غیبت دوباره آمریکا در بررسی حقوق بشر سازمان ملل؛ ارزیابی کارنامه واشنگتن به ژانویه ۲۰۲۷ موکول شد
ایالات متحده برای دومین سال پیاپی در نشست بررسی دورهای وضعیت حقوق بشر خود در سازمان ملل شرکت نکرد. در پی این غیبت، شورای حقوق بشر سازمان ملل بررسی پرونده آمریکا را به ژانویه ۲۰۲۷ موکول کرد و از واشنگتن خواست همکاری با این سازوکار بینالمللی را از سر بگیرد. این اتفاق در حالی رخ داد که موضوعاتی مانند مهاجرت، تبعیض نژادی، مجازات اعدام و حقوق مدنی در فهرست محورهای مورد توجه کشورهای عضو و نهادهای حقوق بشری قرار داشت.
ایالات متحده برای دومین سال پیاپی در نشست بررسی دورهای وضعیت حقوق بشر خود در سازمان ملل شرکت نکرد. در پی این غیبت، شورای حقوق بشر سازمان ملل بررسی پرونده آمریکا را به ژانویه ۲۰۲۷ موکول کرد و از واشنگتن خواست همکاری با این سازوکار بینالمللی را از سر بگیرد. این اتفاق در حالی رخ داد که موضوعاتی مانند مهاجرت، تبعیض نژادی، مجازات اعدام و حقوق مدنی در فهرست محورهای مورد توجه کشورهای عضو و نهادهای حقوق بشری قرار داشت.
به گزارش راهبرد فردا، ایالات متحده روز سهشنبه ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۹ آبان ۱۴۰۵) در نشست بررسی دورهای جهانی حقوق بشر (UPR) در ژنو حاضر نشد. این نشست قرار بود وضعیت حقوق بشر آمریکا را در چارچوب سازوکاری بررسی کند که همه ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل را دربرمیگیرد.
شورای حقوق بشر سازمان ملل در واکنش به عدم حضور هیئت آمریکایی، با صدور تصمیمی از ادامه همکاری واشنگتن با این سازوکار استقبال کرد و تاریخ بررسی پرونده آمریکا را به نشست بعدی کارگروه بررسی دورهای جهانی در ژانویه ۲۰۲۷ منتقل کرد.
این دومین بار است که آمریکا در موعد تعیینشده برای بررسی وضعیت حقوق بشر خود حاضر نمیشود. نوبت قبلی این بررسی برای ۷ نوامبر ۲۰۲۵ برنامهریزی شده بود، اما پس از عدم حضور نمایندگان آمریکا به نوامبر ۲۰۲۶ موکول شد.
بررسی دورهای جهانی حقوق بشر سازمان ملل چیست؟
بررسی دورهای جهانی یا UPR سازوکاری در شورای حقوق بشر سازمان ملل است که بر اساس آن، وضعیت حقوق بشر تمام کشورهای عضو بهصورت دورهای و از سوی سایر دولتها بررسی میشود. این فرایند معمولاً هر چهار تا پنج سال یکبار انجام میشود و هر کشور باید گزارشی از اقدامات، تعهدات و چالشهای خود در زمینه حقوق بشر ارائه کند.
در جریان این بررسی، کشورهای دیگر پرسشها و توصیههای خود را مطرح میکنند. این توصیهها الزام قضایی ندارند، اما بهعنوان بخشی از سازوکار نظارت و گفتوگوی بینالمللی درباره وضعیت حقوق بشر کشورها ثبت میشوند.
بررسی آمریکا قرار بود در نشست کارگروه UPR در ژنو انجام شود. با این حال، طبق توضیحات شورای حقوق بشر، حضور نمایندگان کشور مورد بررسی برای پیشبرد این فرایند ضروری است و در غیاب هیئت آمریکایی، نشست مربوط به پرونده این کشور برگزار نشد.
