احتمال حذف کالابرگ گروهی از خانوارها؛ یک اشتباه می‌تواند یارانه نیازمندان را هم قطع کند
احتمال حذف بخشی از دریافت‌کنندگان کالابرگ الکترونیکی بار دیگر مطرح شده است؛ تصمیمی که در صورت اجرا می‌تواند فهرست مشمولان این حمایت را تغییر دهد. با این حال، هنوز نباید طرح حذف دهک‌های پردرآمد را با تصمیم قطعی درباره زمان و نحوه قطع اعتبار کالابرگ یکسان دانست.
به گزارش راهبرد فردا، بحث بازنگری در فهرست دریافت‌کنندگان کالابرگ در شرایطی ادامه دارد که دولت بر اختصاص منابع حمایتی به خانوارهای نیازمند تأکید می‌کند. در مقابل، نگرانی‌هایی درباره احتمال حذف اشتباه خانوارهایی مطرح شده که با وجود برخی دارایی‌ها یا درآمدهای ثبت‌شده، همچنان با هزینه‌های سنگین زندگی و کاهش قدرت خرید مواجه هستند.
موضوع اصلی این است که شناسایی خانوارهای برخوردار باید بر اساس اطلاعات دقیق و به‌روز انجام شود. تغییر مداوم قیمت‌ها، تفاوت هزینه‌های زندگی، درآمدهای غیرثابت و ناقص بودن برخی اطلاعات اقتصادی می‌تواند تشخیص وضعیت واقعی خانوارها را دشوار کند. به همین دلیل، هر تصمیم درباره محدود کردن حمایت‌های معیشتی باید میان توان اقتصادی واقعی افراد و اطلاعات ثبت‌شده در پایگاه‌های دولتی تفاوت قائل شود.
حذف کالابرگ چه کسانی در دستور کار دولت است؟
یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده، محدود کردن دریافت کالابرگ برای دهک‌های هشتم، نهم و دهم درآمدی است. هدف اعلام‌شده برای این رویکرد، تمرکز بیشتر منابع بر خانوارهای کم‌درآمد و افزایش اثربخشی حمایت‌های معیشتی است؛ اما طرح این پیشنهاد به معنای قطعی شدن حذف همه خانوارهای این سه دهک نیست.
از سوی دیگر، دولت در ۲۱ مهر ۱۴۰۵ شیوه‌نامه جدید شناسایی و گروه‌بندی اقتصادی خانوارها را ابلاغ کرده است. در این شیوه‌نامه، شاخص‌هایی مانند ارزش املاک و خودرو، وضعیت مصرف انرژی، دارایی بورسی، مانده تسهیلات بانکی و اطلاعات مالی برای ارزیابی توان اقتصادی خانوارها مورد توجه قرار گرفته‌اند.
با وجود تعیین این شاخص‌ها، باید میان شناسایی خانوارهای دارای وسع اقتصادی بالا و اعلام نهایی شرایط دریافت یا قطع کالابرگ تفاوت قائل شد. زمان اجرا و جزئیات نهایی تغییر فهرست مشمولان باید بر اساس اطلاعیه‌ها و تصمیم‌های رسمی دولت مشخص شود.
شرط مهم برای قطع کالابرگ چیست؟
یکی از مسائل مهم در مقررات جدید، صحت اطلاعات اقتصادی خانوارهاست. اطلاعات بانکی و دارایی‌ها می‌توانند در ارزیابی توان مالی افراد نقش داشته باشند، اما گردش بالای حساب به‌تنهایی لزوماً نشان‌دهنده درآمد شخصی بالا نیست.
برای مثال، ممکن است حساب یک فرد شاغل در کسب‌وکار آزاد به دلیل دریافت و پرداخت‌های تجاری گردش زیادی داشته باشد. همچنین انتقال پول میان اعضای خانواده یا دریافت وجوهی که متعلق به شخص دیگری است، ممکن است ارقام حساب را افزایش دهد؛ بدون آنکه به همان میزان قدرت خرید خانوار بیشتر شده باشد.
در مقررات مربوط به ارزیابی اقتصادی خانوارها، موضوع اظهار منشأ وجوه و صحت اطلاعات اهمیت دارد. در صورت احراز ارائه اطلاعات خلاف واقع، کتمان درآمد یا رعایت نکردن الزامات مربوط به توضیح واریزی‌های کلان، امکان توقف پرداخت کالابرگ طبق ضوابط پیش‌بینی شده است.
بنابراین، نباید هر تراکنش بانکی یا هر نوع مالکیت را به معنای قطع خودکار کالابرگ دانست. نحوه ارزیابی اطلاعات، شرایط مقرر در شیوه‌نامه و تصمیم اجرایی مربوط به مشمولان در تعیین وضعیت نهایی خانوار اهمیت دارد.
