حسابتان را به دیگران قرض ندهید / این واریزی‌ها ممکن است دهک یارانه شما را تغییر دهد

اطلاعات حساب‌های بانکی یکی از داده‌هایی است که در شناسنامه اقتصادی خانوار مورد استفاده قرار می‌گیرد. وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز اعلام کرده در سامانه حمایت، اطلاعات اقتصادی خانوار از جمله حساب‌های بانکی، خودرو و ملک برای بررسی وضعیت خانوار قابل مشاهده است.

اما یک نکته مهم وجود دارد: هر واریز بزرگ یا هر گردش حساب بالایی به‌تنهایی به معنی قطع یارانه نیست. ارزیابی اقتصادی خانوار چندبعدی است و درآمد، دارایی‌ها و سایر اطلاعات خانوار در کنار رفتار مالی بررسی می‌شوند.

با این حال اگر حساب شخصی شما عملاً به حساب فرد دیگری یا یک کسب‌وکار تبدیل شده باشد، ممکن است اطلاعات بانکی ثبت‌شده با درآمد واقعی شما همخوانی نداشته باشد.

چه واریزی‌هایی ممکن است برای دهک یارانه دردسرساز شوند؟

همه تراکنش‌ها یکسان نیستند. آنچه می‌تواند ابهام ایجاد کند، معمولاً گردش‌هایی است که با شرایط اقتصادی واقعی صاحب حساب تناسب ندارند.

۱- پول فروش دیگران که وارد حساب شما می‌شود

فرض کنید دوست یا یکی از اعضای خانواده فروشگاه، پیج اینترنتی یا کسب‌وکاری دارد و از مشتری‌هایش می‌خواهد پول را به کارت شما واریز کنند.

در این حالت ممکن است طی یک ماه ده‌ها یا صدها میلیون تومان وارد حساب شما شود، در حالی که این پول در واقع درآمد شما نیست.

مشکل اینجاست که در داده‌های بانکی، صاحب حساب شما هستید و اگر این رفتار به شکل مداوم تکرار شود، ممکن است تصویر مالی ثبت‌شده از شما با واقعیت زندگی‌تان متفاوت شود.

۲- کارت بانکی‌تان را به یک کسب‌وکار قرض داده‌اید

گاهی فردی به دلیل مسدودی حساب، مشکل مالیاتی، محدودیت دستگاه کارتخوان یا دلایل دیگر از حساب فرد دیگری استفاده می‌کند.

اگر حساب یک فرد عادی هر روز تعداد زیادی واریزی مشابه دریافت کند، گردش مالی آن می‌تواند شبیه یک حساب تجاری شود.

بنابراین قرض دادن حساب به دیگران، حتی اگر در ازای آن هیچ پولی دریافت نکنید، کار کم‌ریسکی نیست.

۳- پول‌های بزرگ مرتب وارد حساب می‌شود و سریع خارج می‌شود

فرض کنید هر هفته ۱۰۰ میلیون تومان وارد حسابتان می‌شود و چند دقیقه یا چند ساعت بعد همان پول را برای فرد دیگری انتقال می‌دهید.

ممکن است موجودی نهایی حساب شما پایین باشد، اما گردش حساب بالا همچنان در سوابق بانکی ثبت می‌شود.

به همین دلیل، صرف اینکه پول در حساب باقی نمی‌ماند به این معنی نیست که گردش مالی وجود نداشته است.

۴- حساب شما واسطه خرید و فروش شده است

گاهی برای خرید خودرو، طلا، ارز یا سایر دارایی‌ها پول ابتدا به حساب یک نفر ثالث واریز می‌شود و سپس به فروشنده انتقال پیدا می‌کند.

اگر این اتفاق یک‌بار و برای یک دلیل مشخص رخ دهد با فعالیت مستمر متفاوت است؛ اما تکرار چنین تراکنش‌هایی می‌تواند گردش حساب فرد را به شکل محسوسی بالا ببرد.

۵- درآمد شغلی یک نفر دیگر به حساب شما می‌آید

یکی از مهم‌ترین موارد زمانی است که حقوق، دستمزد یا درآمد فعالیت اقتصادی فرد دیگری به حساب شما واریز شود.

برای مثال ممکن است یکی از اعضای خانواده به دلیل مشکل حساب بانکی، از شماره حساب پدر یا مادر استفاده کند.

در این حالت درآمد واقعی متعلق به شخص دیگری است، اما گردش مالی روی حساب صاحب حساب ثبت می‌شود.

۶- کارتتان دست فرزند یا یکی از بستگان است

بعضی خانواده‌ها یک حساب را به شکل مشترک و غیررسمی استفاده می‌کنند؛ مثلاً کارت بانکی پدر در اختیار فرزند است و تمام خریدوفروش‌های فرزند از همان حساب انجام می‌شود.

اگر عضو دیگری از خانواده درآمد یا فعالیت اقتصادی قابل توجهی داشته باشد و از حساب شما استفاده کند، تفکیک درآمد واقعی افراد سخت‌تر می‌شود.

۷- پول شرکت یا محل کار از حساب شخصی شما رد می‌شود

این مورد برای صاحبان کسب‌وکار و حتی بعضی کارکنان بسیار مهم است.

اگر هزینه‌های شرکت، دریافت پول از مشتری یا پرداخت به تأمین‌کنندگان به جای حساب تجاری از حساب شخصی انجام شود، گردش حساب شخصی به شکل غیرعادی بالا می‌رود.

