یارانه مهر چه کسانی ممکن است قطع شود؟ / این ۶ تغییر را قبل از واریز بررسی کنید
با نزدیک شدن به واریز یارانه مهر، دوباره این سؤال برای بسیاری از خانوارها مطرح شده که آیا تغییر درآمد، خرید خودرو، داشتن ملک یا حتی تغییر تعداد اعضای خانوار میتواند باعث حذف یارانه شود؟
بررسی آخرین قواعد اعلامشده نشان میدهد اطلاعات اقتصادی خانوارها مرتب بهروزرسانی میشود و سه شاخص درآمد، خودرو و املاک همچنان از مهمترین معیارهای بررسی پروندههای یارانهای هستند؛ با این حال هر تغییر دهک بهمعنای قطع خودکار یارانه نیست.
فهرست یارانهبگیران عدد ثابتی نیست. اطلاعات پایگاه رفاه ایرانیان بهصورت دورهای بهروزرسانی میشود و همین مسئله میتواند باعث ورود یا خروج برخی خانوارها از گروههای مختلف شود. در شهریور تعداد افراد حاضر در دهکهای اول تا سوم حدود ۲۳ هزار نفر کمتر از مرداد بود، در حالی که آمار تازه نشان میدهد تعداد مشمولان دهکهای چهارم تا نهم نیز در فاصله مرداد تا شهریور بیش از ۱۰۴ هزار نفر افزایش پیدا کرده است. این تغییرات نشان میدهد وضعیت خانوارها دائماً در حال بازبینی است.
آیا یارانه مهر دوباره حذف میشود؟
تا این لحظه اطلاعیهای مبنی بر «حذف عمومی و یکباره» گروه تازهای از یارانهبگیران در مهر منتشر نشده است. بنابراین هر خبری که از قطع قطعی یارانه تمام خانوارهای یک دهک صحبت کند، نیاز به احتیاط دارد.
از سوی دیگر، وزیر تعاون پیشتر اعلام کرده بود که از دیماه، صرف قرار گرفتن در یک دهک مشخص بهتنهایی معیار دریافت یا حذف یارانه نیست و ارزیابیها به اطلاعات اقتصادی خانوار متکی شده است.
برای رسیدگی به اعتراض افرادی که یارانه آنها قطع شده نیز سه شاخص مشخص اعلام شده است: مجموع درآمد خانوار، مجموع ارزش خودروهای خانوار و مجموع ارزش املاک و مستغلات.
بنابراین اگر یکی از شرایط اقتصادی خانواده نسبت به ماههای قبل تغییر کرده باشد، احتمال بازبینی وضعیت وجود دارد.
۱. درآمد خانوار بالا رفته است
اولین موردی که میتواند وضعیت خانوار را تغییر دهد، افزایش درآمد اعضای خانواده است.
بر اساس معیار اعلامشده برای بررسی اعتراض یارانههای قطعشده، سقف درآمد برای خانوار یکنفره ۳۰ میلیون تومان در ماه، خانوار دونفره ۳۶ میلیون تومان و خانوار سهنفره ۴۲ میلیون تومان عنوان شده و برای هر عضو اضافه، ۶ میلیون تومان به سقف افزوده میشود.
این اعداد بهطور مشخص برای رسیدگی به اعتراض خانوارهای حذفشده اعلام شدهاند؛ بنابراین نباید آنها را بهعنوان فرمول قطعی حذف همه یارانهبگیران تعبیر کرد.
با این حال، اگر درآمد رسمی اعضای خانوار نسبت به قبل به شکل محسوسی افزایش پیدا کرده باشد، این تغییر میتواند در ارزیابی اقتصادی خانوار مؤثر باشد.
۲. خودرو گرانقیمت به نام اعضای خانوار آمده است
مالکیت خودرو نیز یکی از شاخصهای اعلامشده است.
طبق معیار رسمی رسیدگی به اعتراضها، اگر مجموع ارزش خودروهای خانوار از ۵ میلیارد تومان بیشتر باشد، اعتراض فرد به حذف یارانه پذیرفته نمیشود.
نکته مهم این است که ملاک، فقط خودروی سرپرست خانوار نیست؛ بلکه مجموع ارزش خودروهای متعلق به اعضای خانوار مورد بررسی قرار میگیرد.
بنابراین خرید خودروی جدید یا انتقال یک خودرو به نام یکی از اعضای خانواده میتواند وضعیت دارایی خانوار را تغییر دهد.
۳. ارزش املاک خانوار افزایش پیدا کرده است
ملک نیز در ارزیابیهای اقتصادی نقش دارد.
