فردا منتظر ریزش دلار باشیم؟ / این الگو قبلاً سه بار تکرار شده است
دلار پس از یک رالی پرقدرت بار دیگر به محدوده ۲۲۰ هزار تومان رسیده است؛ جهشی که در کمتر از سه هفته نزدیک به ۲۰ درصد به قیمت ارز اضافه کرده است. با این حال، بررسی رفتار دلار در ماههای گذشته نشان میدهد جهشهای سریع و سنگین نرخ ارز معمولاً بدون وقفه ادامه پیدا نکردهاند و پس از هر موج صعودی، بازار برای مدتی وارد فاز اصلاح یا نوسان شده است. حالا با نزدیک شدن اندازه موج اخیر به رشدهای قبلی، احتمال اصلاح دلار بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته و محدوده ۲۰۰ هزار تومان میتواند یکی از مهمترین اهداف این عقبنشینی باشد.
دلار در کمتر از سه هفته نزدیک ۲۰ درصد رشد کرد
موج اخیر دلار از حوالی ۱۸۵ هزار تومان آغاز شد و تنها طی ۱۹ روز قیمت ارز را به بالای ۲۲۰ هزار تومان رساند. به این ترتیب دلار در مدت کوتاهی حدود ۳۶ هزار تومان، معادل ۱۹.۷ درصد، رشد کرده است؛ حرکتی که از نظر سرعت و اندازه شباهت زیادی به موجهای صعودی قبلی بازار ارز دارد.
بررسی سه موج بزرگ قبلی نیز همین الگو را نشان میدهد. در یکی از این دورهها دلار طی ۲۷ روز حدود ۲۲.۸ درصد رشد کرد، در موج بعدی افزایش قیمت طی تنها ۱۵ روز به ۲۷.۱ درصد رسید و در موج سوم نیز نرخ ارز در حدود یک ماه ۲۵.۸ درصد بالا رفت. نکته مشترک میان هر سه دوره این بود که پس از چنین جهشهایی، قدرت خریداران کاهش پیدا کرد و بازار یا وارد اصلاح قیمتی شد یا برای مدتی در محدودهای مشخص نوسان کرد.
اکنون موج چهارم نیز به رشد نزدیک ۲۰ درصد رسیده و از این منظر، بازار بار دیگر در محدودهای قرار گرفته است که ادامه یک صعود عمودی دیگر بدون استراحت را دشوار میکند.
آیا نوبت اصلاح قیمت دلار رسیده است؟
بخشی از رشد اخیر دلار نتیجه انباشته شدن ریسکهای سیاسی و اقتصادی در مدت زمانی کوتاه بوده است. افزایش نگرانیها نسبت به شرایط سیاسی، محدودیت منابع ارزی و تشدید نااطمینانی باعث شد تقاضای احتیاطی و سفتهبازانه در بازار ارز افزایش پیدا کند و دلار با سرعت زیادی از محدوده ۱۸۵ هزار تومان فاصله بگیرد.
اما افزایش نزدیک به ۲۰ درصدی قیمت در کمتر از سه هفته به این معناست که بخش مهمی از این اخبار منفی اکنون در نرخ ارز منعکس شده است. از سوی دیگر، افرادی که در محدودههای پایینتر وارد بازار شدهاند با سود قابلتوجهی مواجه هستند و افزایش شناسایی سود میتواند عرضه ارز را در قیمتهای فعلی بیشتر کند.
در نتیجه، از منظر رفتار بازار، احتمال اینکه دلار برای مدتی از سرعت صعود خود کم کند یا بخشی از رشد اخیر را پس بدهد بیشتر شده است. این اصلاح الزاماً به معنای تغییر روند بلندمدت دلار نیست، بلکه میتواند تنها یک استراحت پس از یک حرکت بسیار سریع باشد.
چرا نباید انتظار سقوط سنگین دلار را داشت؟
اگرچه الگوی قیمتی دلار احتمال اصلاح را تقویت میکند، متغیرهای بنیادی هنوز اجازه نمیدهند سناریوی ریزش عمیق نرخ ارز با اطمینان مطرح شود. فضای سیاسی همچنان پرریسک است و محدودیتهای ایجادشده در مسیر تجارت، صادرات نفت و دسترسی ایران به منابع ارزی، فشار قابلتوجهی بر بازار ارز وارد میکند.
