فیش ۱۳۷ میلیونی یک بازنشسته! / حقوق بازنشستگان نفت با کشوری و تأمین اجتماعی چه تفاوتی دارد؟
انتشار تصویری منتسب به فیش حقوقی یکی از بازنشستگان صنعت نفت با رقم ۱۳۷ میلیون تومان حقوق و مزایا از روز گذشته در شبکههای اجتماعی و برخی رسانهها خبرساز شده است. اصل خبری که چند رسانه منتشر کردهاند این است که جمع حقوق و مزایای درجشده در این فیش به حدود ۱۳۷ میلیون تومان میرسد.
اما این رقم را نباید بدون بررسی بیشتر بهعنوان «حقوق معمول همه بازنشستگان نفت» یا حتی لزوماً «مستمری ماهانه خالص این فرد» تلقی کرد. راهبرد فردا به نسخهای از فیش که بتوان اصالت، مشخصات فرد و تمام اجزای پرداخت آن را مستقلاً تأیید کرد دسترسی ندارد و تاکنون نیز اطلاعیه رسمی صندوق بازنشستگی صنعت نفت درباره همین فیش خاص پیدا نشده است.
این احتیاط بهخصوص از آن جهت اهمیت دارد که پرداخت شهریور بازنشستگان صنعت نفت فقط شامل مستمری عادی نبوده است.
فیش ۱۳۷ میلیونی بازنشسته نفت چه ماجرایی دارد؟
خبر اولیهای که در رسانهها منتشر شده میگوید فیش یکی از بازنشستگان صنعت نفت شامل ۱۳۷ میلیون تومان مجموع حقوق و مزایابوده است. همین فاصله بزرگ با دریافتی بخش بزرگی از بازنشستگان کشور باعث شده تصویر مورد توجه قرار گیرد.
اما یک نکته کلیدی در بازنشر این فیش کمتر مورد توجه قرار گرفته است: مستمری شهریور بازنشستگان نفت امسال همراه با چند پرداخت رفاهی، مناسبتی و مابهالتفاوت انجام شده است.
براساس اعلام صندوق بازنشستگی صنعت نفت که شانا آن را منتشر کرده، همراه مستمری شهریور، سرانههای رفاهی و ورزشی، بن کالای اساسی، مبالغ مناسبتی و همچنین مابهالتفاوت افزایش ۲۰ درصدی برخی سرانهها از فروردین تا شهریور پرداخت شده است.
برای مثال سرانه باشگاهی ۳ میلیون تومان، سرانه ورزشی بازنشسته متأهل ۲ میلیون و ۵۹۲ هزار تومان، بن کالای اساسی بیش از ۳.۳ میلیون تومان و مجموع مبالغ چهار مناسبت نیز حدود ۶.۹ میلیون تومان اعلام شده است.
بنابراین حتی اگر فیش منتشرشده واقعی باشد، برای مقایسه دقیق ابتدا باید مشخص شود چه مقدار از رقم ۱۳۷ میلیون تومان مستمری مستمر و چه مقدار مربوط به مزایا، مطالبات، مابهالتفاوت یا پرداختهای غیرماهانه بوده است.
آیا همه بازنشستگان نفت ۱۳۷ میلیون تومان حقوق میگیرند؟
خیر؛ چنین نتیجهای از انتشار یک فیش قابل استخراج نیست.
مستمری بازنشستگان به عواملی مانند سابقه خدمت، آخرین حقوق و مزایای مشمول کسور، رده شغلی، سابقه پرداخت کسور و مقررات صندوق بستگی دارد. یک فیش متعلق به یک فرد نمیتواند میانگین دریافتی دهها هزار بازنشسته یک صندوق را نشان دهد.
از طرف دیگر، ساختار بازنشستگی کارکنان نفت اساساً با صندوق کشوری و تأمین اجتماعی یکسان نیست.
طبق اساسنامه صندوقهای بازنشستگی، پسانداز و رفاه کارکنان صنعت نفت، این صندوق دارای شخصیت حقوقی، مالی و اداری مستقل است و وظیفه دریافت کسور بازنشستگی کارکنان صنعت نفت، پرداخت مستمری و همچنین ارائه خدمات درمانی، معیشتی و رفاهی را برعهده دارد. اساسنامه همچنین تصریح میکند داراییها و وجوه صندوق متعلق به شخصیت حقوقی صندوق است و جزو اموال و داراییهای دولت یا وزارت نفت محسوب نمیشود.
همین ساختار یکی از دلایلی است که مقایسه مستقیم یک فیش نفت با یک فیش تأمین اجتماعی یا کشوری میتواند گمراهکننده باشد.
