حمایت تازه بازنشستگان به چه کسانی می‌رسد؛ درآمد یا دهک، کدام ملاک می‌شود؟
با مطرح شدن افزایش اعتبار کالابرگ برای حدود ۴۰ تا ۴۴ میلیون نفر، یک سؤال مهم برای بازنشستگان ایجاد شده است؛ آیا همه بازنشستگان مشمول حمایت جدید می‌شوند یا دولت بار دیگر براساس دهک‌بندی، گروهی را انتخاب خواهد کرد؟
بررسی آخرین اظهارات مسئولان نشان می‌دهد ماجرا کمی متفاوت است. در طرح فعلی کالابرگ، بازنشستگان جزو گروه‌هایی هستند که اصل برخورداری آنها از کالابرگ صرفاً به شماره دهک وابسته نیست؛ اما افزایش جدید اعتبار کالابرگ قرار نیست الزاماً به تمام بازنشستگان با یک مبلغ یکسان پرداخت شود.
دولت برای پرداخت اعتبار بیشتر به دنبال شناسایی گروه‌هایی است که نیاز معیشتی بیشتری دارند و در این مرحله، علاوه بر اطلاعات درآمدی، وضعیت دارایی خانوار نیز مورد توجه قرار می‌گیرد.
وزیر اقتصاد اعلام کرده حدود ۴۰ تا ۴۴ میلیون نفر برای دریافت اعتبار بیشتر شناسایی شده‌اند. در توضیح معیار شناسایی این افراد، پایین‌تر بودن سطح درآمد از یک حد مشخص و همچنین وضعیت دارایی‌هایی مانند ملک و خودرو مطرح شده است. بنابراین در حمایت جدید، صرفاً اینکه فرد در دهک سوم، چهارم یا پنجم قرار گرفته باشد، تنها ملاک تصمیم‌گیری نخواهد بود.
بازنشسته‌ها خودکار مشمول افزایش می‌شوند؟
خیر؛ باید بین «اصل کالابرگ» و «افزایش اعتبار کالابرگ» تفاوت گذاشت.
بازنشستگان در طرح عمومی کالابرگ جزو گروه‌های مشمول قرار دارند و وزارت تعاون نیز پیش‌تر اعلام کرده بود بازنشستگان بدون در نظر گرفتن شماره دهک، مشمول اصل طرح کالابرگ هستند.
اما وقتی صحبت از اعتبار اضافه می‌شود، شرایط اقتصادی خانوار دوباره بررسی خواهد شد. به همین دلیل ممکن است دو بازنشسته که حقوق تقریباً مشابهی دریافت می‌کنند، به دلیل تفاوت در دارایی، درآمد خانوار یا سایر اطلاعات اقتصادی، وضعیت یکسانی برای دریافت حمایت بیشتر نداشته باشند.
ملاک اصلی؛ حقوق بازنشستگی یا کل درآمد خانوار؟
نکته مهم همین جاست. ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوار فقط به عددی که صندوق بازنشستگی هر ماه واریز می‌کند محدود نمی‌شود.
دولت در نظام حمایت رفاهی به مجموعه‌ای از اطلاعات اقتصادی خانوار دسترسی دارد و در طرح جدید نیز اعلام شده سطح درآمد و وضعیت برخی دارایی‌ها در شناسایی افراد مورد توجه قرار می‌گیرد.
بنابراین ممکن است بازنشسته‌ای مستمری نسبتاً پایینی داشته باشد اما وجود درآمدهای دیگر در خانوار یا دارایی‌های ثبت‌شده بر نتیجه ارزیابی اثر بگذارد. در مقابل، بازنشسته‌ای که درآمد و دارایی محدودی دارد، می‌تواند در گروه هدف حمایت بیشتر قرار گیرد.
هنوز رقم دقیق سقف درآمدی و جزئیات کامل معیارهای بررسی دارایی برای عموم اعلام نشده است؛ بنابراین نمی‌توان یک عدد مشخص برای حقوق بازنشستگی تعیین کرد و گفت هرکس کمتر از آن دریافت می‌کند حتماً مشمول خواهد شد.
چرا برای بعضی‌ها پیامک می‌آید؟
رئیس سازمان برنامه و بودجه اعلام کرده حدود ۴۴ میلیون نفر برای بررسی دریافت حمایت بیشتر شناسایی شده‌اند و قرار است برای بخشی از آنها پیامک ارسال شود تا با تکمیل اظهارنامه، وضعیتشان برای دریافت اعتبار افزایش‌یافته مشخص شود.
در مقابل، افراد تحت پوشش کمیته امداد، بهزیستی و برخی افراد واجد شرایط شناخته‌شده توسط این نهادها برای دریافت افزایش اعتبار نیاز به اقدام جداگانه ندارند. همچنین زمان اجرای افزایش اعتبار، مهرماه اعلام شده است.
برای بازنشستگانی که پیامک مربوط به تکمیل اطلاعات را دریافت می‌کنند، بنابراین خود پیامک به معنی واریز قطعی اعتبار بیشتر نیست؛ بلکه مرحله‌ای برای بررسی نهایی شرایط اقتصادی خانوار خواهد بود.
مبلغ جدید چقدر می‌شود؟
وزیر اقتصاد ابراز امیدواری کرده است که با توجه به منابع قابل تأمین، افزایش اعتبار برای افراد مشمول حداقل حدود ۳۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر باشد.
با این حال این رقم هنوز نباید به‌عنوان مبلغ قطعی در نظر گرفته شود. رقم نهایی به منابعی که سازمان برنامه و بودجه در اختیار طرح قرار می‌دهد و تعداد نهایی افرادی که واجد شرایط شناخته می‌شوند بستگی دارد.
برای نمونه اگر نهایتاً افزایش ۳۰۰ هزار تومانی به ازای هر نفر تصویب شود، اعتبار اضافه یک خانوار دو نفره می‌تواند ۶۰۰ هزار تومان و یک خانوار چهار نفره یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان باشد؛ اما تا زمان اعلام رقم نهایی، این محاسبه صرفاً بر اساس رقم پیشنهادی است.
پس دهک دیگر مهم نیست؟
نه به این معنا که دهک‌بندی کاملاً کنار گذاشته شده باشد. دهک همچنان یکی از ابزارهای دولت برای شناخت وضعیت اقتصادی خانوارهاست؛ اما اظهارات جدید نشان می‌دهد در افزایش تازه کالابرگ، شماره دهک به تنهایی قرار نیست پاسخ نهایی را مشخص کند.
درآمد خانوار، وضعیت دارایی و اطلاعات اقتصادی ثبت‌شده نیز در کنار یکدیگر مورد بررسی قرار می‌گیرند.
در نتیجه پاسخ کوتاه برای بازنشستگان این است: بازنشسته بودن به معنی دریافت قطعی اعتبار اضافه نیست و شماره دهک نیز به تنهایی ملاک نیست. آنچه تعیین‌کننده خواهد بود، نتیجه بررسی وضعیت اقتصادی خانوار در چارچوب معیارهایی است که دولت برای حدود ۴۰ تا ۴۴ میلیون نفر هدف تعریف کرده است.
بازنشستگانی که در روزهای آینده پیامک مربوط به این طرح را دریافت می‌کنند، بهتر است اطلاعات اقتصادی خود را با دقت بررسی و اظهارنامه خواسته‌شده را تکمیل کنند؛ زیرا همین اطلاعات مبنای تشخیص نهایی برای دریافت حمایت بیشتر خواهد بود.
