کارت بانکی‌تان را اجاره ندهید / یک تراکنش دیگران می‌تواند برای شما پرونده مالیاتی و قضایی بسازد

کارت یا حساب اجاره‌ای زمانی شکل می‌گیرد که صاحب حساب، کارت بانکی، شماره حساب، اینترنت‌بانک، رمزها یا دیگر ابزارهای دسترسی به حساب خود را در اختیار شخص دیگری قرار دهد تا آن فرد بتواند با هویت صاحب حساب پول دریافت یا منتقل کند.

گاهی این کار با وعده‌هایی مانند «درآمد بدون کار»، «اجاره کارت برای چند روز»، «گردش حساب برای دریافت وام» یا «واریز و برداشت ساده» به افراد پیشنهاد می‌شود.

مشکل از جایی آغاز می‌شود که صاحب حساب معمولاً اطلاعی از منشأ و مقصد واقعی پول ندارد.

چه خطرهایی صاحب کارت را تهدید می‌کند؟

اگر حساب شما برای فعالیت‌های غیرقانونی مورد استفاده قرار گیرد، ممکن است ابتدا نام و مشخصات خود شما در سامانه‌های بانکی و قضایی دیده شود.

مرکز اطلاعات مالی مواردی از جمله فرار مالیاتی، تعهدات گمرکی و ارزی، پولشویی، کلاهبرداری و تأمین مالی جرایم سازمان‌یافته را از خطرهای استفاده از هویت و ابزارهای مالی دیگران اعلام کرده است.

آیا هر پولی که وارد حساب شود مالیات دارد؟

خیر.

هر واریز به حساب بانکی به‌معنای درآمد مشمول مالیات نیست. اما اگر حجم یا الگوی تراکنش‌ها با وضعیت مالی و شغلی صاحب حساب همخوانی نداشته باشد، ممکن است درباره منشأ وجوه و علت تراکنش‌ها بررسی بیشتری انجام شود.

مسئله در حساب اجاره‌ای این است که گردش مالی به نام شخصی ثبت می‌شود که در واقع ذی‌نفع اصلی پول نیست؛ بنابراین صاحب حساب ممکن است مجبور شود توضیح دهد مبالغ از کجا آمده و متعلق به چه فعالیتی بوده است.

به همین دلیل، در اختیار گذاشتن حساب به فرد دیگر می‌تواند علاوه بر ریسک قضایی، برای صاحب حساب دردسر مالیاتی نیز ایجاد کند. مرکز اطلاعات مالی نیز صراحتاً فرار مالیاتی را در میان پیامدهای احتمالی «اجاره هویت مالی» قرار داده است.

آیا گفتن «کارت را اجاره داده بودم» کافی است؟

یکی از مهم‌ترین نکات هشدار اخیر این است که واگذاری کارت یا حساب به شخص دیگر، به‌تنهایی مسئولیت صاحب آن را از بین نمی‌برد.

بانک مرکزی نیز پیش از این تأکید کرده بود مسئولیت تراکنش‌هایی که از طریق حساب و کارت بانکی افراد انجام می‌شود بر عهده دارنده حساب است و ادعای اجاره دادن حساب لزوماً مانع پیگیری توسط مراجع مالیاتی، انتظامی یا قضایی نمی‌شود.

در نتیجه، اگر شخص دیگری با حساب شما پول جابه‌جا کند، اولین رد بانکی همچنان به نام شما ثبت شده است.

حتی یک تراکنش می‌تواند دردسرساز شود؟

تعداد تراکنش به تنهایی تعیین‌کننده نیست.

ممکن است صدها تراکنش عادی هیچ مسئله‌ای ایجاد نکند، اما یک تراکنش مرتبط با پرونده کلاهبرداری یا فعالیت غیرقانونی باعث شود مسیر پول بررسی و حساب مقصد یا واسط شناسایی شود.

بنابراین خطر اصلی «تعداد تراکنش‌ها» نیست؛ بلکه منشأ پول و نوع فعالیتی است که حساب شما در آن استفاده شده است.

اگر وجه حاصل از یک جرم وارد حساب شخصی شود، ممکن است صاحب حساب ناچار شود درباره علت دریافت آن و رابطه خود با فرستنده یا دریافت‌کننده توضیح دهد.

فقط کارت بانکی خطر دارد؟

خیر. هشدار مرکز اطلاعات مالی فقط درباره کارت بانکی نیست.

