طاعون روسی به ایران رسیده است؟ / پاسخ وزارت بهداشت

ماجرای موسوم به «طاعون روسی» پس از مرگ یک کارمند جوان مؤسسه تحقیقات ضدطاعون در منطقه ایرکوتسک سیبری خبرساز شد. این فرد پس از ابتلا به ذات‌الریه شدید جان باخت و انتشار ادعاهایی درباره احتمال تماس او با باکتری عامل طاعون باعث شد ده‌ها نفر تحت مراقبت و بررسی پزشکی قرار گیرند.

اما اطلاعات رسمی منتشرشده در روزهای اخیر تصویر محتاطانه‌تری ارائه می‌کنند. مقام‌های روسیه اعلام کرده‌اند در نمونه‌های فرد فوت‌شده میکروارگانیسم مرتبط با فعالیت حرفه‌ای او شناسایی نشده و وضعیت اپیدمیولوژیک منطقه نیز پایدار است. سازمان جهانی بهداشت نیز پس از دریافت اطلاعات از روسیه، خطر فعلی برای جمعیت عمومی را پایین ارزیابی کرده است.

وزارت بهداشت درباره طاعون روسیه چه گفت؟

قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، اعلام کرده است که کشورها بر اساس مقررات بین‌المللی بهداشت موظف‌اند رویدادهایی را که ممکن است پیامد بهداشتی بین‌المللی داشته باشند از مسیر رسمی به سازمان جهانی بهداشت گزارش کنند.

سازمان جهانی بهداشت نیز پس از بررسی اطلاعات، در صورت وجود خطر برای سایر کشورها هشدارهای لازم را برای اعضا ارسال می‌کند. به گفته وزارت بهداشت ایران، تا زمان اعلام این موضع هیچ اطلاعیه یا گزارش رسمی درباره وقوع طاعون در روسیه از طریق این سازوکار به ایران نرسیده است.

بر همین اساس، وزارت بهداشت فعلاً نه وقوع قطعی طاعون در روسیه را تأیید کرده و نه خطری برای ورود آن به ایران اعلام کرده است.

در عین حال مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر تأکید کرده که تحولات مربوط به این موضوع را زیر نظر دارد و در صورت دریافت اطلاعات جدید، اقدامات و اطلاع‌رسانی متناسب انجام خواهد شد.

آیا «طاعون روسی» واقعاً یک بیماری جدید است؟

یکی از نکاتی که در روزهای اخیر باعث ایجاد نگرانی شده، استفاده گسترده از عبارت «طاعون روسی» یا «طاعون جدید» در فضای مجازی است. این عبارت ممکن است این تصور را ایجاد کند که با عامل بیماری‌زای تازه‌ای شبیه آغاز کرونا روبه‌رو هستیم؛ در حالی که چنین چیزی تأیید نشده است.

طاعون یک بیماری شناخته‌شده باکتریایی است که عامل آن Yersinia pestis نام دارد. این بیماری هنوز در برخی نقاط جهان به‌صورت محدود وجود دارد و موارد انسانی آن هر سال در تعدادی از کشورها گزارش می‌شود.

تفاوت مهم امروز با همه‌گیری‌های تاریخی این است که عامل بیماری شناخته شده و آنتی‌بیوتیک‌های مؤثر برای درمان آن وجود دارد. البته نوع ریوی طاعون در صورت تشخیص دیرهنگام می‌تواند بسیار خطرناک باشد و امکان انتقال آن در تماس نزدیک نیز وجود دارد، اما این موضوع به معنای وجود یک همه‌گیری تازه نیست.

ماجرای روسیه دقیقاً چه بود؟

ماجرا از مرگ یک زن ۲۸ ساله که در یک مؤسسه تخصصی ضدطاعون در سیبری فعالیت می‌کرد آغاز شد. بیماری او در ابتدا با علائم یک عفونت شدید تنفسی و ذات‌الریه ظاهر شد و همین مسئله پس از مرگش باعث شد احتمال تماس با عوامل بیماری‌زای خطرناک بررسی شود.

در شبکه‌های اجتماعی حتی ادعا شد یک لوله آزمایش حاوی باکتری طاعون شکسته و فرد از این طریق مبتلا شده است. اما تاکنون مدرک رسمی برای تأیید این روایت منتشر نشده است.

بررسی‌های انجام‌شده در روسیه نیز نشان داده در میان افرادی که با فرد فوت‌شده در تماس بوده‌اند، عامل بیماری‌های عفونی بسیار خطرناک شناسایی نشده است. برخی افراد به عفونت‌های تنفسی معمول یا کووید مبتلا بوده‌اند، اما موردی از طاعون در میان آنها گزارش نشده است.

آیا ایران باید نگران باشد؟

بر اساس اطلاعات موجود، در حال حاضر نشانه‌ای از ورود بیماری به ایران وجود ندارد. حتی حادثه روسیه نیز هنوز به‌عنوان یک شیوع گسترده طاعون شناخته نمی‌شود و مقام‌های بهداشتی روسیه و سازمان جهانی بهداشت خطر برای عموم مردم را پایین ارزیابی کرده‌اند.

البته این موضوع به معنای کنار گذاشتن مراقبت بهداشتی نیست. یکی از درس‌های مهم سال‌های پس از کرونا این است که نظام سلامت باید رویدادهای مشکوک عفونی را در مراحل اولیه رصد کند؛ حتی زمانی که احتمال گسترش آنها پایین باشد.

وزارت بهداشت ایران نیز اعلام کرده همین مسیر را دنبال می‌کند و وضعیت را تحت نظر دارد.

بنابراین پاسخ فعلی به سؤال «طاعون روسی به ایران رسیده است؟» روشن است: تا این لحظه هیچ موردی از ورود طاعون مرتبط با ماجرای روسیه به ایران گزارش نشده و حتی وقوع یک شیوع طاعون در روسیه نیز از مسیر رسمی بین‌المللی تأیید نشده است.