سقوط آزاد قیمت نفت در بازار/ جنگ ایران و آمریکا به پایان رسید؟
قیمت جهانی نفت پس از سقوط بیش از هشت‌درصدی در معاملات روز گذشته، امروز پنجشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۵ بخشی از افت خود را جبران کرد. نفت برنت به حدود ۹۷ دلار بازگشت؛ اما مهم‌ترین عامل تغییر مسیر بازار، نه کاهش ناگهانی تقاضای نفت، بلکه افزایش امیدها به پایان جنگ ایران و آمریکا پس از نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکاست.
به گزارش راهبرد فردا، بازار جهانی نفت در یکی از حساس‌ترین مقاطع ماه‌های اخیر قرار گرفته است. در حالی که جنگ ایران با آمریکا و اسرائیل همچنان ادامه دارد و آینده امنیت تنگه هرمز نامشخص است، قیمت نفت برنت در معاملات روز چهارشنبه بیش از هشت درصد سقوط کرد و به پایین‌ترین سطح خود از پایان ماه اوت رسید.
این کاهش شدید پس از آن اتفاق افتاد که نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا از شکست سنگین جمهوری‌خواهان حکایت داشت. معامله‌گران احتمال می‌دهند تغییر موازنه قدرت در واشنگتن، فشار سیاسی برای کاهش تنش و حرکت به سمت توافق با ایران را افزایش دهد.
با این حال، معاملات روز پنجشنبه نشان داد بازار هنوز به پایان جنگ اطمینان ندارد. قیمت نفت برنت با افزایش ۲.۳ درصدی به ۹۶ دلار و ۸۱ سنت رسید و نفت خام آمریکا نیز با رشد ۱.۵ درصدی در محدوده ۸۹ دلار و ۴۴ سنت معامله شد.
چرا قیمت نفت با وجود جنگ کاهش پیدا کرد؟
در شرایط جنگی، قیمت نفت معمولاً به دلیل نگرانی درباره اختلال در عرضه افزایش می‌یابد. با این حال، بازار نفت تنها به اتفاقات امروز واکنش نشان نمی‌دهد؛ بلکه انتظارات سرمایه‌گذاران درباره آینده نیز نقش مهمی در تعیین قیمت دارد.
در هفته‌های گذشته، احتمال تشدید حملات نظامی، اختلال در صادرات کشورهای منطقه و محدودیت عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز موجب شده بود بخشی از ریسک جنگ در قیمت نفت لحاظ شود.
اما پس از انتخابات آمریکا، معامله‌گران احتمال افزایش فشار برای دستیابی به توافق را جدی‌تر ارزیابی کردند. در نتیجه، بخشی از این ریسک قیمتی کاهش یافت و نفت با افت قابل‌توجهی مواجه شد.
به عبارت دیگر، بازار هنوز پایان جنگ را ندیده، اما احتمال پایان یا کاهش شدت آن را در قیمت‌ها منعکس کرده است.
نقش انتخابات آمریکا در سقوط قیمت نفت
انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا به یکی از عوامل تعیین‌کننده انتظارات بازار انرژی تبدیل شده است. شکست جمهوری‌خواهان، این تصور را تقویت کرده که دولت دونالد ترامپ ممکن است برای کاهش هزینه‌های اقتصادی و سیاسی جنگ، تحت فشار بیشتری قرار بگیرد.
افزایش قیمت سوخت در آمریکا از موضوعات نارضایتی رأی‌دهندگان بوده و ادامه جنگ می‌تواند هزینه انرژی خانوارها و کسب‌وکارهای آمریکایی را همچنان بالا نگه دارد.
با این حال، تغییر ترکیب کنگره به معنای پایان قطعی جنگ نیست. رئیس‌جمهور آمریکا همچنان در سیاست خارجی و تصمیم‌های نظامی اختیارات قابل‌توجهی دارد و تحلیلگران احتمال تشدید دوباره درگیری را نیز رد نمی‌کنند.
همین دوگانگی باعث شده است نفت پس از سقوط شدید، دوباره با افزایش تقاضا و بازگشت قیمت همراه شود.
تنگه هرمز؛ مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده قیمت نفت
یکی از اصلی‌ترین دلایل حساسیت بازار جهانی انرژی به جنگ ایران، موقعیت راهبردی تنگه هرمز است. این آبراه یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال نفت جهان محسوب می‌شود و اختلال در تردد نفتکش‌ها می‌تواند مستقیماً بر هزینه حمل‌ونقل و عرضه جهانی اثر بگذارد.