مواردی مانند کارتخوان، حساب بانکی، حساب‌های کاربری مالی، سیم‌کارت، کارت بازرگانی، کد اقتصادی و حتی حساب‌های احراز هویت‌شده در برخی پلتفرم‌های مالی نیز می‌توانند مورد سوءاستفاده قرار گیرند.

در واقع مسئله اصلی «اجاره هویت» است؛ یعنی شخص دیگری با استفاده از مشخصات شما فعالیت مالی انجام دهد، در حالی که رد رسمی آن فعالیت به نام شما ثبت می‌شود.

کارتخوان خود را هم اجاره ندهید

همین هشدار درباره دستگاه‌های کارتخوان نیز وجود دارد.

اگر کارتخوانی به نام یک شخص یا کسب‌وکار ثبت شده باشد اما فرد دیگری از آن استفاده کند، تراکنش‌های دستگاه همچنان با پرونده صاحب آن ارتباط خواهند داشت.

به همین دلیل، اجاره دادن کارتخوان برای دریافت پول دیگران می‌تواند ریسک مالیاتی و قضایی مشابه حساب بانکی اجاره‌ای ایجاد کند.

اگر قبلاً کارت یا حساب خود را اجاره داده‌ایم چه کنیم؟

این بخش مهم‌ترین نکته اطلاعیه جدید است.

مرکز اطلاعات مالی اعلام کرده افرادی که کارت، حساب، مدارک یا سایر ابزارهای مالی و هویتی خود را در اختیار دیگران قرار داده‌اند، امکان خوداظهاری داوطلبانه دارند.

بر اساس اعلام این مرکز، اگر فرد پیش از کشف جرم و تشکیل پرونده توسط ضابطان قضایی موضوع را داوطلبانه گزارش کند، ممکن است مطابق قوانین از تخفیف‌ها و معافیت‌های قانونی برخوردار شود.

مرکز اطلاعات مالی برای این منظور سامانه ثبت گزارش‌های مردمی را نیز معرفی کرده است و افراد گرفتار در شبکه‌های اجاره هویت می‌توانند موضوع را همراه با جزئیات گزارش کنند.

اگر کارت دست شخص دیگری است، چه کار کنیم؟

اگر کارت، اطلاعات اینترنت‌بانک یا دسترسی حساب خود را در اختیار فرد دیگری گذاشته‌اید، ادامه این وضعیت می‌تواند ریسک شما را افزایش دهد.

بهتر است دسترسی فرد دیگر به حساب قطع شود، رمزهای بانکی تغییر کند و در صورت وجود تراکنش‌های مشکوک، سوابق آن حفظ شود.

اگر احتمال می‌دهید حساب برای فعالیت غیرقانونی استفاده شده باشد، موضوع فقط یک مسئله بانکی ساده نیست و گزارش سریع آن به مراجع مربوط می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد.

چرا مجرمان از حساب دیگران استفاده می‌کنند؟

دلیل اصلی ساده است: پنهان کردن هویت واقعی.

اگر پول کلاهبرداری مستقیماً به حساب فرد مجرم منتقل شود، شناسایی او آسان‌تر خواهد بود. اما وقتی وجوه از چند حساب متعلق به افراد دیگر عبور کند، پیدا کردن ذی‌نفع واقعی دشوارتر می‌شود.

به همین دلیل حساب‌های اجاره‌ای می‌توانند در شبکه‌های کلاهبرداری و پولشویی به‌عنوان حساب واسط مورد استفاده قرار گیرند.

صاحب حساب ممکن است در مقابل مبلغی محدود کارت خود را واگذار کند، اما حجم پولی که از حساب او عبور می‌کند بسیار بیشتر باشد.

کارت بانکی را حتی به آشنا اجاره ندهید

یکی از اشتباهات رایج این است که افراد تصور می‌کنند واگذاری حساب به دوست، همکار یا آشنا خطری ندارد.

اما در بررسی تراکنش بانکی، رابطه خانوادگی یا دوستانه لزوماً ماهیت پول را تغییر نمی‌دهد.

اگر حساب شما قرار است برای فعالیت مالی متعلق به فرد دیگری مورد استفاده قرار گیرد، بهتر است وجه از ابتدا از حساب متعلق به همان شخص جابه‌جا شود.