قیمت خودرو دوباره بالا میرود؟ / تصمیم جدید شورای رقابت چه اثری روی ایرانخودرو و سایپا دارد؟
اصلاح دستورالعمل تنظیم بازار خودرو توسط شورای رقابت، فرمول قیمتگذاری خودروهای داخلی را وارد مرحله تازهای کرده است؛ تغییری که میتواند برای برخی محصولات ایرانخودرو و سایپا زمینه افزایش قیمت کارخانهای ایجاد کند، اما فعلاً به معنای افزایش قطعی قیمت تمام خودروها نیست.
شورای رقابت در تازهترین اصلاحیه دستورالعمل تنظیم بازار خودروی سواری، تغییراتی را در فرآیند قیمتگذاری اعمال کرده است. یکی از مهمترین تغییرات، توجه بیشتر به شاخص رقابتپذیری خودرو در تعیین امکان افزایش قیمت است.
بر اساس دستورالعمل، قیمت خودروهای داخلی با خودروهای مشابه خارجی مقایسه میشود و نتیجه این ارزیابی در قالب رتبه رقابتپذیری مورد استفاده قرار میگیرد. در این چارچوب، خودروهایی که در پایینترین سطح رقابتپذیری یعنی رتبه F قرار داشته باشند، تا زمانی که وضعیت رقابتپذیری آنها بهبود پیدا نکند، امکان دریافت قیمت جدید را ندارند.
بنابراین اصلاحیه جدید را نمیتوان بهسادگی «مجوز گرانی همه خودروها» دانست؛ بلکه مسیر قیمتگذاری برای محصولات مختلف را از یکدیگر جدا میکند.
آیا قیمت کارخانهای خودرو افزایش مییابد؟
پاسخ کوتاه این است: احتمال افزایش برای برخی خودروها وجود دارد، اما افزایش سراسری و فوری از متن اصلاحیه نتیجه نمیشود.
در واقع، خودروسازان برای تعیین قیمت محصولات خود همچنان باید در چارچوب ضوابط قیمتگذاری و فرآیند نظارتی تعیینشده اقدام کنند. سازمان حمایت نیز در این فرآیند نقش دارد و قیمتهای اعلامی خودروسازان باید در چارچوب مقررات مربوط بررسی و اعمال شود.
به همین دلیل، انتشار اصلاحیه شورای رقابت بهتنهایی به معنای اعلام یک فهرست جدید از قیمتهای ایرانخودرو و سایپا نیست.
اثر تصمیم جدید بر ایرانخودرو و سایپا چیست؟
تأثیر این تغییر برای دو خودروساز بزرگ کشور بیشتر از مسیر فرمول محاسبه قیمت و امکان اصلاح قیمت محصولات خواهد بود.
یکی از تغییرات مهم در اصلاحیه جدید، مربوط به مبنای ارزی مورد استفاده در محاسبه قیمت پایه رقابتی خودروهای مشابه خارجی است. در صورتی که خودروساز به ارز حوالهای رسمی تجاری بهطور کامل دسترسی نداشته باشد، نرخ ارزی که در محاسبه قیمت تمامشده خودروی داخلی لحاظ شده، میتواند مبنای محاسبه قرار گیرد.
این تغییر میتواند فاصله میان هزینههای واقعی تولید و قیمتهای محاسباتی را کاهش دهد و در نتیجه، در صورت طی شدن سایر مراحل قانونی، برای بعضی محصولات زمینه اصلاح قیمت ایجاد کند.
کدام خودروها محدودیت بیشتری دارند؟
در دستورالعمل تنظیم بازار، رتبه رقابتپذیری اهمیت ویژهای پیدا کرده است.
| A تا E | امکان بررسی افزایش قیمت در چارچوب مقررات وجود دارد |
| F | تا زمان ارتقای رتبه رقابتپذیری، دریافت قیمت جدید مجاز نیست |
این جدول به این معنا نیست که تمام خودروهای رتبه A تا E حتماً گران میشوند؛ بلکه نشان میدهد محدودیت صریح مربوط به رتبه F است و افزایش قیمت سایر محصولات نیز باید از فرآیند قانونی قیمتگذاری عبور کند.
چرا اصلاح فرمول قیمتگذاری مهم است؟
یکی از مشکلات قدیمی صنعت خودرو، فاصله میان هزینه تولید و قیمت فروش کارخانهای بوده است. تغییر مبنای محاسبات میتواند بخشی از این فاصله را تحت تأثیر قرار دهد.
از سوی دیگر، شورای رقابت همچنان بازار خودروهای سواری تولیدی و مونتاژی را مشمول دستورالعمل تنظیم بازار میداند؛ بنابراین خودروسازان نمیتوانند بدون رعایت چارچوب تعیینشده، قیمت محصولات مشمول را بهصورت دلخواه تغییر دهند.
آیا قیمت بازار آزاد هم بالا میرود؟
افزایش قیمت کارخانهای و قیمت بازار آزاد دو موضوع متفاوت هستند.
اگر قیمت کارخانهای برخی محصولات افزایش پیدا کند، فاصله قیمت کارخانه و بازار میتواند تغییر کند و این موضوع ممکن است بر معاملات بازار آزاد اثر بگذارد. با این حال، میزان اثرگذاری به عواملی مانند عرضه، تقاضا، نرخ ارز، شرایط فروش و انتظارات بازار بستگی دارد.
بنابراین نمیتوان صرفاً بر اساس اصلاح دستورالعمل شورای رقابت، افزایش مشخصی برای قیمت خودرو در بازار آزاد اعلام کرد.
یک تغییر مهم دیگر؛ پلاک فعال مانع ثبتنام نیست
اصلاحات جدید تنها به قیمتگذاری محدود نشده است. در نسخه بهروزشده دستورالعمل، ممنوعیت ثبتنام برای دارندگان پلاک انتظامی فعال نیز از شروط قبلی حذف شده است.
این تغییر میتواند دامنه متقاضیان برخی طرحهای فروش را افزایش دهد، هرچند شرایط هر طرح فروش ممکن است محدودیتهای دیگری داشته باشد.
جمعبندی؛ خودرو گران میشود یا نه؟
اصلاح جدید شورای رقابت را باید بیشتر تغییر در سازوکار قیمتگذاری دانست تا اعلام یک افزایش قیمت قطعی.
برای ایرانخودرو و سایپا، این تغییر میتواند در صورت برخورداری محصولات از شرایط لازم و طی شدن فرآیند قانونی، امکان اصلاح قیمت برخی خودروها را افزایش دهد. در مقابل، خودروهایی که رتبه رقابتپذیری F داشته باشند، همچنان تا زمان ارتقای رتبه خود امکان دریافت قیمت جدید ندارند.
بنابراین فعلاً نمیتوان گفت «همه خودروهای ایرانخودرو و سایپا گران شدند»؛ آنچه قطعی است، تغییر قواعدی است که قیمتگذاری محصولات را تحت تأثیر قرار میدهد و باید منتظر اعلام قیمتهای جدید و رسمی برای هر محصول ماند.
