پشتپرده قیمتهای عجیب نان پس از سهمیهبندی؛ چرا بربری ۳۰ هزار و سنگک ۳۲ هزار تومان شد؟
انتشار تصاویری از قیمت ۳۰ هزار تومانی نان بربری و ۳۲ هزار تومانی سنگک در کارتخوان برخی نانواییها، نگرانیهایی درباره گرانی نان ایجاد کرده است. بررسیها نشان میدهد این ارقام مربوط به نرخهای گزارششده برای خرید خارج از الگوی مصرف متعارف هستند و هنوز قیمت رسمی و سراسری نان محسوب نمیشوند.
به گزارش راهبرد فردا، اجرای طرح جدید مدیریت خرید نان در روزهای پایانی آبان ۱۴۰۵ باعث شده است قیمت نان یارانهای و نحوه محاسبه خریدهای مازاد به یکی از موضوعات بحثبرانگیز تبدیل شود. انتشار تصاویر کارتخوانهایی که دو نرخ متفاوت برای یک نوع نان نشان میدهند، این پرسش را ایجاد کرده که آیا قیمت نان در حال چندبرابر شدن است.
براساس گزارشهای منتشرشده از برخی نانواییهای خوزستان و زنجان، در شرایطی که خرید عادی با قیمت یارانهای محاسبه میشود، خرید خارج از الگوی متعارف ممکن است مشمول نرخ تجاری شود. تفاوت قابل توجه این دو نرخ باعث شده قیمتهای ۳۰ هزار تومانی بربری و ۳۲ هزار تومانی سنگک در رسانهها مطرح شود.
چرا قیمت بربری ۳۰ هزار تومان اعلام شده است؟
در تصاویر و گزارشهای منتشرشده از اجرای طرح جدید، قیمت بربری در حالت خرید یارانهای حدود شش هزار و ۵۰۰ تومان و در حالت محاسبه تجاری حدود ۳۰ هزار تومان عنوان شده است. این اختلاف به معنای آن است که مبلغ خرید در شرایط خاص میتواند چند برابر نرخ معمول محاسبه شود.
برای نان سنگک نیز در برخی تصاویر، قیمت حدود هفت هزار تومان در حالت یارانهای و ۳۲ هزار تومان در حالت تجاری مطرح شده است. با این حال، این ارقام هنوز بهعنوان نرخنامه قطعی و سراسری نانواییهای کشور تأیید نشدهاند.
بنابراین، نباید نتیجه گرفت از این پس تمام مردم برای خرید یک نان بربری باید ۳۰ هزار تومان یا برای سنگک ۳۲ هزار تومان پرداخت کنند. نرخ مصوب نان، نوع نانوایی، شهر محل خرید و وضعیت محاسبه تراکنش در تعیین مبلغ نهایی اهمیت دارند.
قیمت نان لواش و تافتون پس از سهمیهبندی چقدر میشود؟
در گزارشهای منتشرشده درباره کارتخوانهای نانوایی، برای نان لواش نیز نرخ تجاری حدود ۱۰ هزار و ۳۰۰ تومان مطرح شده است. درباره نان تافتون هم ارقام بالاتری نسبت به نرخ معمول در برخی جدولهای غیررسمی منتشر شده است.
با این حال، تفاوت قیمتهای پایه نان در شهرهای مختلف و تأیید نشدن جدول رسمی سراسری باعث میشود نتوان این ارقام را بهعنوان قیمت قطعی در تمام کشور اعلام کرد. حتی در یک شهر نیز نرخ نانواییهای یارانهای و آزادپز ممکن است متفاوت باشد.
علت اختلاف پنجبرابری قیمت نان چیست؟
یکی از مهمترین دلایل اختلاف، تفاوت نرخ آرد یارانهای و تجاری است. در گزارشهای مربوط به طرح جدید، نرخ دو هزار و ۳۰۰ تومان برای آرد یارانهای و ۱۲ هزار و ۶۵۰ تومان برای آرد تجاری مطرح شده که اختلافی نزدیک به ۵.۵ برابر را نشان میدهد.
این ارقام مربوط به مبنای قیمتگذاری آرد در گزارشهای اجرای طرح هستند و قیمت هر قرص نان محسوب نمیشوند. قیمت نهایی نان علاوه بر هزینه آرد، به هزینه پخت، دستمزد، انرژی و مقررات قیمتگذاری نیز وابسته است.
