قیمت مرغ از ۲۰ آبان تغییر می‌کند؟

به گزارش راهبرد فردا، بازار مرغ در روزهای میانی آبان با وضعیتی متناقض روبه‌رو شده است. از یک سو، قیمت هر کیلوگرم مرغ گرم به سطحی رسیده که خرید آن برای بسیاری از خانوارها هزینه قابل‌توجهی دارد و از سوی دیگر، فعالان صنعت طیور معتقدند مازاد عرضه و فروش محصول با قیمت پایین‌تر از نرخ مصوب، فشار مالی بر تولیدکنندگان وارد کرده است.

مهدی یوسف‌خانی، دبیر انجمن کشتارگاه و صنایع بسته‌بندی طیور، در تازه‌ترین اظهارات خود قیمت هر کیلوگرم مرغ زنده درب مرغداری را ۲۲۰ هزار تومان و مرغ گرم را ۳۳۰ هزار تومان اعلام کرده است. او همچنین پیش‌بینی کرده که از ۲۰ آبان شرایط بازار برای تولیدکنندگان بهبود پیدا کند.

این اظهارات به معنای تعیین نرخ جدید یا اعلام گرانی قطعی مرغ از ۲۰ آبان نیست، بلکه پیش‌بینی درباره احتمال تغییر شرایط عرضه و تقاضاست.

قیمت مرغ امروز ۱۲ آبان ۱۴۰۵ چقدر است؟

بر اساس ارقام اعلامی دبیر انجمن کشتارگاه و صنایع بسته‌بندی طیور، نرخ مرغ زنده و مرغ گرم به ترتیب ۲۲۰ و ۳۳۰ هزار تومان است. این دو قیمت به دو مرحله متفاوت از زنجیره تولید و عرضه مربوط می‌شوند و نباید آن‌ها را مستقیماً معادل قیمت خرید مصرف‌کننده از همه فروشگاه‌ها دانست.

نرخ نهایی فروش در فروشگاه‌های مختلف ممکن است با توجه به نوع عرضه، بسته‌بندی، محل خرید و شرایط بازار متفاوت باشد.

از ۲۰ آبان مرغ گران می‌شود یا ارزان؟

برآورد مطرح‌شده از سوی یوسف‌خانی این است که قیمت مرغ از ۲۰ آبان به بعد بهبود پیدا می‌کند تا فشار زیان تولیدکنندگان کاهش یابد. از نگاه اقتصادی، بهبود قیمت فروش برای مرغدار در شرایط مازاد عرضه ممکن است به معنای افزایش نرخ نسبت به سطح فعلی باشد، اما هنوز رقم مشخصی برای چنین تغییری اعلام نشده است.

مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده، تعادل میان میزان عرضه و تقاضاست. اگر حجم مرغ عرضه‌شده بیشتر از نیاز بازار باشد، فشار فروش می‌تواند قیمت را کاهش دهد. در مقابل، کاهش عرضه یا افزایش تقاضا ممکن است شرایط را برای رشد قیمت فراهم کند.

بنابراین، نمی‌توان از حالا اعلام کرد که مرغ در ۲۰ آبان دقیقاً چند هزار تومان گران خواهد شد.

چرا مرغ ۲۲۰ هزار تومانی به قیمت ۳۳۰ هزار تومان می‌رسد؟

یکی از پرسش‌های مهم مصرف‌کنندگان این است که چرا میان قیمت مرغ زنده درب مرغداری و مرغ گرم فاصله قابل‌توجهی وجود دارد. اختلاف اسمی دو قیمت در شرایط فعلی ۱۱۰ هزار تومان است، اما این عدد به معنای سود ۱۱۰ هزار تومانی کشتارگاه یا فروشنده نیست.

علت اصلی این تفاوت، یکسان نبودن وزن مرغ زنده و لاشه قابل عرضه است. بخشی از وزن مرغ در فرایند کشتار و آماده‌سازی به دلیل حذف اجزای غیرقابل عرضه از وزن لاشه خارج می‌شود. علاوه بر این، هزینه کشتار، سردسازی، بسته‌بندی، حمل‌ونقل و توزیع نیز باید در محاسبات اقتصادی لحاظ شود.

برای روشن‌شدن موضوع، می‌توان یک مثال فرضی را بررسی کرد. اگر بازده لاشه مرغ را حدود ۷۲ تا ۷۵ درصد فرض کنیم، برای تولید یک کیلوگرم لاشه باید بیشتر از یک کیلوگرم مرغ زنده خریداری شود.

جدول محاسبه فاصله قیمت مرغ زنده تا مرغ گرم

این محاسبه آموزشی نشان می‌دهد که بخش عمده اختلاف قیمت، به تبدیل وزن زنده به لاشه مربوط می‌شود. مبلغ باقی‌مانده نیز سود خالص نیست؛ زیرا هزینه خدمات کشتار، حمل، افت، توزیع و درآمد احتمالی حاصل از اجزای جانبی در آن محاسبه نشده است.

چرا ارزان‌شدن مرغ همیشه به نفع بازار نیست؟

کاهش قیمت مرغ در کوتاه‌مدت می‌تواند به نفع مصرف‌کننده باشد، اما اگر قیمت فروش برای مدت طولانی از هزینه تمام‌شده تولید پایین‌تر بماند، ادامه تولید برای مرغدار دشوار خواهد شد.

