بازده اوراق آمریکا چرا سقوط کرد؟ / آیا وال‌استریت پایان سیاست‌های اقتصادی ترامپ را قیمت‌گذاری می‌کند؟

به گزارش راهبرد فردا، بازار اوراق قرضه آمریکا یکی از نخستین بخش‌های نظام مالی بود که به نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای واکنش نشان داد. همزمان با افزایش احتمال تغییر کنترل کنگره، سرمایه‌گذاران به خرید اوراق خزانه روی آوردند و بازده اوراق ۱۰ساله که از مهم‌ترین نرخ‌های مرجع در اقتصاد جهانی محسوب می‌شود، کاهش یافت.

براساس داده‌های منتشرشده در جریان معاملات پس از انتخابات، بازده اوراق ۱۰ساله از ۴٫۹۵۱ درصد در پایان معاملات سه‌شنبه به ۴٫۹۰۶ درصد رسید. این تغییر معادل افت ۴٫۵ واحد پایه است؛ حرکتی که از نظر اندازه یک کاهش محدود محسوب می‌شود، اما به دلیل همزمانی با انتخابات آمریکا از نظر تحلیلی اهمیت دارد.

پرسش اصلی این است که سرمایه‌گذاران دقیقاً چه چیزی را قیمت‌گذاری کرده‌اند: پایان برنامه‌های اقتصادی ترامپ، کندتر شدن رشد آمریکا، کاهش فشار تورمی یا صرفاً افزایش تقاضا برای دارایی‌های کم‌ریسک؟

چرا بازده اوراق با پیروزی دموکرات‌ها کاهش یافت؟

قیمت اوراق خزانه و بازده آنها رابطه معکوس دارند. وقتی تقاضا برای اوراق افزایش پیدا می‌کند، قیمت اوراق موجود بالا می‌رود و بازده مؤثر آنها کاهش می‌یابد. در مقابل، فروش گسترده اوراق می‌تواند قیمت را کاهش و بازده را افزایش دهد.

پس از انتشار نتایج انتخابات، بخشی از سرمایه‌گذاران احتمال دادند که تغییر اکثریت کنگره بتواند مسیر سیاست‌های مالی آمریکا را محدودتر کند. در چنین شرایطی، تصویب برخی برنامه‌های افزایش مخارج یا کاهش مالیات بدون منابع جبرانی ممکن است دشوارتر شود.

اگر بازار انتظار داشته باشد در آینده کسری بودجه کمتر از سناریوی قبلی باشد، نگرانی درباره حجم انتشار اوراق تازه نیز می‌تواند کاهش یابد. این مسئله از نظر نظری برای قیمت اوراق موجود مثبت است.

اما این تنها توضیح ممکن نیست. کاهش بازده همچنین می‌تواند به نگرانی درباره کند شدن رشد اقتصادی یا افزایش تمایل سرمایه‌گذاران به دارایی‌های امن مربوط باشد.

واکنش اولیه بازارهای آمریکا به نتایج انتخابات

این ارقام مربوط به مقاطع اولیه معاملات پس از انتخابات هستند و نباید به‌عنوان قیمت پایانی روز چهارشنبه تلقی شوند.

نکته قابل‌توجه، افت همزمان بازار سهام و بازده اوراق است. اگرچه نرخ بهره پایین‌تر معمولاً از ارزش‌گذاری سهام حمایت می‌کند، در این مقطع نگرانی درباره تغییر مقررات و آینده رشد شرکت‌های فناوری نیز بر معاملات فشار وارد کرده است.

آیا وال‌استریت انتظار کاهش کسری بودجه را دارد؟

یکی از مهم‌ترین بحث‌های اقتصاد آمریکا در سال‌های اخیر، افزایش بدهی دولت و هزینه تأمین مالی آن بوده است. زمانی که دولت برای تأمین کسری بودجه اوراق بیشتری منتشر می‌کند، افزایش عرضه اوراق می‌تواند در شرایط دیگرِ یکسان فشار افزایشی بر بازده ایجاد کند.