تفاوت حقوق بازنشستگان نفت، کشوری و تأمین اجتماعی چیست؟
سه صندوق براساس قواعد و سازوکارهای متفاوتی عمل میکنند.
| گروه بازنشستگان | مبنای کلی پرداخت در ۱۴۰۵ | نکته مهم |
|---|---|---|
| صنعت نفت | مقررات و کسورات صندوق مستقل صنعت نفت + مزایا و خدمات رفاهی مربوط | دارای ساختار مالی و اداری مستقل |
| کشوری | افزایش سالانه ۲۰٪ + مبلغ ثابت + مرحله سوم متناسبسازی | حداقل حکم برای ۳۰ سال خدمت حدود ۱۶.۸ میلیون تومان |
| تأمین اجتماعی | افزایش براساس مصوبه شورای عالی کار و مواد ۹۶ و ۱۱۱ | حداقل مستمری پایه حدود ۱۶.۶ میلیون تومان |
در صندوق بازنشستگی کشوری، حقوق سال ۱۴۰۵ نسبت به آخرین حکم ۱۴۰۴ ۲۰ درصد افزایش پیدا کرده و علاوه بر آن مبلغ ثابت ۲ میلیون و ۷۵۴ هزار تومان و مرحله سوم متناسبسازی نیز اعمال شده است. صندوق اعلام کرده پس از این افزایشها، حقوق بازنشسته با ۳۰ سال خدمت کمتر از ۱۶ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان نخواهد بود.
در تأمین اجتماعی شرایط متفاوت است. سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده اصل مستمری حداقلبگیران در سال ۱۴۰۵ ۶۰ درصد افزایش یافته و به ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان رسیده است. برای سایر سطوح نیز افزایش ۴۵ درصدی بهعلاوه مبلغ ثابت اعمال شده است.
این اعداد البته حداقل مستمری هستند، نه متوسط حقوق همه بازنشستگان.
چرا دریافتی بعضی بازنشستگان نفت بالاتر است؟
یکی از تفاوتهای اساسی صنعت نفت، سابقه وجود نظام استخدامی و رفاهی خاص و صندوق اختصاصی آن است.
در صندوق نفت علاوه بر مستمری بازنشستگی، خدمات و پرداختهای دیگری مانند پسانداز، تأمین آتیه، درمان، تسهیلات و مزایای رفاهی نیز در اساسنامه پیشبینی شده است.
در شهریور نیز همین تفاوت کاملاً مشخص بود. علاوه بر مستمری، چند نوع پرداخت رفاهی و مناسبتی همزمان انجام شد و صندوق اعلام کرد مبلغ بنکارت از ۷ میلیون به ۲۰ میلیون تومان افزایش یافته است؛ هرچند مابهالتفاوت این افزایش قرار است پس از تأمین منابع کارفرمایان در ماههای آینده پرداخت شود.
بنابراین رقم نهایی روی یک فیش ممکن است فقط حاصل «حقوق پایه بازنشستگی» نباشد.
۱۳۷ میلیون تومان چند برابر حداقل مستمری است؟
اگر صرفاً برای مقایسه عددی، رقم ۱۳۷ میلیون تومان منتشرشده را مقابل حداقل مستمری تأمین اجتماعی قرار دهیم، رقم فیش مورد بحث بیش از ۸ برابر حداقل مستمری ۱۶.۶ میلیون تومانی است.
در مقایسه با حداقل حکم ۱۶.۸ میلیون تومانی بازنشسته کشوری با ۳۰ سال خدمت نیز فاصله تقریباً مشابهی دیده میشود.
اما این مقایسه یک محدودیت جدی دارد: ۱۳۷ میلیون تومان «جمع حقوق و مزایای یک فیش خاص» گزارش شده، در حالی که ارقام ۱۶.۶ و ۱۶.۸ میلیون تومان حداقل مستمری یا حکم هستند. در نتیجه اینها دو شاخص کاملاً همجنس نیستند و نباید از آنها نتیجه گرفت که یک بازنشسته نفت بهطور معمول هشت برابر سایر بازنشستگان دریافت میکند.
یک ابهام مهم درباره فیش منتشرشده
در برخی بازنشرها درباره سطح تحصیلات یا سوابق فرد صاحب فیش نیز ادعاهایی مطرح شده است. راهبرد فردا منبع اولیه و قابل اتکایی برای تأیید این اطلاعات پیدا نکرد و به همین دلیل این مشخصات را مبنای گزارش قرار نمیدهد.
آنچه قابل مشاهده است، انتشار خبری درباره فیشی با جمع حقوق و مزایای ۱۳۷ میلیون تومان است؛ اما بدون دسترسی به اطلاعات کامل حکم بازنشستگی، سابقه فرد، ردیفهای فیش و تأیید صندوق، نمیتوان درباره علت دقیق رسیدن دریافتی این شخص به این عدد حکم قطعی داد.
چرا فیش بازنشسته نفت اینقدر مورد توجه قرار گرفت؟
علت اصلی را میتوان در فاصله اعداد جستوجو کرد.
وقتی حداقل مستمری تأمین اجتماعی حدود ۱۶.۶ میلیون تومان است و کف حقوق بازنشستگان کشوری با ۳۰ سال خدمت حدود ۱۶.۸ میلیون تومان تعیین شده، مشاهده رقمی بیش از ۱۳۰ میلیون تومان روی یک فیش بازنشستگی بهطور طبیعی توجه زیادی ایجاد میکند.
اما توضیح این فاصله نیازمند بررسی ساختار هر صندوق است. صندوق نفت یک صندوق مستقل با نظام کسور، مستمری و مزایای خاص خود است و بخشی از پرداختهای بازنشستگان آن نیز از جنس مزایای رفاهی و تعهدات کارفرمایی است. شهریور امسال نیز چند پرداخت غیرمستمری بهصورت همزمان با حقوق انجام شده است.
