نفت از ۱۱۴ دلار عبور کرد / چه کسانی از گرانی نفت سود می‌برند و کدام صنایع زیان می‌کنند؟
افزایش قیمت نفت به بالای ۱۱۴ دلار، معادلات اقتصاد جهانی را تغییر داده است. صادرکنندگان نفت ممکن است درآمد بیشتری کسب کنند، اما هزینه سوخت، حمل‌ونقل و تولید برای بسیاری از صنایع افزایش می‌یابد.
به گزارش راهبرد فردا، قیمت نفت برنت در معاملات جمعه اول آبان ۱۴۰۵ از مرز ۱۱۴ دلار در هر بشکه عبور کرد. این جهش بار دیگر توجه بازارهای جهانی را به امنیت عرضه انرژی، هزینه حمل‌ونقل و پیامدهای افزایش قیمت نفت جلب کرده است. برخلاف تصور رایج، نفت گران برای تمام فعالان اقتصادی خبر خوبی نیست. در حالی که شرکت‌های تولیدکننده نفت و برخی کشورهای صادرکننده ممکن است از افزایش درآمد فروش بهره‌مند شوند، شرکت‌های هواپیمایی، صنایع وابسته به انرژی و کشورهای واردکننده نفت با هزینه‌های بالاتر روبه‌رو می‌شوند.
نفت ۱۱۴ دلاری چه اثری بر درآمد صادرکنندگان دارد؟
برای یک صادرکننده نفت، افزایش قیمت هر بشکه می‌تواند درآمد ارزی فروش را بالا ببرد؛ البته به شرط آنکه مقدار صادرات ثابت بماند و افزایش هزینه‌ها یا تخفیف‌های فروش، بخشی از این منفعت را خنثی نکند.
برای روشن شدن موضوع، یک صادرکننده فرضی را در نظر بگیریم که روزانه یک میلیون بشکه نفت می‌فروشد. در این حالت، افزایش ۱۰ دلاری قیمت هر بشکه، درآمد ناخالص روزانه آن را ۱۰ میلیون دلار بیشتر می‌کند.
| افزایش قیمت هر بشکه | افزایش درآمد روزانه با صادرات یک میلیون بشکه |
|---|---|
| ۵ دلار | ۵ میلیون دلار |
| ۱۰ دلار | ۱۰ میلیون دلار |
| ۲۰ دلار | ۲۰ میلیون دلار |
| ۳۰ دلار | ۳۰ میلیون دلار |
این جدول یک محاسبه فرضی است و میزان واقعی صادرات یا درآمد هیچ کشور مشخصی را نشان نمی‌دهد.
برندگان و بازندگان نفت گران چه کسانی هستند؟
افزایش قیمت نفت آثار یکسانی بر صنایع ندارد. برای برخی شرکت‌ها درآمد فروش افزایش می‌یابد و برای گروهی دیگر، قیمت تمام‌شده بالا می‌رود.
| بخش اقتصادی | اثر احتمالی رشد قیمت نفت |
|---|---|
| تولیدکنندگان نفت خام | افزایش درآمد فروش در صورت ثبات حجم صادرات |
| شرکت‌های خدمات حفاری | احتمال رشد تقاضا برای سرمایه‌گذاری |
| پالایشگاه‌ها | وابسته به حاشیه سود فرآورده‌ها نسبت به نفت |
| شرکت‌های هواپیمایی | افزایش هزینه سوخت |
| حمل‌ونقل جاده‌ای و دریایی | احتمال افزایش هزینه انرژی و حمل |
| صنایع پتروشیمی | اثر متفاوت براساس نوع خوراک و قیمت محصول |
| کشورهای واردکننده نفت | افزایش هزینه واردات انرژی |
این جدول نشان می‌دهد حتی در میان شرکت‌های فعال در صنعت نفت نیز نمی‌توان همه را برنده افزایش قیمت دانست.
