کالای اساسی به حدود ۱۶ میلیون و ۵۰۹ هزار و ۶۰۰ تومان می‌رسد.
در مقابل، اگر اعتبار هر چهار نفر به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان افزایش یابد، مجموع کالابرگ خانواده به ۶ میلیون تومان خواهد رسید.
| شاخص خانوار چهارنفره | مبلغ |
|---|---|
| هزینه برآوردی سبد ۱۱ قلمی | ۱۶,۵۰۹,۶۰۰ تومان |
| مجموع اعتبار قبلی | ۴,۰۰۰,۰۰۰ تومان |
| مجموع اعتبار جدید | ۶,۰۰۰,۰۰۰ تومان |
| هزینه باقی‌مانده پس از استفاده از اعتبار جدید | ۱۰,۵۰۹,۶۰۰ تومان |
بر این اساس، خانواده چهارنفره برای خرید تمام مقادیر در نظر گرفته‌شده در سبد غذایی باید حدود ۱۰ میلیون و ۵۱۰ هزار تومان دیگر از منابع شخصی خود تأمین کند.
این محاسبه با فرض تخصیص اعتبار یکسان به هر چهار عضو خانواده و مصرف سرانه برابر انجام شده است. همچنین، هزینه‌های مربوط به نان، میوه، سبزیجات و سایر مواد غذایی خارج از سبد در این رقم لحاظ نشده است؛ بنابراین، رقم نهایی هزینه خوراک خانوار می‌تواند بیشتر باشد.
تورم ۱۲۱ درصدی خوراکی‌ها چه اثری بر کالابرگ داشته است؟
ثابت ماندن اعتبار یک میلیون تومانی کالابرگ از دی‌ماه ۱۴۰۴ تا پیش از افزایش مهرماه، در شرایط رشد قیمت مواد غذایی، به معنای کاهش تدریجی قدرت خرید واقعی آن بوده است.
در همین دوره، بسیاری از اقلام ضروری از جمله روغن، برنج، گوشت، لبنیات و تخم‌مرغ با افزایش قیمت روبه‌رو شدند. بر اساس گزارش مورد استناد، تورم نقطه‌به‌نقطه گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات در شهریورماه به بیش از ۱۲۱ درصد رسید.
افزایش ۵۰ درصدی اعتبار کالابرگ در مهرماه می‌تواند بخشی از این فشار را جبران کند؛ اما برای سنجش دقیق میزان جبران کاهش قدرت خرید، باید هزینه یک سبد ثابت از کالاها را در ابتدای اجرای طرح و زمان حاضر مقایسه کرد.
به همین دلیل، مقایسه مستقیم تورم نقطه‌ای ۱۲۱.۸ درصدی با افزایش ۵۰ درصدی اعتبار، به‌تنهایی میزان دقیق عقب‌ماندگی کالابرگ را نشان نمی‌دهد. با این حال، فاصله میان هزینه فعلی سبد غذایی و اعتبار اختصاص‌یافته، محدود بودن پوشش حمایتی را به‌روشنی نشان می‌دهد.
آیا اعتبار کالابرگ باید متناسب با تورم افزایش یابد؟
یکی از موضوعات مهم در ارزیابی طرح کالابرگ، سازوکار حفظ قدرت خرید خانوارها در برابر افزایش قیمت‌هاست.
بر اساس گزارش اقتصادنیوز، هیئت وزیران در ۱۰ دی‌ماه ۱۴۰۴ آیین‌نامه «تضمین امنیت غذایی و بهبود معیشت مردم» را تصویب کرد. در این آیین‌نامه، ارزیابی فصلی تغییر هزینه اقلام سبد کالابرگ و جبران افزایش هزینه از محل منابع پیش‌بینی‌شده، از جمله موضوعات مورد توجه قرار گرفته است.
با این حال، اعتبار یک میلیون تومانی طی چند ماه ثابت ماند و افزایش جدید در مهرماه اجرایی شد. این مسئله بار دیگر این پرسش را مطرح می‌کند که آیا تعدیل اعتبار کالابرگ در آینده به‌صورت منظم و متناسب با تغییر هزینه کالاهای اساسی انجام خواهد شد یا خیر.
اگر اعتبار حمایتی با فاصله زمانی طولانی افزایش یابد، ممکن است بخشی از اثر آن پیش از پرداخت‌های بعدی، در نتیجه رشد قیمت‌ها از بین برود. بنابراین، علاوه بر میزان افزایش اعتبار، زمان‌بندی و نحوه تعدیل آن نیز در حفظ قدرت خرید خانوارها اهمیت دارد.
آیا کالابرگ ۱.۵ میلیون تومانی برای تأمین سفره خانوار کافی است؟
افزایش اعتبار کالابرگ از یک میلیون به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان، گامی در جهت تقویت حمایت معیشتی از مشمولان است؛ اما ارقام هزینه سبد غذایی نشان می‌دهد این افزایش به‌تنهایی برای تأمین کامل ۱۱ قلم کالای اساسی کافی نیست.
بر اساس محاسبات مورد استناد، اعتبار جدید تنها ۳۶.۳ درصد هزینه سبد یک نفر را پوشش می‌دهد. برای یک خانواده چهارنفره نیز، با فرض دریافت مجموعاً ۶ میلیون تومان اعتبار، حدود ۱۰.۵ میلیون تومان از هزینه برآوردی سبد همچنان باید از منابع دیگر تأمین شود.
این ارقام تنها به کالاهای منتخب در سبد مورد بررسی مربوط هستند و سایر هزینه‌های زندگی را شامل نمی‌شوند. در نتیجه، اثر واقعی کالابرگ بر معیشت خانوار به قیمت روز مواد غذایی، ترکیب خرید، تعداد اعضای خانواده و میزان اعتبار دریافتی بستگی دارد.
در مجموع، افزایش ۵۰۰ هزار تومانی کالابرگ می‌تواند بخشی از فشار گرانی مواد غذایی را کاهش دهد؛ اما تا زمانی که اعتبار حمایتی با هزینه واقعی سبد کالاهای اساسی تناسب پیدا نکند، بخش بزرگی از هزینه تأمین سفره خانوار همچنان بر دوش مردم خواهد بود.