تفکیک حساب شخصی و کاری فقط برای مسائل مالیاتی مهم نیست؛ بلکه کمک می‌کند اطلاعات مالی ثبت‌شده برای هر فرد به وضعیت واقعی او نزدیک‌تر باشد.

آیا یک واریز ۱۰۰ یا ۵۰۰ میلیونی یارانه را قطع می‌کند؟

نه، نمی‌توان چنین نتیجه‌ای گرفت.

هیچ قاعده‌ای وجود ندارد که مثلاً هر کس یک بار مبلغ مشخصی دریافت کرد، خودکار از فهرست یارانه‌بگیران حذف شود.

ممکن است فردی خانه یا خودروی خود را فروخته باشد، وام بانکی دریافت کرده باشد یا پولی بابت یک معامله موقت وارد حسابش شده باشد. این موارد لزوماً درآمد مستمر خانوار محسوب نمی‌شوند.

دهک‌بندی براساس مجموعه‌ای از اطلاعات اقتصادی انجام می‌شود و وزارت رفاه در دوره‌های مختلف بر استفاده از اطلاعات بانکی در کنار دارایی‌ها و سایر شاخص‌های اقتصادی تأکید کرده است.

بنابراین مسئله مهم‌تر از یک تراکنش منفرد، تصویر کلی وضعیت مالی خانوار است.

پول وام بانکی هم ممکن است درآمد حساب شود؟

دریافت وام به معنی افزایش درآمد واقعی خانوار نیست؛ زیرا فرد همزمان یک بدهی ایجاد کرده و باید آن را بازپرداخت کند.

با این حال، اگر خانواری تصور می‌کند یک تراکنش خاص یا تسهیلات بانکی باعث شده اطلاعات اقتصادی او به‌درستی منعکس نشود، امکان بررسی اطلاعات و ثبت درخواست بازبینی در سامانه حمایت وجود دارد. وزارت رفاه اعلام کرده شناسنامه اقتصادی خانوار و برخی اطلاعات مربوط به حساب‌های بانکی، ملک و خودرو در این سامانه قابل بررسی است.

پول فروش خانه یا خودرو چه می‌شود؟

فروش خانه یا خودرو هم نمونه دیگری از تراکنشی است که نباید با درآمد ماهانه اشتباه گرفته شود.

فرض کنید فردی خودروی یک میلیارد تومانی خود را فروخته و کل مبلغ یکجا وارد حسابش شده است. این پول نتیجه تبدیل یک دارایی به وجه نقد است، نه اینکه فرد در یک ماه یک میلیارد تومان درآمد داشته باشد.

با این حال، چون هم اطلاعات دارایی و هم اطلاعات بانکی در ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوار مورد استفاده قرار می‌گیرد، بهتر است اطلاعات خانوار به‌روز باشد و در صورت مشاهده مغایرت، موضوع از مسیر رسمی پیگیری شود.

حساب بانکی‌مان را به چه کسانی نباید بدهیم؟

قاعده ساده این است: حساب بانکی شخصی را برای فعالیت مالی مستمر دیگران استفاده نکنید.

به‌خصوص بهتر است از این کارها خودداری شود:

• دریافت پول مشتریان یک کسب‌وکار در حساب شخصی شما

• دریافت حقوق یا درآمد دیگران

• در اختیار گذاشتن کارت برای خریدوفروش مستمر

• استفاده از حساب شما به‌عنوان واسطه انتقال پول

• دریافت و انتقال مکرر مبالغ سنگین برای دیگران

• استفاده تجاری از حسابی که در عمل متعلق به فعالیت اقتصادی فرد دیگری است

اگر قبلاً حسابمان را قرض داده‌ایم چه کنیم؟

اگر گردش حساب غیرعادی مربوط به درآمد واقعی شما نیست، اولین کار این است که اجازه ندهید این روند ادامه پیدا کند.

همچنین مدارک مربوط به منشأ مبالغ مهم را نگهداری کنید؛ برای مثال قرارداد فروش خودرو، قرارداد ملک، مدارک وام یا اسناد مربوط به انتقال پول.

اگر در ادامه متوجه شدید دهک خانوار تغییر کرده یا یارانه شما قطع شده است، می‌توانید شناسنامه اقتصادی خانوار را در سامانه حمایت بررسی کرده و در صورت وجود مغایرت درخواست بازبینی ثبت کنید. وزارت رفاه این امکان را برای افرادی که نسبت به اطلاعات اقتصادی ثبت‌شده اعتراض دارند پیش‌بینی کرده است.

آیا گردش حساب بالا حتماً یارانه را قطع می‌کند؟

خیر.

گردش حساب تنها بخشی از اطلاعات اقتصادی خانوار است و بالا بودن یک عدد به تنهایی نمی‌تواند به ما بگوید یارانه یک خانوار حتماً حذف می‌شود.

اما استفاده مداوم دیگران از حساب شما می‌تواند باعث شود داده‌های بانکی، وضعیت واقعی مالی شما را به‌درستی نشان ندهند.

پس اگر قرار است یک توصیه ساده از این گزارش به خاطر بسپارید، این است:

شماره حساب و کارت بانکی شما فقط یک ابزار پرداخت نیست؛ بخشی از سابقه مالی شماست. اجازه ندهید درآمد و معاملات دیگران به نام شما ثبت شود.