هدف اعلامشده از این شیوه محاسبه، جلوگیری از استفاده گسترده از آرد یارانهای برای تأمین نان موردنیاز فعالیتهای تجاری است. با این حال، اختلاف بالای قیمتها موجب شده نحوه شناسایی خریدهای غیرمتعارف برای مصرفکنندگان اهمیت بیشتری پیدا کند.
آیا خرید بیشتر از سهمیه همیشه با نرخ آزاد محاسبه میشود؟
علی عیوضی، مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان زنجان، تأکید کرده است که خرید معمول خانوارها مشمول افزایش قیمت نیست. به گفته او، سامانه با استفاده از دادههای ثبتشده در دو سال گذشته و بررسی الگوی خرید خانوار، تراکنشهای غیرمتعارف را شناسایی میکند.
این توضیحات نشان میدهد هدف رسمی طرح، اعمال یک سقف ثابت و یکسان برای تمام خریداران نیست. با این حال، جزئیات دقیق الگوریتم تشخیص مصرف متعارف و میزان خریدی که نرخ تجاری را فعال میکند، بهصورت کامل برای شهروندان توضیح داده نشده است.
برای مثال، ممکن است یک خانواده برای مصرف چندروزه یا پذیرایی از مهمان، در یک نوبت تعداد بیشتری نان بخرد. بدون اعلام معیارهای روشن، تشخیص تفاوت چنین خریدی با خرید عمده تجاری میتواند محل اختلاف باشد.
بیشتر بخوانید:
فروش کیلویی نان به تعویق افتاد؛ سنگک و بربری از چه زمانی با ترازو فروخته میشوند؟
آیا قیمت نان در تهران هم چند برابر شده است؟
انتشار تصاویر کارتخوانها در برخی استانها به معنای افزایش رسمی قیمت نان در تهران نیست. تاکنون نرخنامه سراسری معتبری که قیمت بربری را برای تمام شهروندان ۳۰ هزار تومان و سنگک را ۳۲ هزار تومان تعیین کرده باشد، تأیید نشده است.
در گزارشهای اخیر، نام استانهای مرکزی، خوزستان و زنجان در ارتباط با اجرای طرح جدید مطرح شده است. درباره دامنه اجرای آن در سایر استانها نیز اظهارات متفاوتی منتشر شده و جزئیات اجرای کاملاً یکسان طرح در تهران روشن نیست.
اگر کارتخوان نانوایی مبلغ بالاتری نشان داد چه کنیم؟
خریداران بهتر است پیش از تأیید پرداخت، مبلغ کارتخوان را با تعداد و نوع نان خریداریشده تطبیق دهند. در صورت مشاهده قیمت غیرمنتظره، ابتدا باید علت تغییر نرخ را از نانوا بپرسند و رسید تراکنش را نگه دارند.
اگر اختلاف به محاسبه مصرف غیرمتعارف مربوط باشد، لازم است موضوع از طریق مرجع رسیدگی به شکایتهای نانوایی در استان پیگیری شود. با این حال، معرفی یک سامانه اختصاصی سراسری برای اعتراض به محاسبه نرخ تجاری، بدون اعلام رسمی آن، دقیق نیست.
آیا نان در آستانه گرانی تازه قرار دارد؟
قیمتهای عجیب منتشرشده بیش از آنکه نشاندهنده تصویب یک نرخ جدید سراسری باشند، ابهام در نحوه اجرای طرح مدیریت خرید نان را آشکار کردهاند. مسئولان میگویند قیمت خرید عادی خانوارها تغییر نمیکند، اما مشخص نبودن مرز دقیق خرید متعارف و تجاری باعث نگرانی مصرفکنندگان شده است.
در نهایت، روشن شدن ضوابط محاسبه نرخ تجاری، اعلام مرجع اعتراض و انتشار نرخهای رسمی هر استان میتواند به کاهش این نگرانیها کمک کند. تا آن زمان، قیمتهای ۳۰ هزار تومانی بربری و ۳۲ هزار تومانی سنگک باید بهعنوان ارقام گزارششده برای شرایط خاص خرید معرفی شوند، نه قیمت قطعی نان برای همه مردم.