علائم طاعون جدید چیست؟ / این نشانه‌ها را جدی بگیرید

طاعون یک عفونت باکتریایی ناشی از Yersinia pestis است و بسته به اینکه باکتری کدام بخش بدن را درگیر کند، می‌تواند به شکل‌های متفاوتی بروز کند. نوع خیارکی، نوع عفونت خون و نوع ریوی مهم‌ترین اشکال بیماری هستند و نشانه‌های آنها نیز کاملاً یکسان نیست.

خبرهای اخیر بیشتر درباره احتمال طاعون ریوی در روسیه شکل گرفته است؛ شدیدترین فرم بیماری که ریه‌ها را درگیر می‌کند و برخلاف نوع خیارکی، امکان انتقال مستقیم آن از فرد بیمار به دیگران از طریق ذرات تنفسی وجود دارد.

اولین نشانه‌های طاعون چیست؟

شروع بیماری معمولاً ناگهانی است. فرد ممکن است دچار تب بالا، لرز، سردرد، بدن‌درد و ضعف قابل توجه شود. تهوع و استفراغ نیز در برخی مبتلایان دیده می‌شود.

اما این نشانه‌ها اختصاصی نیستند. آنفلوآنزا، کرونا و بسیاری از عفونت‌های دیگر می‌توانند با همین علائم شروع شوند. به همین دلیل پزشک فقط بر اساس تب یا بدن‌درد نمی‌تواند طاعون را تشخیص دهد و سابقه تماس و آزمایش‌های تشخیصی اهمیت زیادی دارند.

در نوع خیارکی بیماری، یک نشانه شاخص‌تر وجود دارد: تورم شدید و دردناک غدد لنفاوی. این غدد متورم که در پزشکی «بوبو» نامیده می‌شوند معمولاً در کشاله ران، زیر بغل یا گردن دیده می‌شوند و می‌توانند بسیار حساس و دردناک باشند.

این شکل از بیماری بیشتر پس از گزش کک آلوده یا تماس با حیوان آلوده ایجاد می‌شود و انتقال مستقیم آن میان انسان‌ها شایع نیست.

علائم طاعون ریوی متفاوت است

اگر عفونت مستقیماً ریه‌ها را درگیر کند، بیماری می‌تواند بسیار سریع‌تر پیشرفت کند. بیمار ممکن است علاوه بر تب و ضعف، دچار سرفه، درد قفسه سینه، تنگی نفس و اختلال تنفسی شود.

در موارد شدید، خلط می‌تواند خونی شود و وضعیت بیمار در مدت کوتاهی بدتر شود. طاعون ریوی بدون درمان یک بیماری بسیار خطرناک است و به همین دلیل تأخیر در مراجعه پزشکی در فردی که واقعاً در معرض بیماری قرار گرفته اهمیت زیادی دارد.

دوره نهفتگی این فرم بیماری نیز می‌تواند کوتاه باشد و علائم گاهی یک تا چند روز پس از تماس ظاهر می‌شوند. همین سرعت پیشرفت یکی از دلایلی است که مقام‌های بهداشتی در مواجهه با یک مورد مشکوک، افراد نزدیک به بیمار را سریعاً تحت مراقبت قرار می‌دهند.

با این حال یک تفاوت مهم با بسیاری از بیماری‌های خطرناک تاریخی وجود دارد: امروز طاعون با آنتی‌بیوتیک قابل درمان است و اگر درمان زود آغاز شود، احتمال بهبودی به شکل قابل توجهی افزایش پیدا می‌کند.

چه زمانی علائم واقعاً نگران‌کننده‌اند؟

دیدن تب یا سرفه در ایران در شرایط فعلی دلیلی برای تصور ابتلا به طاعون نیست. برای ارزیابی چنین بیماری‌ای، سابقه تماس اهمیت بسیار زیادی دارد.

فردی که اخیراً در منطقه‌ای با مورد تأییدشده طاعون حضور داشته، با بیمار مبتلا تماس نزدیک داشته یا با حیوان مشکوک و لاشه آن در منطقه آلوده تماس پیدا کرده است، در صورت بروز علائم باید وضعیت متفاوتی نسبت به فردی داشته باشد که فقط سرما خورده است.

در طاعون ریوی، تماس نزدیک با فرد مبتلا اهمیت ویژه دارد؛ زیرا ذرات تنفسی می‌توانند عامل بیماری را منتقل کنند. به همین دلیل در صورت تأیید یک مورد، ردیابی افرادی که تماس نزدیک داشته‌اند یکی از اولین اقدامات نظام سلامت است.

بنابراین خطر را نباید بر اساس یک علامت منفرد سنجید. ترکیب علائم، سابقه تماس و وضعیت اپیدمیولوژیک منطقه است که احتمال بیماری را مشخص می‌کند.

آیا طاعون درمان دارد؟

برخلاف تصویری که نام «مرگ سیاه» در ذهن ایجاد می‌کند، طاعون امروز یک بیماری بدون درمان نیست. عامل بیماری باکتری است و چند گروه از آنتی‌بیوتیک‌ها علیه آن مؤثر هستند.

مشکل اصلی زمانی ایجاد می‌شود که بیماری، به‌ویژه نوع ریوی، دیر تشخیص داده شود. این فرم می‌تواند به سرعت پیشرفت کند و به همین دلیل در فردی که سابقه تماس واقعی و علائم سازگار دارد، ارزیابی پزشکی نباید به تأخیر بیفتد.

در شرایط فعلی نیز مهم است که میان هوشیاری و ترس تفاوت بگذاریم. خبری که در روسیه منتشر شده هنوز به معنای شروع یک همه‌گیری طاعون نیست و مورد مرتبطی در ایران نیز تأیید نشده است.

بنابراین تب، سرفه یا بدن‌درد معمولی را نباید به طاعون نسبت داد. اما اگر فردی تماس شناخته‌شده با مورد تأییدشده یا حضور در یک کانون شیوع تأییدشده داشته باشد و سپس دچار تب ناگهانی، تورم دردناک غدد لنفاوی یا علائم شدید تنفسی شود، ارزیابی سریع پزشکی اهمیت پیدا می‌کند.

طاعون بیماری خطرناکی است، اما تفاوت امروز با قرون گذشته در همین نقطه است: پزشکی می‌داند عامل آن چیست، چگونه منتقل می‌شود و چگونه باید درمانش کرد.