اگر حیوان خانگی دارید نگران طاعون جدید باشید؟
خبرهای مربوط به طاعون ممکن است برای صاحبان سگ و گربه نگرانی دیگری ایجاد کند: آیا حیوان خانگی می‌تواند بیماری را به خانه بیاورد؟ پاسخ این است که حیوانات خانگی می‌توانند در چرخه انتقال طاعون نقش داشته باشند، اما این خطر عمدتاً در مناطقی مطرح است که خود باکتری طاعون در جمعیت جوندگان وحشی وجود دارد.
یعنی داشتن یک گربه یا سگ به خودی خود عامل خطر محسوب نمی‌شود. مسئله زمانی آغاز می‌شود که حیوان در محیطی با جوندگان آلوده و کک‌های ناقل زندگی یا رفت‌وآمد کند.
باکتری طاعون در طبیعت میان جوندگان و کک‌ها گردش می‌کند. اگر گربه یا سگ در منطقه آلوده با یک جونده بیمار تماس پیدا کند یا کک آلوده وارد بدن حیوان شود، حیوان خانگی می‌تواند خودش مبتلا شود یا کک را وارد خانه کند.
به همین دلیل در مناطقی که کانون طبیعی طاعون وجود دارد، کنترل کک حیوانات خانگی بخشی مهم از پیشگیری از بیماری انسانی است.
چرا گربه‌ها بیشتر اهمیت دارند؟
گربه‌ها نسبت به طاعون حساس‌تر از بسیاری از حیوانات خانگی هستند. یک گربه ممکن است با شکار یا خوردن جونده آلوده مبتلا شود و علائمی مانند تب، بی‌حالی، کاهش اشتها و تورم غدد لنفاوی پیدا کند.
در مواردی که عفونت ریه گربه را درگیر کند، خطر متفاوتی ایجاد می‌شود. حیوان مبتلا به طاعون ریوی می‌تواند هنگام سرفه ذرات تنفسی آلوده تولید کند و تماس بسیار نزدیک با او برای انسان خطر ایجاد کند.
موارد نادر انتقال طاعون از گربه بیمار به انسان در منابع پزشکی ثبت شده است. به همین دلیل دامپزشکان و صاحبان حیوان در مناطق آلوده باید بیماری شدید و ناگهانی گربه پس از شکار جوندگان را جدی بگیرند.
سگ‌ها معمولاً نسبت به گربه‌ها بیماری شدید کمتری نشان می‌دهند، اما همچنان می‌توانند کک آلوده را روی بدن خود حمل کنند و به این شکل عامل بیماری را وارد محیط خانه کنند.
آیا صاحبان حیوانات در ایران باید نگران باشند؟
در شرایط فعلی، خبر مربوط به روسیه به معنای ایجاد خطر تازه برای همه صاحبان حیوانات خانگی در ایران نیست. مورد تأییدشده مرتبط با رخداد اخیر در ایران گزارش نشده و نگهداری عادی از سگ یا گربه در خانه به خودی خود دلیل نگرانی از طاعون نیست.
ریسک بیشتر زمانی مطرح می‌شود که حیوان آزادانه در مناطق دارای جوندگان وحشی پرسه بزند، شکار کند یا با لاشه حیوانات تماس داشته باشد؛ به‌ویژه اگر منطقه مورد نظر کانون شناخته‌شده بیماری باشد.
به همین دلیل توصیه‌های پیشگیرانه ساده‌اند: برنامه کنترل کک حیوان را منظم نگه دارید، اجازه ندهید حیوان با لاشه جوندگان تماس داشته باشد و در مناطق پرخطر تا حد امکان از شکار کردن حیوان جلوگیری کنید.
اگر حیوان پس از تماس با جونده دچار تب شدید، بی‌حالی غیرعادی، تورم غدد یا علائم تنفسی شد، تماس با دامپزشک اقدام منطقی‌تری از لمس مکرر یا بررسی نزدیک دهان و ترشحات حیوان است.
حیوان خانگی دشمن نیست؛ کک و جونده حلقه اصلی‌اند
مهم است که خبر طاعون به ترس بی‌دلیل از حیوانات خانگی تبدیل نشود. سگ و گربه منشأ اصلی بیماری نیستند. چرخه طبیعی بیماری از باکتری موجود در جوندگان و کک‌های آلوده آغاز می‌شود و حیوان خانگی تنها در شرایط خاص می‌تواند وارد این چرخه شود.
بنابراین برای بیشتر صاحبان حیوانات، بهداشت معمول، کنترل کک و جلوگیری از تماس حیوان با جوندگان کافی است.
اگر هم روزی یک کانون طاعون در منطقه‌ای تأیید شود، آن زمان توصیه‌های دامپزشکی و بهداشتی محلی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.
در نتیجه پاسخ به سؤال تیتر این نیست که هر صاحب گربه یا سگی باید نگران باشد. نگرانی واقعی زمانی معنا پیدا می‌کند که حیوان در معرض جوندگان یا کک‌های آلوده در یک منطقه دارای طاعون قرار گرفته باشد.