در سناریوی تغییر قدرت در کنگره، برخی فعالان بازار انتظار دارند اجرای سیاست‌های مالی انبساطی با موانع بیشتری روبه‌رو شود. برای مثال، برنامه‌های مالیاتی یا افزایش مخارج که به توافق دو مجلس نیاز دارند، ممکن است در مذاکرات سیاسی دشوارتر شوند.

با این حال، نباید این تصور را ایجاد کرد که دموکرات‌ها الزاماً کسری بودجه آمریکا را کاهش خواهند داد. اولویت‌های هزینه‌ای دو حزب متفاوت است و اختلاف بر سر بودجه می‌تواند حتی به تعطیلی دولت یا بحران سقف بدهی منجر شود.

از این رو، بازار اوراق ممکن است در کوتاه‌مدت از احتمال محدود شدن سیاست‌های مالی استقبال کند، اما در میان‌مدت نسبت به خطر بن‌بست بودجه‌ای واکنش منفی نشان دهد.

تورم انتظاری چه نقشی در کاهش نرخ اوراق دارد؟

برای درک حرکت بازار اوراق، باید بازده اسمی را به دو جزء مهم تقسیم کرد: بازده واقعی و جبران تورم مورد انتظار بازار.

در داده‌های رسمی دوم نوامبر، بازده اسمی اوراق ۱۰ساله آمریکا ۴٫۹۱ درصد، بازده واقعی اوراق مصون از تورم ۲٫۶۲ درصد و نرخ تورم سربه‌سر ۱۰ساله ۲٫۲۹ درصد ثبت شده است.

این داده‌ها نشان می‌دهند در پایان روز سوم نوامبر، شاخص تورم سربه‌سر نسبت به روز قبل اندکی افزایش داشته است. بنابراین از این داده‌ها نمی‌توان نتیجه گرفت افت بازده شب انتخابات حتماً ناشی از کاهش تورم انتظاری بوده است.

برای تشخیص دقیق علت حرکت چهارشنبه، باید تغییر همزمان نرخ واقعی، تورم سربه‌سر و صرف ریسک اوراق را بررسی کرد. تورم سربه‌سر نیز علاوه بر انتظارات تورمی، تحت تأثیر عوامل نقدشوندگی و صرف ریسک قرار دارد.

کاهش بازده اوراق برای قیمت طلا چه معنایی دارد؟

طلا برخلاف اوراق خزانه، سود دوره‌ای پرداخت نمی‌کند. بنابراین زمانی که بازده واقعی دارایی‌های کم‌ریسک کاهش می‌یابد، هزینه فرصت نگهداری طلا نیز کمتر می‌شود.

اگر افت بازده اوراق آمریکا با تضعیف دلار همراه شود، دو عامل ممکن است همزمان از قیمت جهانی طلا حمایت کنند. نخست، کاهش جذابیت نسبی اوراق و دوم، ارزان‌تر شدن طلا برای خریدارانی که با ارزهای غیرآمریکایی معامله می‌کنند.

با این حال، اثر نهایی به علت کاهش نرخ بهره وابسته است. اگر سرمایه‌گذاران به دلیل نگرانی شدید از رکود اقتصادی به خرید اوراق روی بیاورند، تقاضا برای دارایی امن ممکن است هم در بازار اوراق و هم در بازار طلا افزایش پیدا کند.

اما اگر کاهش تنش ژئوپلیتیکی باعث خروج سرمایه از دارایی‌های امن شود، بخشی از حمایت از طلا ممکن است از بین برود. بنابراین صرف کاهش نرخ اوراق نمی‌تواند قیمت آینده طلا را با قطعیت مشخص کند.

چرا سهام فناوری برخلاف اوراق تحت فشار قرار گرفت؟

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های بازار سهام پس از انتخابات، احتمال افزایش نظارت بر شرکت‌های بزرگ فناوری و صنعت هوش مصنوعی است.

در دوره دوم ترامپ، بازار سهام آمریکا از سرمایه‌گذاری گسترده در زیرساخت‌های هوش مصنوعی و رشد سود شرکت‌های بزرگ فناوری حمایت گرفته است. اما پیروزی دموکرات‌ها می‌تواند زمینه بررسی‌های بیشتری درباره فعالیت این شرکت‌ها، مصرف انرژی مراکز داده و مقررات مرتبط با هوش مصنوعی ایجاد کند.

