گندمکاران بخوانند / تکلیف قیمت خرید تضمینی گندم چه شد؟ آخرین خبر از نرخ ۸۵ هزار تومانی و مطالبات کشاورزان
قیمت خرید تضمینی گندم برای سال زراعی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ هنوز به‌صورت نهایی تعیین و ابلاغ نشده است. با وجود گذشت بیش از سه هفته از آغاز سال زراعی جدید، اختلاف‌نظر بر سر نرخ خرید گندم ادامه دارد و رقم پیشنهادی ۸۵ هزار تومان برای هر کیلوگرم نیز تاکنون به مصوبه قطعی تبدیل نشده است. در همین حال، بخشی از مطالبات گندمکاران از خرید محصول سال گذشته همچنان در انتظار تسویه قرار دارد؛ وضعیتی که تأمین هزینه‌های کشت پاییزه را برای کشاورزان دشوارتر کرده است.
به گزارش راهبرد فردا، کشاورزان در حالی وارد فصل جدید تولید شده‌اند که هنوز پاسخ دو پرسش اساسی را نمی‌دانند: گندمی که امسال می‌کارند، سال آینده با چه قیمتی از آنها خریداری خواهد شد و باقی‌مانده پول محصول قبلی چه زمانی به حسابشان می‌نشیند؟ این بلاتکلیفی در شرایطی ادامه دارد که هزینه بذر، کود، سم، ماشین‌آلات و سایر نهاده‌های تولید افزایش یافته و تصمیم‌گیری درباره سطح زیرکشت به محاسبه دقیق هزینه و درآمد نیاز دارد.
قیمت خرید تضمینی گندم ۱۴۰۵–۱۴۰۶ چقدر شد؟
آخرین اظهارات منتشرشده نشان می‌دهد هنوز توافق نهایی بر سر قیمت خرید تضمینی گندم حاصل نشده است. علیقلی ایمانی، مدیرعامل بنیاد ملی گندمکاران، در روزهای اخیر از ادامه اختلاف‌نظر میان دولت و نمایندگان بخش کشاورزی خبر داده و بر ضرورت تعیین نرخ متناسب با هزینه واقعی تولید تأکید کرده است.
در همین حال، رقم ۸۵ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم گندم به‌عنوان یکی از پیشنهادهای اصلی مطرح شده است. محمدجواد عسکری، رئیس کمیسیون کشاورزی مجلس، نیز پیش‌تر اعلام کرده بود که این رقم در شورای قیمت‌گذاری مطرح شده، اما هنوز نهایی نشده است.
بنابراین گندمکاران باید میان قیمت پیشنهادی و قیمت مصوب تفاوت قائل شوند. تا زمانی که شورای قیمت‌گذاری تصمیم نهایی را اتخاذ نکند و نرخ برای اجرا ابلاغ نشود، نمی‌توان رقم ۸۵ هزار تومان را قیمت قطعی خرید تضمینی گندم در سال زراعی جدید دانست.
جدول آخرین وضعیت قیمت خرید تضمینی گندم و مطالبات
| موضوع | آخرین وضعیت اعلام‌شده |
|---|---|
| سال زراعی مورد بررسی | ۱۴۰۵–۱۴۰۶ |
| قیمت پیشنهادی هر کیلو گندم | ۸۵ هزار تومان |
| قیمت نهایی خرید تضمینی | هنوز ابلاغ نشده |
| وضعیت تصمیم‌گیری | ادامه بررسی و اختلاف‌نظر درباره نرخ |
| مجموع پرداختی اعلام‌شده تا ۸ مهر | حدود ۳۹۰.۲ همت |
| وضعیت مطالبات باقی‌مانده | تسویه کامل هنوز تأیید نشده |
| زمان قطعی تسویه نهایی | نیازمند اعلام رسمی |
مبالغ پرداختی جدول مربوط به آخرین مراحل گزارش‌شده از تسویه مطالبات است و نباید به‌عنوان مانده قطعی بدهی دولت در روز انتشار این گزارش تلقی شود.
چرا قیمت ۸۵ هزار تومانی گندم هنوز تصویب نشده است؟
یکی از مهم‌ترین دلایل اختلاف‌نظر، نحوه محاسبه هزینه واقعی تولید است. نمایندگان گندمکاران معتقدند قیمت خرید تضمینی باید به اندازه‌ای باشد که افزایش هزینه نهاده‌ها، خدمات کشاورزی و تورم را پوشش دهد و در عین حال انگیزه لازم برای ادامه تولید را حفظ کند.
از سوی دیگر، تعیین قیمت خرید تضمینی برای دولت یک تعهد مالی گسترده ایجاد می‌کند. هر مقدار افزایش در نرخ خرید، با توجه به حجم بالای گندم خریداری‌شده، به منابع بودجه‌ای قابل‌توجهی نیاز دارد. همین موضوع باعث می‌شود تصمیم‌گیری درباره نرخ نهایی، علاوه بر محاسبات بخش کشاورزی، تحت تأثیر ملاحظات مالی دولت قرار بگیرد.