چرا آمریکا در نشست حقوق بشر سازمان ملل شرکت نکرد؟
دولت دونالد ترامپ سال گذشته از شورای حقوق بشر سازمان ملل فاصله گرفت و دلیل این تصمیم را آنچه «جانبداری ضدآمریکایی و ضداسرائیلی» این نهاد خواند، اعلام کرد.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا نیز در واکنش به عدم حضور واشنگتن در نشست اخیر گفت شرکت در این فرایند به معنای تأیید عملکرد شورای حقوق بشر خواهد بود. او این نهاد را به ناکامی در دفاع از ارزشهای حقوق بشری و ترویج مواضع ضدآمریکایی متهم کرد.
این موضع در حالی مطرح شده است که شورای حقوق بشر سازمان ملل از آمریکا خواسته همکاری خود را با سازوکار بررسی دورهای از سر بگیرد. این شورا در تصمیم روز سهشنبه خود از ادامه عدم همکاری واشنگتن ابراز تأسف کرد و خواستار بازگشت این کشور به روند بررسی شد.
چه موضوعاتی قرار بود در پرونده حقوق بشر آمریکا بررسی شود؟
پیش از برگزاری نشست، کشورهای عضو و سازمانهای غیردولتی مجموعهای از موضوعات را برای بررسی وضعیت حقوق بشر آمریکا مطرح کرده بودند. بر اساس گزارش رویترز، موضوعاتی مانند مهاجرت، تبعیض نژادی، سقط جنین و مجازات اعدام در میان محورهای مورد توجه قرار داشتند.
همچنین نزدیک به ۲۰۰ گزارش و مستند از سوی سازمانهای غیردولتی آمریکایی و بینالمللی به سازمان ملل ارائه شده بود. این گزارشها موضوعاتی از جمله سیاستهای مهاجرتی، حقوق اقلیتها و وضعیت آزادیهای مدنی را پوشش میدادند.
گروههای حقوق بشری از جمله اتحادیه آزادیهای مدنی آمریکا نیز خواستار توجه بیشتر نهادهای بینالمللی به وضعیت حقوق مدنی و آزادیهای اساسی در این کشور شدهاند. در مقابل، دولت آمریکا انتقادها درباره سیاستهای خود را رد کرده و اقدامات مهاجرتی را مطابق قوانین داخلی این کشور دانسته است.
بنابراین، موضوعات مطرحشده در اسناد و گزارشهای ارسالی را باید محورهای مورد درخواست برای بررسی دانست؛ نه نتیجه نهایی یک ارزیابی رسمی که هنوز برگزار نشده است.
بررسی پرونده آمریکا چه زمانی انجام میشود؟
شورای حقوق بشر سازمان ملل تاریخ جدید بررسی وضعیت حقوق بشر آمریکا را در بازه ۱۸ تا ۲۹ ژانویه ۲۰۲۷ تعیین کرده است. این تصمیم با هدف فراهم کردن فرصت دیگری برای بازگشت واشنگتن به فرایند بررسی اتخاذ شد.
با وجود این، غیبت آمریکا بحثهایی درباره اعتبار و فراگیری سازوکار UPR ایجاد کرده است. شماری از سازمانهای حقوق بشری هشدار دادهاند که عدم مشارکت یک کشور در چنین فرایندی میتواند سایر دولتها را نیز به نادیده گرفتن سازوکارهای نظارتی بینالمللی ترغیب کند.
از سوی دیگر، این بررسی در صورت برگزاری نیز به معنای صدور حکم قضایی یا اعمال تحریم علیه آمریکا نخواهد بود؛ بلکه ابزاری برای ثبت دیدگاه کشورها، طرح توصیهها و پیگیری تعهدات حقوق بشری است.
در حال حاضر، پرونده آمریکا همچنان در انتظار بررسی قرار دارد و تصمیم شورای حقوق بشر برای تعیین تاریخ جدید، به معنای انجام ارزیابی یا تأیید ادعاهای مطرحشده درباره وضعیت حقوق بشر این کشور نیست.
بیشتر بخوانید
پزشکیان و ترامپ در نیویورک دیدار میکنند؟ / آنچه تاکنون میدانیم
ایران و آمریکا مذاکره میکنند؟ / اظهارات تازه عراقچی