موساد برای نجات خلبان اسرائیلی دو فرمانده ایرانی را ربود
روزنامه نیویورکتایمز در گزارشی تحقیقی از جزئیات عملیاتهای منتسب به موساد برای یافتن سرنخی از سرنوشت ران آراد، خلبان مفقودشده اسرائیلی، پرده برداشته است.
بر اساس این گزارش، مأموران موساد در دو عملیات جداگانه دو فرمانده ایرانی را ربودند و از آنها درباره سرنوشت این خلبان بازجویی کردند؛ عملیاتی که بنا بر ادعای منابع آمریکایی، به کشتهشدن یکی از این فرماندهان منجر شد.
این گزارش همچنین نشان میدهد فرضیه دخالت ایران در ناپدیدشدن آراد، سالها مبنای اقدامات اطلاعاتی اسرائیل بوده؛ در حالی که برخی ارزیابیهای داخلی دستگاههای اطلاعاتی این رژیم، شواهد کافی برای تأیید این فرضیه نداشتهاند.
ران آراد چگونه در لبنان ناپدید شد؟
ران آراد، افسر تسلیحات نیروی هوایی اسرائیل، ۱۶ اکتبر ۱۹۸۶ در جریان یک عملیات نظامی بر فراز جنوب لبنان، پس از آسیبدیدن هواپیمای اف۴ فانتوم مجبور به خروج اضطراری شد. او پس از فرود به دست نیروهای وابسته به جنبش امل افتاد و مصطفی دیرانی، از مسئولان امنیتی این گروه، مسئولیت پرونده او را برعهده گرفت.
در سالهای بعد، اطلاعات متفاوتی درباره سرنوشت این خلبان منتشر شد. مقامهای اسرائیلی بهتدریج این احتمال را مطرح کردند که ایران در انتقال یا نگهداری آراد نقش داشته است. همین فرضیه به یکی از محورهای اصلی فعالیتهای اطلاعاتی اسرائیل علیه ایران تبدیل شد.
با این حال، تحقیقات نیویورکتایمز حاکی از آن است که شماری از گزارشهای داخلی نهادهای اطلاعاتی اسرائیل، نقش ایران را تأیید نمیکردند و برخی مقامهای سابق این رژیم نیز اکنون میگویند شواهد کافی برای اثبات دخالت تهران وجود نداشته است.
ربایش علیرضا عسگری در استانبول و ادعای قتل او
یکی از بخشهای مهم این پرونده به ناپدیدشدن علیرضا عسگری، فرمانده سابق سپاه و معاون پیشین وزیر دفاع ایران، در دسامبر ۲۰۰۶ بازمیگردد. عسگری پس از سفر به استانبول و اقامت در هتل جیلان ناپدید شد؛ ماجرایی که برای سالها یکی از پروندههای مبهم اطلاعاتی باقی ماند.
طبق تحقیقات نیویورکتایمز و اظهارات سه مقام سابق آمریکایی، عوامل موساد عسگری را ربودند و برای چند هفته در یک شناور از او بازجویی کردند. هدف اصلی بازجویان، دستیابی به اطلاعاتی درباره ارتباط احتمالی او با ناپدیدشدن ران آراد بود.
اما این بازجوییها نتیجهای در پی نداشت و مدرکی درباره ارتباط عسگری با سرنوشت خلبان اسرائیلی به دست نیامد. به گفته منابع آمریکایی مورد استناد این روزنامه، عسگری پس از پایان بازجوییها کشته شد و جسدش را به دریای سیاه انداختند.
اسرائیل در سالهای گذشته هرگونه دخالت در ناپدیدشدن این فرمانده ایرانی را رد کرده بود.
عملیات موساد در دمشق برای ربایش عبدالله صابری
بخش دیگری از گزارش به عملیاتی در سپتامبر ۲۰۲۱ در دمشق مربوط میشود. بر اساس روایت منابعی که با نیویورکتایمز گفتوگو کردهاند، موساد در این عملیات عبدالله صابری، فرمانده ایرانی، را در یکی از محلههای دیپلماتیک دمشق هدف قرار داد.
مأموران اسرائیلی با پوشش جابهجایی اثاثیه از ایستهای امنیتی عبور کردند و در نزدیکی محل سکونت صابری کمین زدند. هنگامی که او برای پیادهروی از محل خارج شد، مأموران او را مهار و بیهوش کردند، سرش را با جعبهای بزرگ پوشاندند و با یک خودروی سفیدرنگ از محل دور کردند.
صابری پس از انتقال به اسرائیل درباره سرنوشت ران آراد مورد بازجویی قرار گرفت. با این حال، این عملیات نیز به نتیجه مورد نظر موساد نرسید. او پس از بازجوییهای طولانی در خیابانی در ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی رها شد و بعدها مدعی شد که در جریان بازجوییها شکنجه شده است.
دیوید بارنئا، رئیس وقت موساد، نیز در ادامه این عملیات را مأموریتی جسورانه اما ناموفق توصیف کرد.
ران آراد احتمالاً در سال ۱۹۸۸ در لبنان جان باخته بود
یکی از مهمترین بخشهای گزارش نیویورکتایمز به نتایج یک تحقیق مشترک درباره سرنوشت ران آراد مربوط میشود. بر اساس اطلاعاتی که برخی مقامها در اختیار این روزنامه قرار دادهاند، تحقیقات مشترک ایران و حزبالله به این نتیجه رسیده بود که آراد در سال ۱۹۸۸ در روستای نبی چیت در شرق لبنان جان باخته و احتمالاً پیکرش در همان منطقه دفن شده است.
این یافتهها حتی به مقامهای ارشد ایرانی منتقل شده بود؛ با این حال، در اسرائیل فرضیه دخالت ایران همچنان بر بخش مهمی از ارزیابیهای اطلاعاتی سایه انداخته بود.
برخی مقامهای سابق اسرائیلی این روند را نمونهای از سوگیری تأییدی میدانند؛ یعنی تمایل به پذیرفتن اطلاعاتی که باورهای قبلی را تقویت میکنند و نادیدهگرفتن شواهد مخالف.
جستوجوی طولانی اسرائیل همچنان بینتیجه مانده است
بر اساس گزارش منتشرشده، اسرائیل در سالهای اخیر بار دیگر توجه خود را به روستای نبی چیت معطوف کرده است. نیروهای این رژیم در جریان عملیاتی در این منطقه، بخشی از یک گورستان را نیز برای یافتن بقایای ران آراد جستوجو کردند، اما به نتیجهای نرسیدند.
موساد درباره جزئیات عملیاتهای مطرحشده و ارزیابیهای اطلاعاتی خود اظهارنظری نکرده است. ارتش اسرائیل نیز اعلام کرده که آراد همچنان در فهرست نظامیان مفقود قرار دارد و سرنوشت او از نظر رسمی مشخص نشده است.
گزارش نیویورکتایمز در مجموع نشان میدهد که جستوجوی چنددهساله برای یافتن ران آراد، به مجموعهای از عملیاتهای مخفیانه و ربایشها منجر شده است؛ عملیاتهایی که بر اساس ادعاهای مطرحشده در این گزارش، یکی از آنها به کشتهشدن علیرضا عسگری انجامیده، اما همچنان پاسخ قطعی درباره سرنوشت خلبان اسرائیلی به دست نداده است.