تشدید تحریمها و فشارهای خارجی از یک سو عرضه ارز را با محدودیت مواجه کرده و از سوی دیگر باعث افزایش انتظارات تورمی و تقاضا برای داراییهای امنتر شده است. تا زمانی که نشانه روشنی از تغییر این شرایط دیده نشود، هر کاهش قیمتی در بازار ارز میتواند با افزایش دوباره تقاضا مواجه شود.
به همین دلیل میان «اصلاح دلار» و «ریزش دلار» تفاوت مهمی وجود دارد. بازار پس از چنین رشدی ظرفیت عقبنشینی دارد، اما کاهش قیمت به سطوح بسیار پایینتر به تحولی جدیتر در متغیرهای بنیادی، بهویژه در حوزه سیاست خارجی و دسترسی کشور به منابع ارزی، نیاز خواهد داشت.
دلار تا کجا میتواند اصلاح کند؟
مهمترین محدودهای که در صورت آغاز اصلاح میتوان زیر نظر داشت، حوالی ۲۰۰ هزار تومان است. کاهش نرخ ارز از محدوده ۲۲۰ تا ۲۲۱ هزار تومان به ۲۰۰ هزار تومان، معادل اصلاحی حدود ۹ تا ۱۰ درصدی خواهد بود؛ اندازهای که پس از یک رشد نزدیک به ۲۰ درصدی چندان غیرطبیعی به نظر نمیرسد.
علاوه بر این، عدد ۲۰۰ هزار تومان به یک مرز روانی مهم در بازار ارز تبدیل شده است. به همین دلیل محدوده ۱۹۵ تا ۲۰۰ هزار تومان میتواند نخستین منطقهای باشد که در صورت کاهش قیمت، دوباره توجه خریداران را به خود جلب کند.
در سناریوی تداوم شرایط فعلی و نبود یک تحول بزرگ سیاسی، میتوان انتظار داشت که اصلاح دلار در نزدیکی همین محدوده با مقاومت تقاضا مواجه شود. عبور پایدار به زیر ۲۰۰ هزار تومان احتمالاً نیازمند کاهش محسوس ریسک سیاسی، بهبود وضعیت فروش نفت یا افزایش دسترسی کشور به منابع ارزی خواهد بود.
یک خبر سیاسی میتواند همه محاسبات را تغییر دهد
با وجود تمام الگوهای تکنیکال، بازار ارز ایران همچنان بیش از هر عامل دیگری تحت تأثیر تحولات سیاسی قرار دارد. آغاز مذاکرات جدی، کاهش فشارهای خارجی یا هر تحول مثبتی که چشمانداز فروش نفت و ورود ارز به کشور را بهبود دهد، میتواند باعث شود اصلاح دلار بسیار عمیقتر از محدوده ۲۰۰ هزار تومان شود.
در نقطه مقابل، تشدید تنشها و افزایش محدودیتهای اقتصادی نیز میتواند سناریوی اصلاح را کوتاه کند و بار دیگر خریداران را به بازار برگرداند. بنابراین محدودههای قیمتی را نمیتوان مستقل از شرایط سیاسی تحلیل کرد و هر خبر مهمی میتواند مسیر بازار را در مدت کوتاهی تغییر دهد.
فعلاً دلار ۲۵۰ هزار تومانی از بازار فاصله گرفته است؟
رشد حدود ۲۰ درصدی دلار در کمتر از سه هفته نشان میدهد بازار بخش قابلتوجهی از شوکهای اخیر را با سرعت زیادی در قیمت منعکس کرده است. به همین دلیل، حتی اگر روند بلندمدت نرخ ارز همچنان صعودی باشد، تکرار بلافاصله یک جهش مشابه و حرکت مستقیم به سمت سطوحی مانند ۲۵۰ هزار تومان بدون یک محرک سیاسی یا اقتصادی تازه، سناریوی کماحتمالتری به نظر میرسد.
در شرایط فعلی، سناریوی اصلاح یا دستکم توقف رشد دلار نسبت به ادامه صعود پرشتاب آن محتملتر شده است و محدوده ۲۰۰ هزار تومان میتواند یکی از اصلیترین اهداف بازار در این اصلاح باشد. با این حال، تا زمانی که متغیرهای بنیادی اقتصاد و ریسکهای سیاسی تغییر معناداری نکنند، رسیدن دلار به این محدوده لزوماً به معنای پایان روند صعودی نرخ ارز نخواهد بود.