وزارت جهاد کشاورزی نیز در توضیح تأخیر اعلام نرخ جدید، به ضرورت لحاظ کردن افزایش هزینه‌های تولید ناشی از تورم اشاره کرده است. با این حال، کشاورزان انتظار دارند این محاسبات پیش از آغاز فصل کشت به نتیجه برسد، نه زمانی که بخش مهمی از تصمیم‌های تولید گرفته شده است.
مهلت قانونی تعیین قیمت گندم گذشته است
بر اساس قانون اصلاح قانون تضمین خرید محصولات اساسی کشاورزی، جلسات شورای قیمت‌گذاری باید دست‌کم سه ماه پیش از آغاز سال زراعی تشکیل شود و قیمت‌ها حداکثر تا پایان تیرماه تعیین شوند. مصوبات شورا نیز باید ظرف مدت تعیین‌شده برای اجرا ابلاغ و اعلام عمومی شوند.
با این حساب، مسئله فقط چند هفته تأخیر اداری نیست. کشاورزان سال زراعی جدید را در حالی آغاز کرده‌اند که موعد قانونی تعیین قیمت سپری شده است.
اهمیت این موضوع زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم کشاورز برای تصمیم‌گیری درباره کشت گندم باید از ماه‌ها قبل هزینه‌های خود را برآورد کند. اگر قیمت فروش محصول نامشخص باشد، محاسبه سود و زیان کشت نیز با ابهام مواجه می‌شود.
مطالبات گندمکاران چه شد؟ آخرین وضعیت واریزی‌ها
در کنار بلاتکلیفی قیمت جدید، پرداخت‌نشدن کامل بهای گندم خریداری‌شده در فصل گذشته نیز به یکی از دغدغه‌های اصلی تولیدکنندگان تبدیل شده است.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، چهارم مهرماه مجموع پرداختی دولت بابت خرید تضمینی گندم به حدود ۳۴۸.۴ همت رسیده بود. در مرحله بعد، با پرداخت حدود ۴۱.۸ همت دیگر در هشتم مهر، مجموع پرداخت‌ها به حدود ۳۹۰.۲ همت افزایش یافت.
این پرداخت‌ها نشان می‌دهد بخش بزرگی از تعهدات مالی مربوط به خرید گندم انجام شده است، اما افزایش مجموع واریزی‌ها به معنای تسویه کامل مطالبات تمام کشاورزان نیست. وضعیت هر گندمکار می‌تواند با توجه به زمان تحویل محصول، ثبت اطلاعات و مراحل پرداخت متفاوت باشد.
در روزهای اخیر نیز وعده‌هایی درباره تسویه باقی‌مانده مطالبات مطرح شده است. با این حال، تا زمانی که پرداخت کامل از سوی مرجع مسئول تأیید نشود، نمی‌توان پرونده بدهی به گندمکاران را بسته‌شده دانست.
چرا تأخیر در پرداخت پول گندم برای کشت پاییزه خطرناک است؟
پول فروش گندم برای بسیاری از کشاورزان صرفاً درآمد پایان فصل نیست؛ بخش مهمی از سرمایه لازم برای شروع کشت بعدی نیز از همین محل تأمین می‌شود.
کشاورزی که محصول خود را به دولت تحویل داده، برای آماده‌سازی زمین، خرید بذر و کود، پرداخت دستمزد کارگران و تأمین هزینه ماشین‌آلات به نقدینگی نیاز دارد. اگر بهای محصول قبلی با تأخیر پرداخت شود، او ناچار است بخشی از این هزینه‌ها را از محل پس‌انداز، فروش دارایی یا دریافت اعتبار تأمین کند.
این مشکل در شرایط تورمی شدیدتر می‌شود. زیرا حتی اگر مبلغ طلب کشاورز تغییر نکند، هزینه نهاده‌هایی که باید برای فصل جدید خریداری کند ممکن است افزایش یافته باشد. در نتیجه، تأخیر در پرداخت علاوه بر فشار نقدینگی، قدرت خرید منابع تولیدکننده را نیز کاهش می‌دهد.
ادامه این وضعیت می‌تواند بر کیفیت عملیات کشت، میزان استفاده از نهاده‌ها و تصمیم کشاورزان درباره سطح زیرکشت گندم اثر بگذارد. چنین پیامدی در بلندمدت تنها به درآمد کشاورز محدود نمی‌شود و می‌تواند هزینه تأمین گندم موردنیاز کشور را نیز افزایش دهد.
آیا گندم ۸۵ هزار تومانی برای کشاورزان به‌صرفه است؟
پاسخ به این پرسش به هزینه تولید در مناطق مختلف بستگی دارد. شرایط تولید گندم آبی و دیم یکسان نیست و عواملی مانند عملکرد در هکتار، هزینه آب، میزان مصرف کود، قیمت بذر و هزینه برداشت می‌توانند سودآوری نهایی را تغییر دهند.