مرغدار برای آغاز هر دوره تولید باید هزینه جوجه یک‌روزه، خوراک، انرژی، دارو، واکسن، نیروی انسانی و سایر هزینه‌های پرورش را تأمین کند. اگر درآمد حاصل از فروش محصول نتواند این هزینه‌ها را پوشش دهد، انگیزه و توان مالی برای آغاز دوره بعدی کاهش پیدا می‌کند.

در چنین شرایطی، احتمال کاهش جوجه‌ریزی وجود دارد. این کاهش بلافاصله در بازار مشاهده نمی‌شود، زیرا تولید مرغ گوشتی یک فرایند چندمرحله‌ای است و فاصله زمانی میان جوجه‌ریزی تا عرضه محصول وجود دارد.

به همین دلیل، مازاد تولید امروز در صورت تداوم زیان ممکن است به کمبود نسبی عرضه در دوره‌های بعد تبدیل شود. این چرخه می‌تواند یکی از عوامل تشدید نوسانات قیمت مرغ باشد، هرچند تحقق آن به شرایط واقعی تولید و میزان جوجه‌ریزی بستگی دارد.

خرید حمایتی ۱۰۰ هزار تن مرغ چه اثری بر بازار دارد؟

دبیر انجمن کشتارگاه و صنایع بسته‌بندی طیور همچنین از خرید حمایتی ۱۰۰ هزار تن مرغ توسط شرکت پشتیبانی امور دام خبر داده و اعلام کرده است که این اقدام به تعدیل نسبی قیمت‌ها کمک کرده است.

خرید حمایتی در زمان مازاد عرضه می‌تواند بخشی از محصول اضافی را از بازار جذب کند و فشار فروش فوری بر تولیدکنندگان را کاهش دهد. این اقدام در شرایطی اهمیت دارد که انباشت عرضه ممکن است قیمت فروش را به سطحی پایین‌تر از هزینه تولید برساند.

اما خرید حمایتی به‌تنهایی مشکل نوسان تولید را برطرف نمی‌کند. اگر برنامه جوجه‌ریزی، پیش‌بینی مصرف و مدیریت ذخایر با یکدیگر هماهنگ نباشند، ممکن است بازار در دوره‌ای با مازاد عرضه و در دوره‌ای دیگر با فشار افزایش قیمت روبه‌رو شود.

اگر مرغ ۱۰ درصد گران شود، هزینه خانوار چقدر افزایش پیدا می‌کند؟

برای بررسی اثر احتمالی تغییر قیمت مرغ بر بودجه خانوار، می‌توان یک سبد فرضی با مصرف سه کیلوگرم مرغ در هفته را در نظر گرفت. با فرض چهار هفته در ماه، مصرف این خانوار به ۱۲ کیلوگرم خواهد رسید.

در نرخ ۳۳۰ هزار تومان، هزینه ماهانه خرید مرغ سه میلیون و ۹۶۰ هزار تومان است. اگر قیمت پنج درصد افزایش پیدا کند، این هزینه به چهار میلیون و ۱۵۸ هزار تومان خواهد رسید.

جدول سناریوهای هزینه خرید مرغ

تمام ارقام جدول به تومان هستند. افزایش‌های ۵، ۱۰ و ۱۵ درصدی صرفاً سناریوهای محاسباتی‌اند و پیش‌بینی قیمت مرغ در روز ۲۰ آبان محسوب نمی‌شوند.

بر اساس این محاسبات، رشد ۱۰ درصدی قیمت مرغ می‌تواند هزینه خرید ماهانه خانوار فرضی را ۳۹۶ هزار تومان افزایش دهد. البته میزان اثر واقعی به حجم مصرف و قیمت خرید خانوار بستگی دارد.

چه راهکاری می‌تواند جلوی نوسان قیمت مرغ را بگیرد؟

یکی از مهم‌ترین مسائل بازار مرغ، نبود تعادل پایدار میان برنامه تولید و تقاضای مصرف‌کنندگان است. اگر جوجه‌ریزی بدون برآورد دقیق نیاز بازار انجام شود، ممکن است در یک دوره حجم زیادی محصول وارد بازار شود و قیمت را کاهش دهد.

در مقابل، کاهش تولید در واکنش به زیان‌های قبلی می‌تواند عرضه دوره‌های بعد را محدود کند. راهکار پایدارتر، استفاده از داده‌های قابل اتکا درباره جوجه‌ریزی، تقاضای مصرف، ظرفیت کشتار، موجودی ذخایر و هزینه تمام‌شده تولید است.

شفافیت این اطلاعات می‌تواند به تولیدکنندگان کمک کند تصمیم دقیق‌تری برای آغاز دوره‌های پرورش بگیرند و از نوسانات شدید عرضه جلوگیری شود.

در نهایت، مسئله بازار مرغ فقط ارزان یا گران بودن قیمت امروز نیست. بازاری باثبات‌تر خواهد بود که تولیدکننده بتواند هزینه‌های خود را پوشش دهد و مصرف‌کننده نیز با جهش‌های ناگهانی قیمت مواجه نشود. پیش‌بینی تغییر شرایط از ۲۰ آبان، آزمونی برای همین تعادل خواهد بود.