طبق ارزیابی‌های جدید، حجم انتقال نفت از مسیرهای خلیج فارس به سطح نزدیک به دوران پیش از جنگ بازگشته است؛ هرچند هزینه‌های مربوط به حمل‌ونقل و ریسک همچنان بالاست.
از سوی دیگر، گزارش‌هایی درباره آتش‌سوزی دو نفتکش و یک شناور یدک‌کش در تنگه هرمز منتشر شده است. چنین تحولاتی نشان می‌دهد با وجود بهبود نسبی جریان صادرات، امنیت مسیرهای حمل انرژی همچنان شکننده است.
بنابراین هرگونه تشدید تنش در تنگه هرمز می‌تواند شرایط بازار را در مدت کوتاهی تغییر دهد.
نفت دوباره به ۱۲۵ دلار می‌رسد؟
یکی از سناریوهای مطرح‌شده از سوی مؤسسه اوراسیا گروپ این است که تشدید دوباره جنگ می‌تواند قیمت نفت برنت را به محدوده ۱۱۰ تا ۱۲۵ دلار در هر بشکه برساند.
این مؤسسه در تازه‌ترین ارزیابی خود احتمال حملات مجدد آمریکا به ایران را ۶۰ درصد، احتمال دستیابی به توافق را ۱۰ درصد و احتمال ادامه وضعیت تقابل بدون توافق را ۳۰ درصد برآورد کرده است.
این ارقام برآورد تحلیلی هستند و نباید به‌عنوان پیش‌بینی قطعی آینده جنگ تلقی شوند.
در مقابل، اگر مذاکرات به توافقی قابل اجرا منجر شود و امنیت صادرات نفت تثبیت شود، احتمال کاهش بیشتر ریسک جنگ و عقب‌نشینی قیمت‌ها وجود دارد.
چرا بازگشت صادرات نفت به معنای پایان بحران نیست؟
یکی دیگر از عوامل کاهش قیمت نفت، بهبود عرضه در بازار جهانی است. برآوردهای جی‌پی‌مورگان نشان می‌دهد بازار جهانی نفت در ماه اکتبر با مازاد عرضه حدود ۱.۴ میلیون بشکه در روز روبه‌رو بوده است.
این مازاد عرضه می‌تواند بخشی از نگرانی درباره کمبود نفت را کاهش دهد. با این حال، میزان ذخایر تجاری نفت در اقتصادهای بزرگ همچنان پایین گزارش شده است؛ بنابراین بروز اختلال جدی در صادرات می‌تواند دوباره قیمت‌ها را افزایش دهد.
بازار نفت اکنون میان دو نیروی متضاد قرار دارد: از یک طرف احتمال کاهش تنش‌های سیاسی و بازگشت عرضه، و از طرف دیگر خطر آغاز دور جدید حملات نظامی و اختلال در مسیرهای انتقال انرژی.
پیش‌بینی قیمت نفت در روزهای آینده
برای آینده کوتاه‌مدت بازار نفت، سه سناریوی اصلی قابل بررسی است:
| سناریو | اثر احتمالی بر قیمت نفت |
|---|---|
| توافق و کاهش تنش ایران و آمریکا | افزایش احتمال افت قیمت |
| تداوم وضعیت فعلی جنگ | نوسان شدید و حفظ ریسک جنگ |
| تشدید حملات یا اختلال در هرمز | احتمال جهش قیمت، حتی تا محدوده ۱۱۰ تا ۱۲۵ دلار |
در کنار جنگ ایران و آمریکا، مذاکرات احتمالی برای پایان جنگ روسیه و اوکراین نیز بر انتظارات معامله‌گران اثر دارد. هرگونه پیشرفت در این مذاکرات می‌تواند چشم‌انداز عرضه نفت روسیه را تغییر دهد و فشار تازه‌ای بر قیمت‌ها ایجاد کند.
در مجموع، آنچه امروز در بازار نفت اتفاق افتاده صرفاً یک اصلاح قیمتی معمولی نیست. نفت به متغیری تبدیل شده که از نتیجه انتخابات آمریکا، مسیر مذاکرات و امنیت تنگه هرمز تأثیر می‌پذیرد.
پیام اصلی معاملات امروز این است که بازار جهانی نفت هنوز از پایان جنگ مطمئن نیست، اما احتمال پایان آن را جدی‌تر از گذشته در قیمت‌ها لحاظ کرده است. به همین دلیل، انتشار هر خبر مهم درباره مذاکرات یا تشدید درگیری می‌تواند بار دیگر قیمت هر بشکه نفت را به‌شدت جابه‌جا کند.