برای روشن شدن اهمیت نرخ پیشنهادی، می‌توان درآمد ناخالص فروش محصول را در چند سطح عملکرد محاسبه کرد.
| میزان برداشت از هر هکتار | درآمد ناخالص با نرخ پیشنهادی ۸۵ هزار تومان |
|---|---|
| ۲ تن | ۱۷۰ میلیون تومان |
| ۳ تن | ۲۵۵ میلیون تومان |
| ۴ تن | ۳۴۰ میلیون تومان |
| ۵ تن | ۴۲۵ میلیون تومان |
| ۶ تن | ۵۱۰ میلیون تومان |
این جدول صرفاً یک محاسبه فرضی بر مبنای نرخ پیشنهادی است و به معنای تصویب قیمت ۸۵ هزار تومانی یا سود خالص کشاورز نیست. برای محاسبه سود واقعی باید تمام هزینه‌های تولید از درآمد فروش کسر شود.
به همین دلیل، تعیین قیمت خرید تضمینی بدون بررسی دقیق هزینه‌های تولید می‌تواند به برآورد نادرست از وضعیت اقتصادی گندمکاران منجر شود.
تأخیر در تعیین نرخ گندم چه اثری بر تولید سال آینده دارد؟
گندم از محصولات راهبردی کشور است و تصمیم کشاورزان درباره سطح زیرکشت آن مستقیماً بر میزان تولید داخلی اثر می‌گذارد. هرچه درآمد مورد انتظار تولیدکننده نامطمئن‌تر باشد، برنامه‌ریزی برای کشت دشوارتر خواهد شد.
اگر قیمت خرید تضمینی با هزینه‌های واقعی تولید تناسب نداشته باشد، ممکن است بخشی از کشاورزان به کاهش سطح زیرکشت، تغییر محصول یا کاهش هزینه‌های ضروری تولید فکر کنند. البته میزان تحقق این رفتارها به شرایط آب‌وهوایی، امکانات هر منطقه و گزینه‌های جایگزین بستگی دارد.
از سوی دیگر، تأخیر در پرداخت مطالبات می‌تواند حتی برای کشاورزانی که قصد ادامه کشت گندم دارند، مشکل ایجاد کند. تولیدکننده ممکن است همچنان گندم بکارد، اما به دلیل کمبود نقدینگی نتواند نهاده‌های موردنیاز را در زمان مناسب تهیه کند.
در چنین شرایطی، مسئله امنیت غذایی فقط با تعیین یک قیمت بالا حل نمی‌شود. پرداخت به‌موقع مطالبات، دسترسی به نهاده‌ها و ثبات در سیاست‌گذاری نیز به همان اندازه اهمیت دارند.
قیمت خرید تضمینی گندم چه زمانی اعلام می‌شود؟
با وجود ادامه مذاکرات و بررسی پیشنهادهای مطرح‌شده، در آخرین اطلاعیه‌های قابل اتکا تا ۲۴ مهر، تاریخ قطعی برای اعلام نرخ نهایی مشخص نشده است.
بر همین اساس، هر عددی که در فضای مجازی با عنوان «قیمت قطعی گندم ۱۴۰۵–۱۴۰۶» منتشر می‌شود باید با مصوبه رسمی شورای قیمت‌گذاری و ابلاغ وزارت جهاد کشاورزی تطبیق داده شود.
برای گندمکاران، اکنون دو تصمیم اهمیت فوری دارد: نخست تعیین و اعلام نرخ خرید تضمینی متناسب با هزینه‌های تولید و دوم تسویه کامل و قابل پیگیری مطالبات باقی‌مانده از فصل گذشته.
گندمکاران همچنان منتظر دو تصمیم مهم دولت
در حالی که فصل کشت پاییزه آغاز شده، بلاتکلیفی درباره قیمت خرید تضمینی و مطالبات معوق، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان گندم وارد کرده است. پیشنهاد ۸۵ هزار تومانی هنوز به مصوبه قطعی تبدیل نشده و با وجود پرداخت حدود ۳۹۰ همت از مطالبات گزارش‌شده، تسویه کامل همه طلب‌ها نیز تأیید نشده است.
تعیین به‌موقع قیمت و پرداخت پول کشاورزان صرفاً حمایت از یک گروه تولیدکننده نیست؛ بخشی از سیاست تأمین امنیت غذایی کشور است. هرچه تصمیم‌گیری در این دو حوزه بیشتر به تأخیر بیفتد، هزینه برنامه‌ریزی و تأمین مالی کشت جدید برای گندمکاران افزایش خواهد یافت.
اکنون انتظار می‌رود دستگاه‌های مسئول با اعلام شفاف نرخ نهایی، برنامه پرداخت مطالبات و زمان اجرای تصمیم‌ها، به بلاتکلیفی تولیدکنندگانی پایان دهند که باید برای محصول سال آینده از همین امروز سرمایه‌گذاری کنند.
