حقوق مهر بازنشستگان بیشتر میشود؟ / متناسبسازی چه تغییری در فیش ایجاد میکند؟
با نزدیک شدن به زمان پرداخت حقوق مهر، دوباره این پرسش برای بسیاری از بازنشستگان تأمین اجتماعی مطرح شده است که آیا مستمری این ماه نسبت به شهریور بیشتر میشود و مرحله نهایی متناسبسازی چه اثری روی فیش حقوقی دارد. بررسی آخرین اطلاعیههای رسمی نشان میدهد متناسبسازی از خردادماه در احکام جدید اعمال شده است؛ بنابراین نباید انتظار داشت صرفاً به دلیل ورود به مهر، افزایش عمومی تازهای برای همه بازنشستگان ایجاد شود.
آنچه ممکن است رقم دریافتی برخی بازنشستگان را در مهر تغییر دهد، بیشتر به اصلاح حکم، تغییر مزایا، کسورات یا پرداخت جداگانه مطالبات گذشته مربوط میشود. به بیان دیگر، متناسبسازی در حال حاضر بخشی از حکم جاری بازنشسته است و نه یک واریزی جدید که قرار باشد هر ماه دوباره به حقوق اضافه شود.
متناسبسازی از چه زمانی وارد حقوق بازنشستگان شد؟
سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده بود حقوق خردادماه ۱۴۰۵ بر مبنای احکام جدید پرداخت میشود و در این احکام هم افزایش سالانه و هم مرحله نهایی متناسبسازی برای افراد مشمول لحاظ شده است. از آن زمان، مبلغ ناشی از متناسبسازی باید در حقوق ماهانه فرد دیده شود.
این موضوع تفاوت مهمی با «معوقات» دارد. متناسبسازی جاری در حکم حقوقی قرار گرفته، اما مطالبات مربوط به ماههایی که پیش از صدور حکم جدید با رقم قبلی پرداخت شدهاند، جداگانه محاسبه شدهاند. به همین دلیل ممکن است یک بازنشسته در فیش مهر افزایش تازهای نبیند اما همچنان طلبی بابت ماههای گذشته داشته باشد.
متناسبسازی دقیقاً چه تغییری در فیش ایجاد میکند؟
اثر متناسبسازی برای همه بازنشستگان یکسان نیست. رقم آن بر اساس وضعیت مستمری هر فرد و فاصله حقوق بازنشستگی او با مبنای قانونی تعیینشده محاسبه میشود. بنابراین نمیتوان یک مبلغ ثابت را به عنوان «افزایش متناسبسازی» برای همه اعلام کرد.
در فیش حقوقی، بازنشسته باید میان چند بخش تفاوت قائل شود: اصل مستمری، افزایش سالانه، مبلغ ناشی از متناسبسازی، مزایای جانبی و کسورات. سازمان تأمین اجتماعی نیز تأکید کرده که افزایش سالانه بر اصل مستمری محاسبه میشود و نه بر خالص مبلغی که در نهایت به حساب فرد واریز میشود. همین مسئله یکی از دلایلی است که درصد افزایش مشاهدهشده در حساب بانکی ممکن است با درصد اعلامشده متفاوت باشد.
آیا حقوق مهر نسبت به شهریور بیشتر میشود؟
برای همه بازنشستگان، افزایش عمومی تازهای مخصوص مهرماه اعلام نشده است. بنابراین اگر حکم فرد از خرداد تاکنون تغییری نکرده باشد و مزایا یا کسورات او نیز ثابت مانده باشد، رقم حقوق پایه مهر نباید صرفاً به دلیل آغاز ماه جدید جهش محسوسی داشته باشد.
با این حال، سه اتفاق میتواند باعث شود مبلغ واریزی مهر برای بعضی افراد متفاوت باشد: اصلاح حکم یا محاسبات فردی، تغییر در مزایا یا کسورات و در نهایت پرداخت مطالبات معوق بهصورت مستقل از حقوق ماهانه.
به همین دلیل، اگر بازنشستهای در مهر مبلغ بیشتری دریافت کند، لزوماً نباید کل تفاوت را به «افزایش جدید حقوق» نسبت دهد.
افزایش سالانه حقوق بازنشستگان چقدر بود؟
بر اساس توضیح رسمی سازمان تأمین اجتماعی، اصل مستمری حداقلبگیران در سال ۱۴۰۵ بر مبنای مصوبه مربوطه ۶۰ درصد افزایش داشته و برای سایر سطوح نیز افزایش ۴۵ درصد به اضافه مبلغ ثابت ۱۵ میلیون و ۵۸۶ هزار و ۴۷۰ ریال اعمال شده است. سازمان در عین حال تأکید کرده این درصدها روی اصل مستمری اعمال میشوند و نه مجموع دریافتی نهایی فرد.
همین تفاوت میان «اصل مستمری» و «خالص دریافتی» باعث شده برخی بازنشستگان تصور کنند افزایش اعلامشده بهطور کامل در فیش آنها اعمال نشده است، در حالی که مزایا، کسورات و ساختار حکم میتواند درصد رشد نهایی دریافتی را تغییر دهد.
معوقات چه ارتباطی با حقوق مهر دارند؟
پرداخت معوقات فروردین مربوط به مابهالتفاوت افزایش سالانه و مرحله سوم متناسبسازی در شهریور انجام و تکمیل شد. این پرداخت از حقوق جاری جدا بود و سازمان تأمین اجتماعی آن را در قالب برنامه مستقل تسویه کرد.
بنابراین باید میان دو مفهوم تفکیک قائل شد:
| بخش فیش یا پرداخت | وضعیت در مهر |
|---|---|
| افزایش سالانه ۱۴۰۵ | قبلاً در حکم اعمال شده |
| مرحله نهایی متناسبسازی | از خرداد در احکام مشمولان اعمال شده |
| افزایش عمومی تازه مخصوص مهر | اعلام نشده |
| معوقات فروردین | پرداخت آن تکمیل شده |
| سایر معوقات | ممکن است جدا از حقوق پرداخت شوند |
| مبلغ نهایی فیش | بسته به حکم، مزایا و کسورات هر فرد متفاوت است |
چطور بفهمیم متناسبسازی درست اعمال شده است؟
بهترین راه، مقایسه حکم حقوقی جدید با فیشهای قبل و بعد از خرداد است. بازنشسته باید ببیند اصل مستمری چقدر تغییر کرده، رقم متناسبسازی در حکم چه میزان است و چه کسوراتی از مبلغ نهایی کم شده است.
سازمان تأمین اجتماعی امکان مشاهده مستمری متناسبسازیشده و جزئیات آن را از طریق خدمات غیرحضوری فراهم کرده است؛ بنابراین اختلاف میان مبلغ مورد انتظار و واریزی را میتوان با مراجعه به حکم و فیش بررسی کرد.
در مجموع، حقوق مهر برای همه بازنشستگان افزایش تازه و مستقلی ندارد. افزایش سالانه و مرحله نهایی متناسبسازی پیشتر در احکام سال ۱۴۰۵ اعمال شدهاند و آنچه اکنون باید در فیش مهر دیده شود، ادامه همان حکم جدید است. اگر مبلغ مهر با شهریور متفاوت باشد، باید دلیل آن را در تغییر حکم، مزایا، کسورات یا پرداختهای جداگانه جستوجو کرد.