طبق ضوابط اعلامشده، اگر مجموع ارزش املاک و مستغلات خانوار بیش از ۵۰ میلیارد تومان باشد، امکان پذیرش اعتراض برای بازگشت یارانه وجود نخواهد داشت.
البته صرف داشتن یک خانه معمولی به معنای حذف یارانه نیست. آنچه اهمیت دارد، ارزش مجموع داراییهای ملکی خانوار است.
به همین دلیل تیترهایی مانند «خانه به نامتان باشد یارانه قطع میشود» دقیق نیستند؛ داشتن ملک بهتنهایی ملاک حذف نیست.
۴. خودرو یا ملکی را فروختهاید اما هنوز در اطلاعات رسمی به نام شماست
یکی از مشکلاتی که میتواند برای برخی خانوارها ایجاد شود، تفاوت اطلاعات واقعی با اطلاعات ثبتشده در سامانههای دولتی است.
مثلاً ممکن است فرد خودرویی را فروخته باشد، اما مراحل انتقال سند کامل نشده باشد یا دارایی همچنان در سوابق رسمی به نام او دیده شود.
از آنجا که ارزیابی رفاهی بر اساس اطلاعات دستگاههای مختلف انجام میشود، این نوع مغایرت میتواند تصویر نادرستی از وضعیت اقتصادی خانوار ایجاد کند.
بنابراین افرادی که دارایی خود را فروختهاند، بهتر است از تکمیل انتقال رسمی آن اطمینان داشته باشند.
۵. ترکیب خانواده تغییر کرده است
ازدواج، طلاق، فوت، تولد فرزند یا جداسازی اعضای خانوار میتواند ساختار یک خانواده را تغییر دهد.
دادههای منتشرشده در سال ۱۴۰۵ نیز نشان میدهد تغییر ساختار خانوارها یکی از عوامل جابهجایی آماری مشمولان یارانه بوده است.
این مسئله اهمیت زیادی دارد، زیرا درآمد و دارایی در سطح خانوار بررسی میشود. برای مثال، جدا شدن یک عضو از خانوار میتواند هم تعداد اعضا و هم درآمد و دارایی منتسب به آن خانوار را تغییر دهد.
۶. اطلاعات اقتصادی خانوار در پایگاه رفاه بهروزرسانی شده است
ممکن است فرد هیچ اقدام خاصی انجام نداده باشد اما با اتصال اطلاعات جدید بانکی، ثبتی، مالیاتی یا دارایی به پایگاه رفاه، وضعیت او دوباره بررسی شود.
در ماههای گذشته نیز دولت بر بهروزرسانی و یکپارچهسازی اطلاعات اقتصادی خانوارها تأکید کرده است.
به همین دلیل ممکن است خانواری برای مدت طولانی در یک وضعیت قرار داشته باشد اما پس از بهروزرسانی دادهها، جایگاه اقتصادی آن تغییر کند.
تغییر دهک یعنی یارانه حتماً قطع میشود؟
خیر.
این یکی از مهمترین نکاتی است که باید در نظر گرفت. دهکبندی و قطع یارانه دقیقاً یک چیز نیستند.
ممکن است خانواری از یک دهک به دهک دیگر منتقل شود ولی همچنان مشمول یارانه باقی بماند. آمار شهریور نیز نشان میدهد بیش از ۴۵ میلیون نفر در دهکهای چهارم تا نهم همچنان یارانه نقدی دریافت کردهاند.
بنابراین بالا رفتن دهک الزاماً به معنی حذف فوری یارانه نیست.
از کجا بفهمیم یارانه مهر قطع شده است؟
ملاک نهایی، وضعیت ثبتشده برای خانوار و واریز یارانه در زمان مقرر است. در شهریور، یارانه دهکهای اول تا سوم در ۲۵ شهریور و یارانه دهکهای چهارم تا نهم در پایان ماه واریز شد.
اگر خانواری که ماه قبل یارانه دریافت کرده در مهر مبلغی دریافت نکند، ابتدا باید مشخص شود موضوع مربوط به حذف یارانه، تغییر ساختار خانوار، مشکل حساب بانکی یا کسورات و تعهدات مالی است.
در مجموع، مهمترین توصیه برای خانوارهایی که نگران یارانه مهر هستند این است که به جای تمرکز صرف بر شماره دهک، درآمد خانوار، ارزش خودروها، املاک و اطلاعات ثبتشده اعضای خانواده را بررسی کنند؛ زیرا ارزیابی جدید یارانه بیش از گذشته به تصویر واقعی وضعیت اقتصادی خانوار وابسته شده است.