چرا حذف اشتباه خانوارهای کم‌درآمد نگران‌کننده است؟
کالابرگ برای کمک به تأمین بخشی از هزینه خرید کالاهای اساسی طراحی شده است. در شرایطی که افزایش قیمت مواد غذایی فشار زیادی بر بودجه خانوارها وارد می‌کند، حذف اشتباه یک خانوار از این حمایت می‌تواند دسترسی آن به اقلام ضروری را دشوارتر کند.
یکی از مشکلات احتمالی، استفاده از معیارهای ثابت در اقتصادی است که قیمت‌ها و هزینه‌های زندگی به‌سرعت تغییر می‌کنند. ممکن است درآمد اسمی یک خانوار افزایش یافته باشد، اما هزینه اجاره، درمان، حمل‌ونقل و خوراک نیز به همان نسبت یا حتی بیشتر رشد کرده باشد. در چنین شرایطی، درآمد ثبت‌شده به‌تنهایی تصویر کاملی از توان خرید خانوار ارائه نمی‌دهد.
مشکل دیگر به تفاوت درآمدهای پایدار و مقطعی مربوط می‌شود. دریافت یک مبلغ بزرگ در حساب بانکی الزاماً به معنای افزایش درآمد ماهانه نیست؛ همان‌طور که مالکیت یک دارایی نیز همیشه به معنای دسترسی فوری به پول نقد برای تأمین مخارج روزمره نیست.
به همین دلیل، شناسایی دقیق خانوارهای برخوردار باید با بررسی اطلاعات به‌روز و امکان اصلاح مغایرت‌ها همراه باشد تا منابع حمایتی به افراد نیازمند برسد و خانوارهای کم‌درآمد به دلیل خطای اطلاعاتی از فهرست مشمولان خارج نشوند.
اگر کالابرگ خانوار قطع شد، چه باید کرد؟
خانوارهایی که با قطع اعتبار یا تغییر وضعیت مشمولیت مواجه می‌شوند، ابتدا باید وضعیت اقتصادی ثبت‌شده و اطلاعات مربوط به اعضای خانواده را بررسی کنند. مغایرت در اطلاعات درآمدی، دارایی‌ها، ترکیب خانوار یا تراکنش‌های بانکی می‌تواند یکی از موضوعاتی باشد که نیاز به رسیدگی دارد.
در صورت وجود خطا، سرپرست خانوار باید از مسیر رسمی اعلام‌شده برای بررسی وضعیت اقتصادی و ثبت اعتراض اقدام کند. نگهداری اسناد مربوط به درآمد، نقل‌وانتقال وجوه، وضعیت مالکیت و سایر مدارک مرتبط می‌تواند در توضیح مغایرت‌ها مفید باشد.
البته ثبت اعتراض به معنای بازگشت فوری اعتبار نیست و نتیجه به بررسی اطلاعات و مقررات اجرایی بستگی دارد. همچنین تا زمانی که تصمیم رسمی جدیدی درباره گروه‌های مشمول و زمان اجرای آن اعلام نشده، صرف انتشار خبر حذف دهک‌های پردرآمد نباید به معنای قطع قطعی کالابرگ یک خانوار تلقی شود.
آیا کالابرگ دهک‌های هشتم تا دهم در آبان قطع می‌شود؟
تا زمان انتشار این گزارش، موضوع محدود کردن کالابرگ برای دهک‌های هشتم، نهم و دهم در اخبار به‌عنوان طرحی در دست بررسی مطرح شده است؛ اما نباید از آن نتیجه گرفت که اعتبار تمام خانوارهای این سه دهک در تاریخ مشخصی به‌طور قطعی قطع خواهد شد.
آنچه مشخص است، ابلاغ شیوه‌نامه جدید برای ارزیابی اقتصادی خانوارها و تعیین معیارهایی برای شناسایی گروه‌های دارای وسع اقتصادی بالاست. تعیین تکلیف نهایی درباره دامنه مشمولان، زمان اجرا و نحوه اعمال تغییرات، نیازمند اعلام رسمی ضوابط اجرایی است.
در مجموع، هدفمند کردن حمایت‌های معیشتی زمانی می‌تواند به نفع خانوارهای نیازمند باشد که شناسایی افراد برخوردار با دقت کافی انجام شود. در غیر این صورت، احتمال دارد خانوارهایی که همچنان به کمک دولت نیاز دارند، به دلیل اطلاعات ناقص یا معیارهای ناکافی از حمایت محروم شوند.