آیا نفت ۱۱۴ دلاری برای ایران خبر خوبی است؟
افزایش قیمت جهانی نفت می‌تواند ارزش بالقوه نفت صادراتی ایران را افزایش دهد، اما میزان درآمد نهایی به حجم فروش، شرایط قرارداد، هزینه حمل‌ونقل، تخفیف‌ها و امکان دریافت وجوه صادراتی بستگی دارد.
بنابراین ضرب قیمت برنت در یک حجم فرضی صادرات، به‌تنهایی معادل درآمد واقعی نفتی کشور نیست.
از سوی دیگر، افزایش قیمت انرژی می‌تواند هزینه برخی فعالیت‌های اقتصادی را نیز بالا ببرد. صنایعی که به حمل‌ونقل، سوخت یا مواد اولیه وابسته‌اند، ممکن است بخشی از منافع افزایش درآمد نفتی را از مسیر افزایش هزینه‌ها از دست بدهند.
نفت گران چه اثری بر بورس تهران دارد؟
در بورس تهران، برخی شرکت‌های پالایشی، پتروشیمی و فعال در زنجیره انرژی ممکن است از تغییر قیمت جهانی نفت تأثیر بپذیرند؛ اما جهت و شدت اثر برای همه شرکت‌ها یکسان نیست.
برای پالایشگاه‌ها، تفاوت قیمت نفت خام و فرآورده‌های تولیدی اهمیت زیادی دارد. افزایش نفت خام اگر با رشد متناسب قیمت بنزین، گازوئیل و سایر محصولات همراه نباشد، ممکن است حاشیه سود را تحت فشار قرار دهد.
در پتروشیمی‌ها نیز نوع خوراک تعیین‌کننده است. شرکت‌های خوراک گازی و خوراک مایع ممکن است واکنش متفاوتی به جهش نفت داشته باشند.
به همین دلیل، انتخاب سهم صرفاً براساس گران شدن نفت نمی‌تواند جایگزین بررسی گزارش‌های فروش و حاشیه سود شرکت‌ها شود.
آیا نفت ۱۱۴ دلاری تورم جهان را بیشتر می‌کند؟
نفت یکی از مهم‌ترین نهاده‌های انرژی در اقتصاد جهانی است. افزایش قیمت آن می‌تواند هزینه حمل‌ونقل و تولید برخی کالاها را بالا ببرد.
اگر این افزایش پایدار باشد، شرکت‌ها ممکن است بخشی از هزینه اضافی را به قیمت کالا و خدمات منتقل کنند. در چنین شرایطی، فشار تورمی در کشورهای واردکننده انرژی بیشتر می‌شود.
با این حال، شدت انتقال نفت به تورم به ساختار انرژی، نرخ مالیات سوخت، میزان رقابت و سیاست‌های اقتصادی هر کشور وابسته است.
پیش‌بینی قیمت نفت؛ جهش ادامه دارد؟
سه مسیر احتمالی برای نفت قابل بررسی است. در سناریوی افزایش تنش عرضه، نگرانی درباره دسترسی به نفت یا اختلال حمل‌ونقل می‌تواند فشار افزایشی قیمت را تقویت کند.
در سناریوی دوم، کاهش تنش‌ها و بهبود عرضه ممکن است بخشی از رشد قیمت را تعدیل کند. در سناریوی سوم نیز نفت می‌تواند در سطوح بالا باقی بماند، اما نوسانات روزانه شدیدی تجربه کند.
بنابراین رسیدن برنت به بالای ۱۱۴ دلار به معنای تضمین حرکت آن به سطوح بالاتر نیست.
در مجموع، نفت گران می‌تواند درآمد بالقوه صادرکنندگان را افزایش دهد، اما هم‌زمان هزینه واردات و تولید را در بخش بزرگی از اقتصاد جهانی بالا ببرد. برای تحلیل اثر آن بر ایران و بورس تهران باید علاوه بر قیمت نفت، حجم صادرات، نرخ خوراک و سودآوری شرکت‌ها بررسی شود.