برای سرمایه‌گذاران، چنین احتمالی می‌تواند به معنای افزایش هزینه‌های مقرراتی و نااطمینانی درباره سرعت توسعه این صنعت باشد.

به همین دلیل، کاهش بازده اوراق که از نظر نظری برای ارزش فعلی سودهای آینده شرکت‌ها مثبت است، ممکن است تحت‌الشعاع نگرانی از سودآوری و مقررات قرار بگیرد. همین مسئله توضیح می‌دهد چرا در معاملات اولیه، اوراق خزانه رشد کرد اما قراردادهای آتی شاخص نزدک کاهش بیشتری را تجربه کردند.

کاهش چهار یا پنج واحد پایه‌ای چقدر اهمیت دارد؟

افت بازده از ۴٫۹۵۱ به ۴٫۹۰۶ درصد معادل کاهش ۰٫۰۴۵ واحد درصدی است. این حرکت را نمی‌توان از نظر اندازه با یک سقوط تاریخی مقایسه کرد؛ با این حال، جهت آن برای سنجش انتظارات بازار اهمیت دارد.

برای مثال، اگر اوراقی دارای دیرش تعدیل‌شده هشت‌ساله باشد، کاهش ۴٫۵ واحد پایه‌ای بازده، در یک محاسبه تقریبی می‌تواند قیمت آن را حدود ۰٫۳۶ درصد افزایش دهد. این صرفاً نمونه‌ای برای توضیح حساسیت قیمت اوراق است و به معنای بازده واقعی تمام اوراق خزانه نیست.

اهمیت اقتصادی بزرگ‌تر زمانی آشکار می‌شود که تغییر نرخ‌های بهره پایدار بماند؛ زیرا بازده اوراق خزانه به‌عنوان یکی از نرخ‌های مرجع در قیمت‌گذاری وام مسکن، بدهی شرکت‌ها و بسیاری از دارایی‌های مالی جهان عمل می‌کند.

آیا دوران سیاست‌های اقتصادی ترامپ به پایان رسیده است؟

پیروزی دموکرات‌ها لزوماً به معنای پایان سیاست‌های اقتصادی دولت ترامپ نیست. رئیس‌جمهور همچنان حق وتو، اختیارات اجرایی و بخشی از ابزارهای سیاست تجاری و خارجی را در اختیار دارد.

آنچه می‌تواند تغییر کند، سهولت اجرای برنامه‌های تازه دولت است. تصویب برخی قوانین مالیاتی، بودجه‌های جدید و تغییرات گسترده قانونی ممکن است نیازمند مذاکرات دشوارتر با کنگره باشد.

برای بازار اوراق، مهم‌ترین مسئله این است که آیا این محدودیت سیاسی به کاهش پایدار کسری بودجه و انتظارات تورمی منجر می‌شود یا صرفاً خطر بن‌بست سیاسی را افزایش می‌دهد.

جمع‌بندی؛ بازار اوراق چه پیامی فرستاد؟

افت بازده اوراق خزانه آمریکا نشان می‌دهد نتیجه انتخابات توانسته انتظارات بخشی از سرمایه‌گذاران را تغییر دهد. با این حال، داده‌های موجود هنوز برای اثبات اینکه وال‌استریت پایان سیاست‌های اقتصادی ترامپ یا کاهش قطعی تورم را قیمت‌گذاری کرده، کافی نیستند.

در کوتاه‌مدت، ترکیبی از تقاضای دارایی امن، نگرانی درباره رشد شرکت‌های فناوری و تغییر انتظارات از سیاست مالی می‌تواند در توضیح این حرکت نقش داشته باشد.

برای فهم مسیر بعدی بازار باید دید کاهش بازده اوراق ادامه پیدا می‌کند یا نه، نرخ‌های واقعی چه تغییری می‌کنند و اختلاف میان کنگره و کاخ سفید چه اثری بر بودجه و انتظارات اقتصادی خواهد گذاشت.